Năm 2010, hai dấu son của điện ảnh nước nhà thuộc về Bi, đừng sợ và Cánh đồng bất tận. Năm nay, Hot boy nổi loạn và câu chuyện về thằng cười, cô gái điếm và con vịt “oanh tạc” và gây sửng sốt tại nhiều LHPQT. Những phim này đều là phim của các hãng phim tư nhân.
Từ ba điểm sáng …
Điểm chung giữa những phim này là chúng đều gây tiếng vang với bạn bè quốc tế, đều là phim nghệ thuật, đều được khán giả trong nước háo hức thưởng thức, đều thu được thành công ở cả hai lĩnh vực nghệ thuật – thương mại và đều là sản phẩm của các đơn vị tư nhân. Điểm chung nữa là chúng giúp xóa tan những ấn tượng không đẹp vẫn đeo bám công luận dai dẳng nhiều năm nay, rằng phim tư nhân chỉ hướng tới yếu tố giải trí dễ dãi đơn thuần và nhằm mục đích “móc túi khán giả trẻ” mỗi độ Tết đến, hè về...
Ngày 27/11/2010, tại LHP quốc tế Stockholm 2010, đại diện duy nhất của châu Á có phim lọt vào danh sách tranh giải ở hạng mục Face2Face - Bi, đừng sợ! đã giành được giải cho phim đầu tay và giải cho quay phim xuất sắc nhất. Trước đó, tại LHPQT đình đám Cannes, Bi, đừng sợ! đã gây bất ngờ khi đoạt 2 trong 6 giải thưởng ở hạng mục Tuần phê bình quốc tế của Cannes. Được coi là “khó nhằn” với khán giả trong nước, lại bị cắt mất sáu phút cảnh nóng nhưng hiệu ứng truyền thông từ những sự kiện danh giá kể trên vẫn hút được một lượng khá lớn người xem tới rạp thưởng thức.
“Cánh đồng bất tận thu 9,5 tỷ sau hai tuần công chiếu”, “Hot và đứng đầu doanh thu”, “Càn quét các rạp chiếu”… - Có thể gặp rất nhiều tiêu đề bài viết trên các phương tiện thông tin đại chúng như thế khi bộ phim đã làm mưa làm gió toàn bộ hệ thống chiếu bóng. Nhận được hiệu ứng khán giả rất tốt tại LHP quốc tế Pusan, chiến lược PR bài bản, trailer ngập tràn cảnh nóng cùng sự song hành nhiều luồng dư luận trái chiều trên các diễn đàn, bộ phim đã tạo nên một hiện tượng doanh thu bất ngờ với chính nhà sản xuất BHD.
 Một cảnh trong phim Bi, đừng sợ! |
Ngay từ cái tên trúc trắc, Hotboy nổi loạn và câu chuyện về thằng cười, cô gái điếm và con vịt, đạo diễn Vũ Ngọc Đãng và nhà sản xuất BHD đã làm một bộ phim táo bạo xét trên nhiều khía cạnh. Trước đó, tác phẩm điện ảnh về đề tài đồng tính này đã nhận được những thành công ngoài mong đợi khi đến với LHP quốc tế Toronto 2011 và trở thành bộ phim có doanh thu bán vé cao nhất trong số 20 bộ phim châu Á tham gia sự kiện điện ảnh đình đám này. Sau khi trở lại Canada để tham gia LHP quốc tế Vancouver 2011, phim đại diện điện ảnh Việt Nam tại một trong những sự kiện uy tín nhất của làng điện ảnh châu Á - LHP quốc tế Busan (Hàn Quốc). Kết thúc chuyến ngao du ấn tượng ấy, bộ phim mới về Việt Nam và ra mắt khán giả hâm mộ trong nước từ ngày 14/10.
Và cho tới giờ phút này, tác phẩm đã lấy đi rất nhiều nước mắt và mang lại sự cảm thông, chia sẻ chân thành của số đông khán giả - điều mà chưa một bộ phim Việt đề cập tới đề tài đồng tính nhạy cảm trước đó làm được. Phim cũng đạt mức doanh thu khả quan - theo ước tính từ nhà sản xuất khoảng 1 - 1,2 tỉ đồng/ngày. Tuy hiện tại chưa vượt qua được các “bậc đàn anh” Long Ruồi, Đẹp từng centimet... trước đó nhưng nhờ nhận được đánh giá cao của các nhà chuyên môn trong nước lẫn quốc tế, lại là phim đầu tiên của Việt Nam được mua bản quyền phát hành tại nước ngoài và được khán giả Việt đánh giá rất cao, chắc chắn doanh thu của phim sẽ khiến nhà sản xuất hài lòng.
… để có một góc nhìn khác về phim tư nhân
Mấy năm trở lại đây, điện ảnh nước nhà hầu như vắng bóng những bộ phim hấp dẫn, những bộ phim mang tính nghệ thuật cao. Trong khi các hãng phim nhà nước “vật vã” tồn tại thì phim tư nhân lên ngôi với dòng phim giải trí tung hoành khắp các rạp chiếu phim. Theo đánh giá của các nhà chuyên môn, những bộ phim giải trí hiện nay chủ yếu chạy theo xu hướng hài, sến, hở, kinh dị… với những đội ngũ các em chân dài, hoa hậu, ca sĩ để… hút khách.
