Làn sóng làm phim 3D (không gian 3 chiều) ngày càng được ưa chuộng và phát triển trên toàn thế giới. Phim 3D được ví như một cuộc cách mạng của nghệ thuật thứ bảy. Trong khi đó ở Việt Nam, việc làm phim 3D vẫn đang trong quá trình “khai phá, tìm tòi”. Nhiều đạo diễn của Việt Nam cho rằng: “Làm phim 2D ở nước ta đã chật vật chứ nói gì đến làm phim 3D...”
Kỹ xảo 3D - công nghệ đặc biệt của ngành điện ảnh
Ngày nay nói đến công nghệ 3D thuật ngữ thật sự không còn mới trên thế giới và ở Việt Nam. Kỹ thuật 3D được ứng dụng hiệu quả trong việc làm Demo, quảng cáo, TVC, Flash, đồ họa kiến trúc, đặc biệt là sản xuất phim, phim hoạt hình... Trước đây, để thực hiện những ứng dụng công nghệ vẽ theo phương pháp truyền thống, các hoạ sĩ phải trải qua nhiều công đoạn vất vả và tỉ mỉ. Hàng ngàn bức vẽ phác thảo, vẽ trên giấy được ghép theo nội dung, hình ảnh và những chuyển động của nhân vật. Hình ảnh do người họa sĩ vẽ ra được làm sạch, đi nét, tô màu và ghép nối nên hay xảy ra các lỗi về kỹ thuật: hình ảnh không khớp, rung hình, màu tô không đều...
 Cửa Bắc - hình ảnh kết hợp phục dựng bằng 3D trong bộ phim Thăng Long - Thành phố rồng bay. |
Mọi công đoạn làm phim được thực hiện trên máy tính, công nghệ 3D chính là lợi thế của điện ảnh. Công nghệ này sẽ tạo ra được những cảnh quay ấn tượng với trường quay ảo, bối cảnh đẹp, hoành tráng, ánh sáng hoàn hảo như mong muốn và những góc máy, cú máy đẹp mà kỹ xảo thông thường không thể làm được. Kỹ xảo 3D giúp đạo diễn không những thực hiện được đúng ý đồ của bộ phim mà còn sáng tạo thêm nhiều ý tưởng mới. Hơn nữa, với công nghệ này, người dựng phim hoàn toàn có thể chủ động xử lý các chi tiết, tình huống để cuối cùng cho ra được những hình ảnh sinh động đưa khán giả đến với những không gian, bối cảnh chân thực nhất.
Phim 3D của Việt Nam: “Cái khó bó... nghệ thuật!”
Ba yếu tố được xem là quan trọng quyết định cho sự thành công của điện ảnh: kinh phí; nghệ thuật; kỹ thuật. Điện ảnh Việt Nam hiện nay đang từng bước “cách mạng” và cố gắng đồng bộ ba thành tố trên. Không phải chúng ta không cảm thông cho nền điện ảnh nước nhà, có cải cách, có thức thời nhưng mới chỉ là những bước đi chập chững, những hướng đi chưa rõ ràng. Điện ảnh Việt Nam cần một sự đột phá về công nghệ và kỹ thuật chăng? Chúng ta chờ đến bao giờ?
Việc áp dụng công nghệ 3D vào phim ảnh ở Việt Nam còn chậm chạp, e dè, không nói quá khi ví nó như một đứa trẻ mãi tập đi suốt ngần ấy năm. Nếu như lấy mốc 20, 30 năm sau sau ngày giải phóng đất nước, người ta lập luận rằng: Những khó khăn của tình hình kinh tế, xã hội khiến việc đưa những thành quả của kỹ thuật, công nghệ phục vụ lĩnh vực giải trí tiêu biểu như điện ảnh chưa được chú ý đầu tư.” Điện ảnh Việt Nam vẫn không mấy thay đổi nếp tư duy xưa cũ. Các nhà làm phim coi trọng nội dung là điều tốt và nên làm, tuy nhiên họ xao nhãng một mảng của điện ảnh là công nghệ, kỹ thuật.
Cú hích lịch sử trong việc ứng dụng kỹ thuật 3D vào điện ảnh chính là sự đánh dấu thành công của những bộ phim hoạt hình. Sức thu hút của thể loại phim sử dụng kỹ xảo 3D với những hình ảnh sống động cho người xem cảm giác như đang sống trong thế giới của phim. Sự vắng bóng đến mức báo động của các phim hoạt hình Việt Nam trên truyền hình đang là bài toán chưa có lời giải chung cho cả phía nhà sản xuất và phía khán giả thưởng thức. Hiện nay phim hoạt hình 3D của Nhật, Mỹ, Trung Quốc đang chiếm áp đảo trên các kênh truyền hình và các rạp chiếu phim.
