Đóng góp ý kiến vào dự án Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) chiều 24/10, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên đề nghị làm rõ trách nhiệm quản lý, đẩy mạnh hậu kiểm, tránh phát sinh thủ tục không cần thiết.
Phân định rõ trách nhiệm, không chồng chéo, bỏ trống nhiệm vụ
Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên nhấn mạnh, an toàn thực phẩm có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, liên quan trực tiếp đến sức khỏe, tính mạng, chất lượng cuộc sống của Nhân dân, sự phát triển giống nòi và bảo đảm phát triển bền vững.
Theo Phó Chủ tịch Quốc hội, việc hoàn thiện mô hình tổ chức quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm theo hướng thống nhất đầu mối, phân định rõ thẩm quyền và trách nhiệm là vấn đề căn bản của lần sửa đổi Luật này.
Quang cảnh phiên thảo luận tại Tổ 13. Ảnh: Bích Lan
Dự thảo đã xác định Bộ Y tế là cơ quan đầu mối giúp Chính phủ thống nhất quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm. Tuy nhiên, mô hình này vẫn có nguy cơ dừng ở vai trò điều phối, chưa bảo đảm một cơ quan chịu trách nhiệm đến cùng. Khoản 2 Điều 63 vẫn giao nhiều Bộ quản lý chuyên ngành, trong khi Điều 64 quy định Bộ Y tế thực hiện hậu kiểm đối với thực phẩm thuộc lĩnh vực của các Bộ khác khi cần thiết.
Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị Chính phủ tiếp tục rà soát, làm rõ trách nhiệm giữa Bộ Y tế và các Bộ quản lý chuyên ngành, nhất là tại những khâu giao thoa như sản xuất ban đầu, sơ chế, giết mổ, chợ đầu mối, nhập khẩu và lưu thông thực phẩm. Mỗi nhiệm vụ cần có một cơ quan chịu trách nhiệm chính, có cơ chế phối hợp hiệu quả, không chồng chéo, không bỏ trống nhiệm vụ và xác định rõ trách nhiệm đến cùng khi xảy ra vi phạm, sự cố.
Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên phát biểu tại phiên thảo luận. Ảnh: Bích Lan
Đồng thời, trong điều kiện thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, cần phân định rõ trách nhiệm của cấp tỉnh, cấp xã. Việc phân cấp phải gắn với thẩm quyền, năng lực chuyên môn, nguồn lực và trách nhiệm giải trình, tránh giao nhiệm vụ vượt quá khả năng thực hiện của địa phương.
Chuyển mạnh sang hậu kiểm, không phát sinh thủ tục không cần thiết
Nhấn mạnh yêu cầu cải cách thực chất phương thức quản lý, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên thống nhất chủ trương chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm, từ quản lý chủ yếu bằng thủ tục hành chính sang quản lý dựa trên dữ liệu, tiêu chuẩn an toàn và trách nhiệm của doanh nghiệp.
Tuy nhiên, một số quy định trong dự thảo vẫn có nguy cơ làm tăng thủ tục và chi phí tuân thủ. Dù cơ quan soạn thảo giải trình việc tiếp nhận chỉ nhằm ghi nhận, lưu trữ hồ sơ, không phải thẩm định hay chấp thuận, ông Nguyễn Hồng Diên đề nghị thể hiện rõ trong Luật, tránh tình trạng quy định được giải thích theo hướng đơn giản hóa nhưng khi triển khai lại trở thành điều kiện làm chậm lưu thông sản phẩm.
Các ĐBQH tỉnh Thanh Hóa tham dự phiên thảo luận. Ảnh: Bích Lan
Đối với thời hạn 3 năm của Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm và 5 năm của giấy đăng ký bản công bố sản phẩm, Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị đánh giá kỹ tính cần thiết, hiệu quả quản lý và chi phí tuân thủ. Nếu chỉ cập nhật thông tin, cần ưu tiên thực hiện qua hệ thống dữ liệu; nếu phải đánh giá lại, cần có căn cứ, tiêu chí rõ ràng, phù hợp mức độ nguy cơ và lịch sử tuân thủ.
Ông cũng lưu ý dự thảo còn khoảng 32/74 điều giao Chính phủ hoặc Bộ trưởng Bộ Y tế quy định. Những nội dung đã rõ, ổn định, nhất là các quy định tác động trực tiếp đến điều kiện kinh doanh, cần tiếp tục được luật hóa; đồng thời quy định cụ thể đối tượng, nguyên tắc và giới hạn thời gian áp dụng.
Bên cạnh đó, việc chuyển sang hậu kiểm và quản lý dựa trên nguy cơ, dữ liệu phải đi đôi với bảo đảm nguồn lực. Yêu cầu lưu trữ thông tin dưới dạng cơ sở dữ liệu cần phù hợp khả năng của hộ kinh doanh, cơ sở nhỏ lẻ, nhất là tại vùng sâu, vùng xa. Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị làm rõ phương án bố trí nhân lực, kinh phí, nâng cao năng lực kiểm nghiệm, hậu kiểm và vận hành hệ thống dữ liệu, bảo đảm điều kiện thực thi tương xứng với nhiệm vụ được giao.
