Tuy nhiên gần đây, một số dự án nghệ thuật dành cho thiếu nhi đã trở nên thiết thực hơn.
Thêm một sân chơi bổ ích
Nhiều người cho rằng, trẻ em bây giờ ra đường thiếu gì sân chơi, nhưng những sân chơi an toàn và phù hợp, có môi trường cho trẻ em phát triển bản thân thực ra còn rất ít ỏi. Phần lớn các câu lạc bộ, đội, nhóm trong trường học cũng như ngoài địa bàn dân cư dẫu có tồn tại nhưng chưa mạnh, hoạt động còn nặng tính hình thức. Đó là lý do vì sao những dự án như Kết nối tiềm năng lãnh đạo nhận được sự hưởng ứng nồng nhiệt của trẻ em và cả người lớn.
Tự làm phim đã và đang trở thành trào lưu của nhiều nhóm bạn trẻ. Khá nhiều phim ngắn do họ thực hiện chiếm được cảm tình người xem. Theo đó, những thước phim được thực hiện dưới góc nhìn của trẻ thơ càng gây chú ý. Năm 2007, lần đầu tiên, một bộ phim tài liệu do trẻ em Việt Nam thực hiện được trình chiếu vào ngày 4/10 tại rạp Cinematheque (22A Hai Bà Trưng, Hà Nội) đã tạo được sức lan tỏa mạnh mẽ. Kể từ lần “chạm ngõ” đầu tiên ấy, đến nay, những dự án và chương trình phim trẻ em vẫn được tiếp nối. Ngày 17/3/2018, chương trình phim trẻ em với chủ đề Bước tiến nhỏ cho những thay đổi lớn đã khai mạc tại TP. Cao Bằng. Sự kiện thu hút 180 đại biểu trẻ em, với 23 phim/phóng sự ngắn do chính các bạn nhỏ thực hiện. Đây là hoạt động kết nối trẻ em trong khuôn khổ dự án Kết nối tiềm năng lãnh đạo do Tổ chức ChildFund Việt Nam triển khai tại 3 tỉnh Hòa Bình, Cao Bằng và Bắc Kạn, với sự tài trợ của Chính phủ Australia.
Dự án Kết nối tiềm năng lãnh đạo đã tạo cơ hội cho khoảng 300 trẻ em và thanh - thiếu niên từ 8 đến 24 tuổi tham gia các hoạt động làm phim để bày tỏ những suy nghĩ của các em về các vấn đề trong cuộc sống hằng ngày với những góc nhìn đa dạng.
Từ năm 2016 đến nay, dự án Kết nối tiềm năng lãnh đạo đã tạo cơ hội cho khoảng 300 trẻ em và thanh - thiếu niên từ 8 đến 24 tuổi tham gia các hoạt động làm phim để bày tỏ những suy nghĩ của các em về các vấn đề trong cuộc sống hằng ngày với những góc nhìn đa dạng. Đối tượng chủ yếu của chương trình là trẻ em ở các địa bàn khó khăn, trẻ em dân tộc thiểu số, trẻ em gái dân tộc thiểu số. Qua đó, các em được tập huấn về các kiến thức cũng như kỹ năng làm phim như xây dựng kịch bản, quay phim, dựng phim. Ngoài ra, các em cũng được trang bị các kiến thức về sự tham gia và kỹ năng ra quyết định.
Tại sự kiện, 23 phim và phóng sự ngắn do trẻ em tự thực hiện đã được trình chiếu tới các khán giả nhiều lứa tuổi. Trước đó, trong quá trình thực hiện từ năm 2017, các bạn nhỏ tham gia dự án thảo luận những vấn đề có liên quan tới chính trẻ em như tình trạng thiếu sân chơi, thiếu các điều kiện sinh hoạt cơ bản, thiếu sự quan tâm, chăm sóc đầy đủ của cha mẹ, người thân... Các bộ phim năm nay đề cập đến những hỗ trợ tích cực của cha mẹ, thầy - cô giáo và chính quyền địa phương để giải quyết các vấn đề trên. Các hoạt động như tổ chức truyền thông nâng cao nhận thức về giáo dục, về quyền trẻ em và bảo vệ trẻ em, xây dựng kênh mương, hệ thống cấp nước sinh hoạt, đường đi lại, hỗ trợ các trẻ em có hoàn cảnh khó khăn đã được phản ánh, thể hiện những thay đổi tích cực trong cuộc sống của trẻ em và người dân.
Những thước phim đậm tính nhân văn
Những người yêu phim ảnh có lẽ chưa thể quên dự án My life - my view (Cuộc đời của tôi, cách nhìn của tôi) do thạc sĩ Phan Ý Ly cùng các cộng sự khởi xướng từ tháng 3/2007, với ý tưởng để nhân vật tự kể chuyện về cuộc sống của mình thông qua một phương tiện có sức mạnh truyền thông là chiếc máy quay video. Sau gần nửa năm, những thước phim ngộ nghĩnh, hồn nhiên và đầy ngẫu hứng đã được những nhà làm phim nhỏ tuổi dàn dựng thành một bộ phim tài liệu dài 45 phút, kể về cuộc sống của chính mình và những người xung quanh. Các em đặt tên cho tác phẩm của mình là Thảo nguyên xanh tươi.
Chiếc máy quay được các em trìu mến đặt tên là Wendy. Wendy làm quen với các bạn nhỏ từ những ngày đầu tháng 3/2007. Suốt 3 tháng làm việc, các em không chỉ học về kỹ thuật sử dụng máy quay mà còn được dẫn dắt nhiều cuộc thảo luận sâu về những vấn đề các em chọn để làm phim tài liệu. Đây là bộ phim tài liệu đầu tiên do trẻ em Việt Nam thực hiện. Lần đầu tiên các em tự dựng phim về các vấn đề mà các em muốn người khác quan tâm. Quá trình làm phim sẽ rất khác so với một số dự án “phóng viên nhỏ”: các em tự chọn chủ đề, tự viết kịch bản, tự quay và biên tập phim. Những thước phim phần lớn được các em ghi lại trong những lúc không có mặt những người thực hiện dự án. Sau đó các em được hướng dẫn cách phân tích các cảnh quay và từ những tư liệu có thật sắp xếp lại thành một kịch bản phim với lời bình do các em tự viết.
Thảo nguyên xanh tươi cho thấy một thực trạng đau lòng qua cái nhìn lạc quan và hồn nhiên của trẻ con. Cái nhìn ấy chở theo những thông điệp xúc động về tình cảm, ước mơ, hoài bão của những thân phận bé nhỏ nơi xóm liều, đồng thời cũng chuyển đi những định nghĩa về cuộc sống ở một nơi bên lề cuộc sống...
Có thể nói, những dự án bổ ích như My life - my view không chỉ giúp trẻ em Việt Nam có cơ hội tiếp xúc với nghệ thuật mà còn giúp tăng cường sự tham gia, tiếng nói, tính tự đại diện của trẻ em và thanh thiếu niên để các em có cái nhìn tích cực vào tương lai và truyền cảm hứng cho các trẻ em khác trong cộng đồng.