Huy động nhiều ngành cùng tham gia xây dựng bữa ăn học đường
Ths Nguyễn Thị Ngọc Oanh, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh Điện Biên cho biết, dinh dưỡng học đường không chỉ là vấn đề chăm sóc sức khỏe cho trẻ em mà còn là nền tảng để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực trong tương lai.
Tại Điện Biên, công tác này càng có ý nghĩa đặc biệt quan trọng khi địa phương vẫn đang đối mặt với nhiều khó khăn về điều kiện kinh tế - xã hội, cơ sở hạ tầng và chăm sóc sức khỏe học sinh vùng sâu, vùng xa.
Tình trạng dinh dưỡng học đường tại địa phương vẫn còn nhiều thách thức. Tỷ lệ thấp còi ở trẻ em dưới 5 tuổi là 25,9%; tỷ lệ thấp còi ở nhóm trẻ từ 5–16 tuổi là 26,8%. Bên cạnh đó, tỷ lệ thiếu máu ở nữ học sinh THCS ở mức 18,7%. Những con số này cho thấy nhu cầu cấp thiết phải triển khai đồng bộ các giải pháp cải thiện dinh dưỡng học đường, từ chăm sóc bữa ăn, bổ sung vi chất đến giáo dục thay đổi hành vi dinh dưỡng.
Điện Biên huy động nhiều ngành cùng tham gia xây dựng bữa ăn học đường. Ảnh minh họa
Tỉnh Điện Biên xác định dinh dưỡng học đường không thể do riêng một ngành thực hiện mà cần sự phối hợp liên ngành chặt chẽ. Trong đó, ngành y tế giữ vai trò chuyên môn với sự tham gia của Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh cùng hai khoa chuyên trách gồm Sức khỏe môi trường - Y tế trường học - Bệnh nghề nghiệp và khoa Phòng chống bệnh không lây nhiễm - Dinh dưỡng.
Ngành giáo dục và đào tạo phối hợp trực tiếp với Sở Giáo dục và Đào tạo cùng các trường học trên địa bàn để triển khai hoạt động chăm sóc dinh dưỡng cho học sinh.
Chính quyền địa phương tham gia chỉ đạo, cam kết triển khai các kế hoạch hành động cấp tỉnh. Đồng thời, các tổ chức quốc tế và cộng đồng như UNICEF, World Vision cùng các tổ chức dự án cũng đồng hành hỗ trợ địa phương trong nhiều hoạt động.
Việc triển khai các hoạt động dinh dưỡng học đường tại Điện Biên được thực hiện dựa trên nhiều căn cứ pháp lý quan trọng.
Trong đó có Kế hoạch số 2059/KH-UBND ngày 5/7/2022 về thực hiện Chiến lược quốc gia về dinh dưỡng giai đoạn 2021–2030 và tầm nhìn đến năm 2045; Kế hoạch số 2903/KH-UBND ngày 12/9/2022 về triển khai cải thiện dinh dưỡng thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững giai đoạn 2021–2025. Ngoài ra còn có Kế hoạch số 5459/KH-UBND ngày 9/10/2025 về triển khai công tác y tế trường học năm học 2025–2026 trên địa bàn tỉnh Điện Biên.
Một trong những nội dung phối hợp nổi bật được triển khai là tổ chức bữa ăn học đường tại các trường học. Các hoạt động được triển khai bao gồm tổ chức bữa ăn học đường, cải thiện cơ sở vật chất phục vụ dinh dưỡng học đường, giáo dục phục hồi dinh dưỡng và truyền thông giáo dục dinh dưỡng.
Các hoạt động này hướng tới mục tiêu nâng cao chất lượng bữa ăn bán trú, tăng cường chăm sóc sức khỏe học sinh và thay đổi nhận thức về dinh dưỡng trong cộng đồng. Địa phương cũng chú trọng công tác tập huấn, hướng dẫn xây dựng thực đơn cân đối dinh dưỡng và nâng cao kỹ năng truyền thông cho cán bộ y tế, nhân viên y tế trường học và giáo viên.
Theo ThS Nguyễn Thị Ngọc Oanh, mỗi năm địa phương tổ chức khoảng 7 lớp tập huấn liên quan đến dinh dưỡng học đường. Bên cạnh đó, các hội thi, buổi truyền thông trực tiếp cùng nhiều tài liệu truyền thông như audio, video, pano về dinh dưỡng cũng được triển khai tại các trường học.
