Đi công tác Nam Định một tuần mà điện thoại từ Hà Nội liên tục réo rắt. Vừa về đến cơ quan, một đồng nghiệp trẻ chuyên ngành chấn thương chỉnh hình ở một bệnh viện khác đã có mặt ở cửa phòng làm việc, mặc dù qua điện thoại tôi đã nói khi về tới Hà Nội chú sẽ điện và mình sẽ gặp nhau khi đó sẽ có thời gian để trao đổi kỹ hơn… Nghe giọng khẩn khoản, vẻ mặt lo âu, linh tính nghề nghiệp mách bảo đã có chuyện chẳng lành... Với các bác sĩ, đặc biệt là bác sĩ phẫu thuật thì niềm vui và nỗi buồn luôn có sự đan xen và pha trộn lẫn nhau. Tôi nhẹ nhàng nói với người đồng nghiệp trẻ với tinh thần động viên và chia sẻ: “Nào chúng ta có thể trao đổi với nhau đi chứ”. Người bác sĩ trẻ suy nghĩ chậm rãi và nói với tôi từng câu một: “Cháu cần chú xử lý giúp một bệnh nhân bị tai nạn xe máy, gãy nát mâm chày - tổn thương nặng phần mềm, bọn cháu đã phẫu thuật, hiện tại tình trạng bệnh nhân nan giải quá chú ạ”. Nghe có vẻ nghiêm trọng và khẩn cấp, tôi gật đầu: “OK, chúng ta cùng đi xem tình trạng của bệnh nhân ngay bây giờ”.
Bệnh nhân là một phụ nữ khoảng ngoài 30 tuổi, xanh xao trên giường bệnh. Nghe giới thiệu “bác sĩ Toàn ở Việt Đức”, khuôn mặt vẫn còn nhăn nhó và tái mét vì đau, nhưng ánh mắt có vẻ mừng rỡ, bệnh nhân cất giọng khe khẽ: “Chú ơi, chú chữa chân cho cháu!”. “Được rồi, cháu cứ yên tâm, chú và các đồng nghiệp của chú có mặt ở đây để hy vọng có thể làm được điều gì tốt hơn cho cháu. Thế nào, từ sau khi phẫu thuật đến bây giờ cháu thấy tình trạng có khá hơn không? Có dễ chịu hơn không? Đêm qua cháu có ngủ được không? Còn tại chỗ ở chân bị gãy xương cháu thấy thế nào?...”. “Cháu không thấy đau, chỉ thấy chân căng tức như muốn vỡ ra, cháu thấy ngón chân của cháu hoàn toàn không cử động được và mất cảm giác, khó chịu lắm, cháu nghĩ mình không chịu nổi”.
Quả thật là một chấn thương rất nặng. 5 ngày nằm viện, trải qua 3 lần phẫu thuật để lại 2 vết mổ dài suốt cẳng chân ở mặt trong và mặt ngoài, vết mổ đi từ đầu gối xuống đến cổ chân. Cứ sau mỗi lần mổ thì các bác sĩ lại tiến hành cắt lọc làm sạch vết thương với hy vọng những tổ chức phần mềm còn lại có khả năng tồn tại và tiếp tục phát triển. Tuy nhiên, với những chấn thương gãy xương kèm theo thương tích nặng phần mềm, đặc biệt là hệ thống mạch máu nuôi dưỡng cùng với số lần mổ đã mang lại sự kém nuôi dưỡng bởi hệ thống mạch máu còn lại cũng như tổ chức phần mềm mất đi sau những lần mổ - đó là những lý do khó khăn cho những lần mổ tiếp theo.
 |
Gia đình bệnh nhân yêu cầu được chuyển về BV Việt Đức. Đồng ý. Trước mắt giải quyết khâu tinh thần của họ, còn với cái chân, lúc ấy quả thật tôi còn chưa biết phải làm thế nào để mang lại điều tốt đẹp nhất. Với chấn thương nặng như vậy và qua những lần phẫu thuật khó khăn trước đó, những gì mình phải làm bây giờ là vớt vát lại những gì còn có thể. Những điều cả bệnh nhân và bác sĩ mong muốn là làm thế nào để giữ lại được cái chân và sau này bệnh nhân có thể đi lại được một cách ngay ngắn và có một cuộc sống sinh hoạt bình thường. Đó quả là một vấn đề hết sức nan giải, buộc tôi phải suy nghĩ và tính toán một cách chi li để đạt được những mục tiêu mình mong muốn. Bệnh nhân và gia đình thì sốt ruột... Thôi đành động viên tinh thần họ rằng nghị lực của bệnh nhân sẽ giúp rất nhiều cho việc điều trị...