Phim hoạt hình là thể loại phim tưởng tượng. Mọi vấn đề thể hiện bằng hình ảnh sinh động, khi ấy nội dung câu chuyện mới dễ đi vào lòng người. Hoạt hình của ta còn quá “thật thà” thiếu tính sáng tạo, bay bổng, do đó khán giả quen thuộc thấy nhàm chán với hình ảnh con trê, con cóc, con ếch, gà con, vịt con... hay các nhân vật Tít, Mít, Tí “cận”... Một số phim hoạt hình bắt đầu “bập bẹ” áp dụng công nghệ 3D thì khập khễnh, giản đơn với những nét vẽ thô, chuyển động hình ảnh kém linh hoạt, cứng nhắc, màu sắc không bắt mắt,... Tại Liên hoan phim (LHP) lần thứ 15, có nhiều câu hỏi đặt ra cho Ban giám khảo xung quanh thắc mắc: Liệu có phải “Giấc mơ của ếch xanh”- đạo điễn Hà Bắc là phim hoạt hình 3D duy nhất tại LHP là một trong những lý do bộ phim được trao giải Bạc hay không? Bởi số lượng phim hoạt hình tham dự LHP là 17 phim trong đó 99% là phim của Hãng phim hoạt hình Việt Nam và có một phim 3D của Viện phim và Xưởng phim Giải phóng cùng phối hợp là phim duy nhất sử dụng kỹ xảo này.
 Bộ phim hoạt hình Giấc mơ của ếch xanh. |
Sự bảo hộ của nhà nước đối với các hãng phim là điều cần thiết. Nhưng cũng chính tính chất “bao cấp” ấy không tạo ra được những cái đầu biết tưởng tượng trong thế giới hình ảnh lung linh của công nghệ 3D đỉnh cao. Chúng ta cần thích ứng để theo kịp thời đại trong ngành công nghiệp giải trí của nền kinh tế mở hiện nay và để làm được điều đó trước nhất chúng ta cần những con người không ngại thay đổi, đầu tư công nghệ và say mê làm kỹ xảo.
Hiện tại, đội ngũ làm thiết kế 3D, làm phim 3D ở nước ta thiếu tính chuyên nghiệp cũng là điều đáng lưu tâm bởi những người theo nghề kỹ thuật kỹ xảo điện ảnh hầu hết được đào tạo sơ sơ, cơ bản họ phải tự học hỏi qua mạng, sách báo, xem cách làm kỹ xảo của các phim hiện đại để nghiên cứu, học hỏi. Mặc dù những năm gần đây, Cục Điện ảnh, Viện phim Việt Nam, các hãng phim mở các lớp đào tạo ngắn hạn về kỹ xảo nhưng chưa thành hệ thống. Chưa kể đến cái khó của làm phim 3D là phải tìm được những nghệ sĩ am hiểu công nghệ thông tin. Một chuyên gia nước ngoài nhận định: “Có thể đào tạo một người nghệ sĩ biết công nghệ thông tin nhưng không thể đào tạo chuyên viên công nghệ thông tin thành nghệ sĩ”. Hơn nữa, sự thiếu hụt những kịch bản phim về kỹ xảo khiến cho việc thực hiện kỹ xảo ở Việt Nam thêm phần hạn chế. Mảng sách về khoa học, công nghệ trong lĩnh vực kỹ thuật điện ảnh của ta hiện nay còn quá thiếu. Hiện tại ở Việt Nam chưa có trường lớp, cơ sở đào tạo chính thống viết kịch bản phim sử dụng nhiều kỹ xảo, có chăng mới dừng lại hình thức đào tạo lồng ghép, xen kẽ vào chương trình học.
Bấy nhiêu thông điệp gửi gắm ở trên là bấy nhiêu những vấn đề nan giải của công nghệ điện ảnh của nước nhà. Luồng gió 3D là một khía cạnh trong đó. Điện ảnh Việt Nam đang được công chúng trông đợi bởi khán giả mong muốn xóa bỏ những “cái khó” để Điện ảnh Việt Nam theo kịp “cái khôn” của thời đại công nghệ.
Thanh Mai