Hiệu quả từ mô hình phối hợp
Nhiều kết quả bước đầu đã được ghi nhận trong quá trình triển khai công tác dinh dưỡng học đường tại Điện Biên. Hằng năm tỉnh tổ chức đánh giá tình trạng dinh dưỡng cho trên 100.000 trẻ em từ 5–16 tuổi thông qua hoạt động cân đo. Địa phương cũng thực hiện cung cấp sản phẩm đa vi chất cho trẻ dưới 16 tuổi mắc suy dinh dưỡng thấp còi với hơn 26.000 lượt cấp vi chất.
Gần 17.000 trẻ em gái vị thành niên từ 12 đến dưới 16 tuổi được bổ sung sắt - folic, với tỷ lệ thực hiện đạt trên 90%. Ngoài ra, tỉnh đã tổ chức các đợt giám sát công tác tổ chức bữa ăn học đường và dinh dưỡng trường học tại 84 trường trên địa bàn.
Theo đánh giá chung, nhận thức của phụ huynh, giáo viên và học sinh về dinh dưỡng hợp lý bước đầu được nâng lên. Chất lượng bữa ăn bán trú từng bước được cải thiện tại nhiều trường học. Công tác theo dõi sức khỏe học sinh ngày càng được chú trọng và hệ thống hóa hơn. Tỷ lệ suy dinh dưỡng ở trẻ em tại nhiều địa phương có xu hướng giảm qua các năm.
Đáng chú ý, mô hình phối hợp giữa ngành y tế và giáo dục tại cơ sở ngày càng chặt chẽ và hiệu quả hơn.
ThS Oanh chia sẻ, bên cạnh những kết quả đạt được, công tác dinh dưỡng học đường tại Điện Biên vẫn còn nhiều khó khăn và thách thức. Nguồn lực địa phương còn hạn chế, trong khi ngân sách, nguồn từ chương trình mục tiêu quốc gia và các tổ chức hỗ trợ chưa đáp ứng đủ nhu cầu thực tế. Cả ngành y tế và giáo dục đều thiếu cán bộ chuyên trách về dinh dưỡng học đường.
Tại nhiều vùng sâu, vùng khó khăn, bếp ăn bán trú, công trình nước sạch, vệ sinh và nhà ở bán trú vẫn còn nhiều hạn chế. Một số nơi, sự phối hợp giữa y tế, giáo dục và gia đình chưa thực sự đồng bộ, nhịp nhàng. Trong khi đó, việc thay đổi hành vi dinh dưỡng trong cộng đồng cần thời gian dài và sự kiên trì.
Thời gian tới tỉnh Điện Biên đề xuất các bộ, ngành Trung ương tiếp tục hỗ trợ nguồn lực cho các tỉnh miền núi khó khăn, tăng cường đào tạo và tập huấn chuyên môn. Đối với ngành giáo dục, địa phương kiến nghị tiếp tục tăng cường chỉ đạo phối hợp liên ngành, ưu tiên đầu tư cho y tế học đường và bếp ăn bán trú, đồng thời đẩy mạnh truyền thông thay đổi hành vi.
Tỉnh cũng mong muốn các tổ chức, dự án tiếp tục hỗ trợ kỹ thuật, nguồn lực cho vùng sâu, vùng khó khăn; nâng cao năng lực cho cán bộ y tế, giáo viên và nhân viên bếp ăn; đồng thời nhân rộng các mô hình hiệu quả. Việc tăng cường chia sẻ kinh nghiệm và hỗ trợ giám sát nhằm bảo đảm các hoạt động được triển khai bền vững, hiệu quả.
Theo định hướng của tỉnh Điện Biên, lộ trình phối hợp liên ngành trong công tác dinh dưỡng học đường sẽ tập trung vào ba nội dung gồm củng cố nền tảng về pháp lý, nhân lực và cơ sở vật chất; mở rộng các hoạt động can thiệp như bổ sung vi chất, tổ chức bữa ăn học đường và truyền thông cộng đồng; đồng thời duy trì, nhân rộng các mô hình hiệu quả gắn với giám sát bền vững.
"Dinh dưỡng học đường là đầu tư cho tương lai", tăng cường phối hợp liên ngành chính là giải pháp quan trọng để nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe, thể chất và trí tuệ cho trẻ em – thế hệ tương lai của đất nước.
