Chiều 20/10, Quốc hội thảo luận tại Tổ về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực. Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên đề nghị rà soát kỹ phạm vi sửa đổi, làm rõ cơ chế giá điện, đơn giản hóa thủ tục đầu tư nhưng phải bảo đảm minh bạch, không tạo khoảng trống quản lý.
Quang cảnh phiên thảo luận tại Tổ 13. Ảnh: Media Quốc hội
Làm rõ cơ chế giá điện, bảo vệ quyền lợi người dân
Góp ý về phạm vi sửa đổi và nguyên tắc áp dụng pháp luật, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên cho biết, theo báo cáo thẩm tra, dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung, thay thế hoặc bãi bỏ quy định liên quan đến 49/81 điều của Luật Điện lực hiện hành, chiếm 60,5% tổng số điều. Trong khi đó, Luật Điện lực năm 2024 mới được thực thi chưa đầy 2 năm, chưa có nhiều thời gian tổng kết, đánh giá thực tiễn.
Do vậy, ông đề nghị cơ quan soạn thảo rà soát toàn diện, chỉ sửa đổi những nội dung thực sự cấp thiết, có đủ cơ sở chính trị, pháp lý và thực tiễn; hạn chế điều chỉnh các vấn đề mang tính tình thế hoặc chưa được đánh giá đầy đủ tác động.
Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên phát biểu. Ảnh: Media Quốc hội
Về nguyên tắc ưu tiên áp dụng Luật Điện lực khi có quy định khác với luật khác, Phó Chủ tịch Quốc hội cho rằng phạm vi quy định hiện còn rộng, có thể dẫn đến xung đột với pháp luật về đầu tư, đất đai, đấu thầu, xây dựng và lâm nghiệp. Các cơ chế đặc thù cần được xác định cụ thể về phạm vi, đối tượng, điều kiện và thẩm quyền, tránh phát sinh cơ chế "xin - cho", lợi ích nhóm, lợi ích cục bộ.
Đối với cơ chế giá điện, ông tán thành nguyên tắc giá điện phản ánh đầy đủ chi phí hợp lý, hợp lệ, từng bước vận hành theo cơ chế thị trường. Tuy nhiên, Chính phủ cần xác định rõ nội hàm và lộ trình xóa bỏ bù chéo, đồng thời phân biệt với chính sách hỗ trợ trực tiếp từ ngân sách hoặc nguồn hợp pháp khác cho hộ nghèo, hộ chính sách và người dân vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo, vùng đồng bào dân tộc thiểu số.
Quy định Nhà nước bù đắp chi phí hợp lý khi giá điện chưa kịp điều chỉnh cũng cần làm rõ nguồn kinh phí, chủ thể chịu chi phí, phương thức hạch toán, kiểm toán và hoàn trả, tránh phát sinh nghĩa vụ ngân sách chưa được đánh giá đầy đủ.
Đơn giản hóa thủ tục nhưng không tạo khoảng trống quản lý
Về đơn giản hóa thủ tục đầu tư dự án điện lực, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên đồng tình với chủ trương tháo gỡ điểm nghẽn, đẩy nhanh tiến độ dự án. Tuy nhiên, ông nhấn mạnh đơn giản hóa thủ tục không đồng nghĩa với hạ thấp yêu cầu quản lý nhà nước.
Đối với đề xuất mở rộng phạm vi dự án được miễn thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư, ông đề nghị Chính phủ đánh giá kỹ tác động, nhất là với các dự án sử dụng diện tích lớn đất, rừng, khu vực biển hoặc ảnh hưởng đến quốc phòng, an ninh. Luật cần quy định rõ đối tượng, điều kiện, tiêu chí, thẩm quyền, trách nhiệm giải trình và cơ chế kiểm tra, hậu kiểm.
Các ĐBQH tham dự phiên thảo luận tại Tổ 13. Ảnh: Media Quốc hội
Về huy động nguồn lực tư nhân đầu tư lưới điện truyền tải, Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị làm rõ cơ chế thu hồi vốn, lợi nhuận hợp lý, bảo lãnh và chia sẻ rủi ro; bảo đảm thống nhất với pháp luật về đầu tư công và đầu tư theo phương thức đối tác công tư (PPP).
Đối với năng lượng tái tạo, năng lượng mới, điện gió ngoài khơi và thị trường chứng chỉ năng lượng tái tạo (REC), ông đánh giá đây là những lĩnh vực quan trọng trong chuyển dịch năng lượng xanh.
Tuy nhiên, các chính sách ưu đãi, hỗ trợ đặc thù cần xác định rõ nguyên tắc, đối tượng và phạm vi áp dụng. Những nội dung liên quan đến thuế, ngân sách, đất đai hoặc làm phát sinh nghĩa vụ tài chính của Nhà nước thuộc thẩm quyền Quốc hội cần được quy định ngay trong luật, tránh giao quá rộng cho văn bản dưới luật.