Tại các rạp chiếu phim, những bộ phim tư nhân mang tính giải trí đang lên ngôi. Tại TTCBQG, nếu như Đừng đốt chỉ chiếu chưa tới 100 buổi thì Giải cứu thần chết, Đẹp từng centimet… đạt số buổi chiếu gấp đôi. Những nụ hôn rực rỡ có 200 suất chiếu thì Long thành cầm giả ca chỉ khiêm tốn xuất hiện trong 36 buổi. Và mới đây, những bộ phim Tết 2011 cũng đưa về con số doanh thu khá ấn tượng: Cô dâu đại chiến thu gần 40 tỉ đồng sau hơn một tháng ra rạp, Để mai tính thu khoảng 30 tỉ đồng, Bóng ma học đường thu 22 tỉ đồng trong 12 ngày công chiếu, Thiên sứ 99 thu trong hai tuần là 10 tỉ đồng...
Nhớ lại LHP Việt Nam 15, trong danh sách 25 tác phẩm phim truyện nhựa dự thi, các đơn vị tư nhân ra quân hùng hậu với 7 phim của 4 hãng (Phước Sang có 3, Thiên Ngân góp mặt 2, Chánh Phương và Á Châu mỗi đơn vị 1 phim. Một Bông sen Bạc và hàng loạt giải cá nhân quan trọng là những gì mà các đơn vị này “hể hả” thu được khi ngày hội thành Nam kết thúc. Ở LHP Việt Nam 16, 6/15 là con số phim tư nhân tham gia tranh giải, dù số lượng tác phẩm xuất xưởng lớn gấp vài ba lần. Kỳ LHP Việt Nam 17 lần này tuy chưa có danh sách chính thức nhưng BHD hiện đang tạm giữ vị trí dẫn đầu khi có tới 4 ứng cử viên nặng ký góp mặt (Những nụ hôn rực rỡ, Cô dâu đại chiến, Cánh đồng bất tận và Hotboy nổi loạn-Chuyện về thằng cười, cô gái điếm và con vịt), BHD là đơn vị có số lượng phim truyện dự thi đông nhất tính đến thời điểm này. Cộng thêm Thiên sứ 99 của hãng Phước Sang, Khi yêu đừng quay đầu lại của Thiên Ngân, đặt bên cạnh con số khiêm tốn 4 - 5 phim có thể dự thi của toàn bộ các đơn vị Nhà nước, số lượng áp đảo của phim tư nhân là điều không cần phải bàn cãi.
Năm 2010, có 18 phim điện ảnh được công chiếu nhưng phim do các hãng phim Nhà nước làm chiếm số lượng rất ít ỏi. Nhìn vào danh sách phim ra rạp vào nửa cuối năm 2011, phim Việt hứa hẹn sẽ có nhiều đột phá lớn với sự xuất hiện của nhiều tên tuổi mới khi mỗi tháng sẽ có ít nhất một tác phẩm mới được giới thiệu đến công chúng: Giữa hai thế giới, Long Ruồi, Tâm hồn mẹ, Dành cho tháng sáu, Hotboy nổi loạn, Ngọc viễn đông, Touch, Cột mốc 23, Bẫy cấp 3, Lời nguyền huyết ngải. Trong số này, chỉ duy nhất Tâm hồn mẹ “dán nhãn” một hãng phim Nhà nước đủ để mường tượng phim tư nhân đang ở thế thượng phong! Đó là còn chưa kể tới những dự án phim Tết hoành tráng đã và đang gấp gáp triển khai những công đoạn tiền kỳ - hậu kỳ, hứa hẹn tiếp tục xô đổ những kỷ lục doanh thu vài chục tỉ mà các bậc đàn anh vừa thiết lập trong năm.
Từ những thành công ấn tượng về cả giá trị nghệ thuật lẫn doanh thu kể trên, xã hội đã có một cái nhìn khách quan và chính xác hơn về dòng phim này. “Phải thấy rằng bên cạnh sự ốm yếu của phim Nhà nước đã có một “thằng bé” phim tư nhân ra đời. Cho dù còn nhỏ nên nó cũng hiếu động, phá phách nhưng rõ ràng nó đã làm cho diện mạo điện ảnh rất khác chỉ sau ít năm. Đó là thực tế cần khích lệ” – nhà quay phim Phạm Hoàng Nam bày tỏ.
Với những nghi ngờ rằng nhà sản xuất tư nhân chỉ chú trọng câu khách, làm tiền, đạo diễn Lê Hoàng phân tích: “Về bản chất, họ vẫn là nghệ sĩ và thường nghĩ đến cả hai: tiền và danh. Lúc đi buôn thì vẫn muốn có lãi nhưng sau khi lãi rồi sẽ nghĩ đến danh, bởi vậy mà Phước Sang hay BHD vẫn có những bộ phim giá trị, không thể nói là chỉ vì tiền được. Chắc chắn điện ảnh tư nhân cũng sẽ có những bộ phim tử tế nếu nó lớn mạnh, tự nó sẽ điều tiết để cho ra đời những sản phẩm tử tế”.
Vậy thì thay vì chịu cảnh lúp xúp chạy theo sau, “điện ảnh quốc doanh” hãy nhìn “đứa trẻ” điện ảnh tư nhân đang guồng chân tăng tốc phía trước ấy bằng nhãn quan trọng thị như một động lực giúp mình chiến thắng sức ì. Có như thế, may ra cán cân sẽ có một ngày không xa trở lại thế cân bằng, để phim tư nhân không còn “thắng thế”!
Hồ Huyền Nga