(SKDS) - Từ ngày 1/11 tới, 15 website chia sẻ nhạc trực tuyến lớn nhất Việt Nam sẽ chính thức thu phí tải nhạc từ điện thoại di động, internet. Đây được đánh giá là động thái kiên quyết của các bên liên quan trong nỗ lực ngăn chặn tình trạng “xài chùa” và vi phạm bản quyền âm nhạc đang diễn ra phổ biến. Tuy nhiên, liệu việc thu phí tải nhạc có đạt kết quả khả quan, có tạo lập được thói quen nghe nhạc trả tiền hay không thì vẫn là một ẩn số!
Một tín hiệu vui
Đời sống âm nhạc Việt Nam trực tuyến chắc chắn sẽ có sự dịch chuyển và thay đổi ít nhiều khi 15 “đại gia” trong làng nhạc trực tuyến chính thức khởi động chương trình thu phí mỗi khi người nghe muốn tải nhạc về điện thoại di động hay máy tính. Theo đó, mức phí sẽ là 1.000đồng/bài với các file được cung cấp bởi Hiệp hội Công nghiệp ghi âm Việt Nam (RIAV).
Ông Phùng Tiến Công – Phó Tổng giám đốc MVCorp, đơn vị trung gian trực tiếp thực hiện việc cung cấp kho nhạc từ RIAV tới các trang web chia sẻ nhạc trực tuyến và thu tiền tác quyền cho biết: Ngoài các đơn vị đã ký kết tham gia ngay từ đầu, mới đây đã có thêm 9 website nhạc số nữa đồng ý tham gia vào việc thu phí tải nhạc, nâng tổng số đơn vị tham gia lên 15. Hiện kho nhạc mà RIAV cung cấp có 45.000 file. Nếu việc thu phí tải nhạc thử nghiệm này thành công, số lượng file nhạc sẽ tăng lên nhanh chóng.
Để tránh gây sốc đột ngột với thói quen sử dụng nhạc số miễn phí hiện nay của đại đa số công chúng, trước mắt các đơn vị kinh doanh nhạc số mới chỉ thu phí tải nhạc mà không thu phí nghe nhạc online. Ông Công cũng khẳng định, việc thu phí này mới chỉ mang tính thử nghiệm, vừa làm vừa thăm dò phản hồi của người nghe, các đơn vị sản xuất, đơn vị kinh doanh nhạc số… để có những điều chỉnh cần thiết.
Có thể nói, động thái thu phí tải nhạc được dư luận đánh giá là tín hiệu vui cho nền công nghiệp ghi âm và sự phát triển của âm nhạc Việt Nam. Ở các quốc gia trong khu vực và trên thế giới từ lâu đã thực hiện việc này. Một thị trường âm nhạc tương đối sôi động và nhiều phức tạp như Việt Nam đáng ra cũng phải áp dụng từ lâu. Nhưng, muộn vẫn còn hơn không! Và dẫu chưa thể nói trước được gì nhiều thì động thái này sẽ ít nhiều tạo niềm tin cho các nhà sản xuất để làm ra những chương trình chất lượng hơn phục vụ khán giả, đồng thời cũng được kỳ vọng sẽ đem lại những gam màu tươi sáng cho vấn đề bản quyền nhạc số đang rất u ám hiện nay.
 Tình trạng “xài chùa” đang diễn ra khá phổ biến trên các website âm nhạc. |
Trông chờ ở ý thức của
người nghe
Tuy vậy, theo đánh giá của các chuyên gia, việc thu phí tải nhạc này đang còn nhiều bất cập và chắc chắn sẽ còn vấp phải nhiều thử thách, nhất là với tình trạng vi phạm bản quyền nội dung âm nhạc ở Việt Nam hiện nay đang là một “xu thế”, một hiệu ứng dây chuyền và người sử dụng internet từ quá lâu đã quen “xài chùa” sản phẩm âm nhạc.
Trên thực tế, chỉ có hơn chục trang web âm nhạc ký kết tham gia việc thu phí tải nhạc. Con số này quá nhỏ so với tổng số gần 150 website trực tuyến hiện đang vi phạm bản quyền. Đã thế, ngay ở những website có thu phí thì cũng mới chỉ thu phí trên một số lượng file nhạc nhất định. Với cùng một ca khúc, có khi còn cùng một ca sĩ thể hiện, nhưng chỉ bản ghi nào do RIAV thực hiện mới bị tính phí tải nhạc, còn bản ghi do các đơn vị khác thực hiện, không do RIAV cung cấp thì không nằm trong phạm vi thu phí này. Vấn đề được đặt ra là, nếu người dùng quay sang các trang web cho tải nhạc miễn phí hay chỉ tìm kiếm những file nhạc không do RIAV cung cấp thì cơ quan chức năng sẽ có chế tài thế nào để ngăn chặn tình trạng này?
Trước những bất cập đó, nhạc sĩ Quốc Trung chia sẻ: “Tôi nghi ngờ việc thu phí tải nhạc này chỉ là một bước hợp thức hóa và biến sự việc phi pháp trở thành hợp pháp. Trước nay, hầu hết các trang web đều kinh doanh những sản phẩm âm nhạc “ăn cắp”, không hề thu tiền của người nghe mà họ cũng không lỗ. Giờ họ được phép thu phí nhưng chỉ phải chia phần thu cho những sản phẩm của các nhà sản xuất là thành viên của RIAV. Những nhà sản xuất không phải thành viên của RIAV thì có được trả tiền không hoặc hơn nữa nếu không đồng ý với mức phí đó thì sẽ ra sao?”. Để tránh tình trạng “bắt cóc bỏ đĩa”, nhạc sĩ Quốc Trung cho rằng, việc thu phí phải được thực hiện đồng loạt ở tất cả các website cung cấp dịch vụ âm nhạc và phải được sự hỗ trợ của hệ thống pháp luật.
Về phía người nghe nhạc, không phải ai cũng đồng thuận với việc thu phí này. Một khán giả yêu nhạc chia sẻ: “Việc nghe và tải nhạc đối với tôi giống như một thứ phúc lợi xã hội. Nếu phải mất phí khi tải nhạc, tôi sẽ chuyển qua nghe trực tuyến và tải nhạc ở những website không thu phí”. Trong và ngoài nước hiện nay có vô số trang web cung cấp nhạc miễn phí, kể cả MV, điển hình là youtube... Vì thế, việc người nghe nhạc không dễ dàng chịu “trả tiền” tại các website thu phí cũng là điều dễ hiểu. Thậm chí có người còn dự đoán “trào lưu nghe nhạc bằng CD (lậu) sẽ quay trở lại”.
Rõ ràng, muốn thay đổi thói quen dùng nhạc miễn phí hiện nay của người nghe nhạc, trên hết, điều quan trọng vẫn phải là ý thức, là văn hóa ứng xử, sự tôn trọng với sản phẩm âm nhạc của chính họ!
Liên Nhi