Chiều 15/9, tại trụ sở Chính phủ, Bí thư Trung ương Đảng, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà làm việc với Bộ Nội vụ về 3 nội dung liên quan tổ chức chính quyền cơ sở, mô hình tự quản cộng đồng và khung tổ chức hệ thống hành chính nhà nước.
Xây dựng đơn vị cấp xã có vai trò hạt nhân
Tại cuộc làm việc, Bộ Nội vụ báo cáo Đề án xây dựng mô hình tự quản ở cộng đồng dân cư thôn, tổ dân phố; Đề án mô hình đơn vị hành chính cấp xã mang tính hạt nhân tiêu biểu gắn với mục tiêu xây dựng cấp xã thực sự trở thành trung tâm vận hành của cơ sở và Khung tổ chức các cơ quan, đơn vị trong hệ thống hành chính nhà nước từ Trung ương đến địa phương.
Các nội dung được xây dựng trên cơ sở Kết luận số 76-KL/TW của Ban Chấp hành Trung ương về tiếp tục hoàn thiện, vận hành hiệu quả mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị, mô hình chính quyền địa phương 2 cấp và Kế hoạch số 06-KH/TW.
Bí thư Trung ương Đảng, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà làm việc với Bộ Nội vụ. Ảnh: chinhphu.vn/Thu Giang
Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà đánh giá đây đều là những nội dung khó, phức tạp, cần được nghiên cứu kỹ, bảo đảm tính thực chất và khả năng triển khai.
Đối với Đề án mô hình đơn vị hành chính cấp xã mang tính hạt nhân tiêu biểu, Phó Thủ tướng nhấn mạnh phải đặt mô hình trong cấu trúc tổng thể các đơn vị hành chính cấp xã hiện nay, không phải là một đơn vị hành chính cấp xã mới hay mô hình xã mới.
Theo đó, cần định vị rõ đây là những đơn vị có không gian và nền tảng phát triển kinh tế - xã hội sẵn có, hạ tầng, dịch vụ công và năng lực quản trị vượt trội; được phân cấp, trao quyền, bố trí nguồn lực tương xứng để trở thành trung tâm quản trị, phát triển và cung ứng dịch vụ cho khu vực xung quanh và của tỉnh.
Theo Phó Thủ tướng, đây đều là những nội dung khó, phức tạp, cần được nghiên cứu kỹ, bảo đảm tính thực chất và khả năng triển khai. Ảnh: chinhphu.vn/Thu Giang
Các đơn vị này đồng thời phải có khả năng liên kết, hỗ trợ các đơn vị hành chính cấp xã trong khu vực, tạo động lực và sức lan tỏa đối với phát triển chung.
Phó Thủ tướng lưu ý tính kế thừa phải được thể hiện rõ, dựa trên nền tảng, quy mô và điều kiện vốn có của các đơn vị hiện hữu. Trong tương lai, những đơn vị khác nếu đạt các tiêu chí tương ứng cũng có thể trở thành đơn vị có tính chất hạt nhân.
Về tiêu chí, cần tập trung vào vị trí, chức năng, tiềm năng phát triển; quy mô dân số, diện tích tự nhiên; trình độ phát triển kinh tế - xã hội, hạ tầng đô thị, nông thôn; kết quả hoạt động, năng lực quản trị, chuyển đổi số, vai trò hạt nhân và sức lan tỏa.
Các tiêu chí cần được thiết kế linh hoạt theo từng vùng, loại hình đô thị, nông thôn, miền núi, biên giới, hải đảo và địa bàn đặc thù, không áp đặt một khuôn mẫu duy nhất.
Người dân là chủ thể của tự quản cộng đồng
Đối với Đề án xây dựng mô hình tự quản ở cộng đồng dân cư thôn, tổ dân phố, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà cho rằng đây là tổ chức tự quản của cộng đồng dân cư, không phải cấp hành chính nhưng có vị trí quan trọng trong tổ chức đời sống xã hội ở cơ sở.
Điểm cốt lõi là xác định rõ người dân và cộng đồng dân cư là chủ thể của tự quản. Phương châm "Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát và dân thụ hưởng" cần được thể hiện xuyên suốt trong mô hình.
Thứ trưởng Bộ Nội vụ Trương Hải Long phát biểu tại buổi làm việc. Ảnh: chinhphu.vn/Thu Giang
Mô hình phải hướng tới khơi dậy trách nhiệm, sự tự nguyện và sức sáng tạo của người dân; củng cố tình làng nghĩa xóm, đoàn kết, đồng thuận và năng lực tự giải quyết các vấn đề của gia đình, cộng đồng.
Phó Thủ tướng yêu cầu phân định rõ việc nào Nhà nước làm, việc nào cộng đồng làm, việc nào Nhà nước và cộng đồng cùng thực hiện, tránh chồng chéo, không phát sinh thêm bộ máy và thủ tục.
Mô hình tự quản cần được thiết kế mở, linh hoạt, phù hợp với đặc điểm từng cộng đồng. Các nhóm liên gia, nhóm dân cư, tổ chuyển đổi số cộng đồng, nhóm trong khu chung cư hoặc các nhóm có chung đặc điểm có thể trở thành những hình thức tự quản nhỏ trong cộng đồng lớn hơn.
Một nội dung cần làm rõ là quản trị dựa trên dữ liệu và chuyển đổi số, qua đó tăng cường kết nối, phát huy tự quản và xác định ranh giới trách nhiệm giữa chính quyền với cộng đồng.
Về Khung tổ chức các cơ quan, đơn vị trong hệ thống hành chính nhà nước từ Trung ương đến địa phương, Phó Thủ tướng yêu cầu bảo đảm bộ máy tinh gọn, hoạt động hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả, thông suốt; đồng thời nâng cao chất lượng quản trị quốc gia, quản trị địa phương và phục vụ nhân dân.
Bộ Nội vụ được yêu cầu tiếp tục hoàn thiện 2 đề án và Khung tổ chức theo hướng rõ, gọn, thực chất, dễ triển khai, bảo đảm chất lượng và tính khả thi để sớm báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét.