Nửa đêm hôm thứ 2 sau khi chuyển về BV Việt Đức, người thân của L. (tên bệnh nhân) hốt hoảng gọi điện cho tôi, giọng đầy lo âu, bức xúc: “Máu từ chân của L. phun ra ồ ạt, chắc không giữ được chân cho nó rồi bác sĩ ơi…!”. Đành phải mổ cấp cứu cho L., mặc dù theo tính toán của tôi thì tình trạng của bệnh nhân lúc bấy giờ đã nằm ngoài dự tính, phẫu thuật tại thời điểm đó đúng là một khó khăn nữa cho người bệnh cũng như các bác sĩ. Khâu lại mạch máu bị tổn thương, xử lý những vấn đề tồn tại của hội chứng khoang, “tặng” cho L. thêm một vết rạch ở mặt sau cẳng chân - ca phẫu thuật này tôi chỉ có thể làm được đến thế, không thể hơn dù còn rất nhiều vấn đề cần can thiệp… Sau ca phẫu thuật này tôi mới dám khẳng định với L. sẽ giữ lại được cái chân cho cô ấy, dĩ nhiên nó sẽ không được như trước kia cả về thẩm mỹ lẫn chức năng, tuy nhiên sẽ đảm bảo được chất lượng sống. Và nếu muốn như vậy thì L. phải cố gắng nhiều, kiên trì tập luyện, ăn uống đầy đủ để có sức khỏe cho các cuộc phẫu thuật tiếp theo. Và đừng bao giờ quên một điều: hãy tin tưởng là điều kỳ diệu sẽ đến…
… Khoảng 2 tháng sau khi ra viện, L. đến gặp tôi vì thấy dấu hiệu không bình thường. Tại vết gãy, chỗ vít của lần phẫu thuật đầu tiên, xương bị chệch và có dấu hiệu chậm liền xương, bệnh nhân có cảm giác diện gãy xương cử động khi chân được tập luyện. Tình trạng này nếu không được xử lý sớm thì khả năng không liền xương cũng như khớp giả sẽ xảy ra. Một cuộc phẫu thuật sớm hơn dự định lại được tiến hành… Cứ thế, đến nay đã gần 2 năm, phải trải qua 7 cuộc phẫu thuật mà chấn thương vẫn chưa hết. Dẫu L. đã đi lại được bằng chính đôi chân của mình một cách ngay ngắn, nhưng vẫn còn đó vết dò do viêm xương chưa được xử lý vì tình trạng tại chỗ cũng như sức khoẻ của L… Tôi thầm cảm phục cô bệnh nhân này vì sự bền bỉ, nghị lực vượt khó cũng như niềm tin vào y học. Giữ vững tinh thần để có thể theo được những cuộc phẫu thuật kéo dài mệt mỏi, kiên trì tập luyện để các khớp không bị cứng, cơ không bị teo, L. thì dường như đã có vẻ bằng lòng với tình trạng của cái chân hiện tại. Cô ấy bảo rằng: “Cái chân được như thế này là cháu mãn nguyện lắm rồi, cháu biết ơn chú vô cùng. Ơn này thì không thể trả được chú ơi!”. Không, tôi phải cảm ơn L. mới đúng. Nếu cô ấy không nhiều nghị lực đến thế tôi đã chẳng thể làm gì. Phía sau sự thành công của bác sĩ luôn có sự đóng góp của bệnh nhân, niềm tin của bệnh nhân đã mang lại 50% chiến thắng. Thành công này phần nhiều thuộc về cháu đấy L. ơi. Chú còn nợ cháu một cuộc phẫu thuật. Cuộc phẫu thuật sắp tới mới mang lại cho cháu một cái chân hoàn thiện và mang lại cho chú một thành công mà làm bác sĩ, người nào cũng mong đợi.
TS. Ngô Văn Toàn (tặng L.)