Phì đại tuyến tiền liệt hay còn gọi là tăng sinh lành tính tuyến tiền liệt, thường gặp ở nam giới lớn tuổi. Bệnh có thể gây rối loạn tiểu tiện, ảnh hưởng đến giấc ngủ và chất lượng cuộc sống. Phát hiện sớm và điều trị phù hợp giúp kiểm soát triệu chứng, hạn chế biến chứng.
1. Vì sao phì đại tuyến tiền liệt gây khó tiểu?
Tuyến tiền liệt là một tuyến nhỏ nằm ngay dưới bàng quang và bao quanh một phần niệu đạo - ống dẫn nước tiểu từ bàng quang ra ngoài. Theo tuổi tác, tuyến tiền liệt có xu hướng tăng kích thước ở nhiều nam giới. Tuy nhiên, kích thước tuyến không phải lúc nào cũng tỷ lệ thuận với mức độ triệu chứng.
Khi mô tuyến tăng sinh và chèn ép niệu đạo, dòng nước tiểu có thể bị cản trở. Bên cạnh đó, những thay đổi ở cơ trơn tuyến tiền liệt và bàng quang cũng góp phần gây ra các triệu chứng đường tiểu dưới.
Phì đại tuyến tiền liệt thường tiến triển từ từ. Một số người có tuyến tiền liệt lớn nhưng triệu chứng ít, trong khi những người khác có thể gặp rối loạn tiểu tiện rõ rệt dù mức độ phì đại không quá lớn.
2. Những dấu hiệu nam giới lớn tuổi cần lưu ý
Các triệu chứng thường gặp gồm:
- Tiểu khó, phải chờ hoặc rặn mới bắt đầu đi tiểu.
- Tia nước tiểu yếu, nhỏ hoặc dòng tiểu bị ngắt quãng.
- Tiểu ngập ngừng, khó bắt đầu hoặc khó duy trì dòng tiểu.
- Cảm giác tiểu chưa hết, vừa đi tiểu xong đã muốn đi tiếp.
- Tiểu nhiều lần, tiểu gấp hoặc khó nhịn tiểu.
- Tiểu đêm nhiều lần, làm gián đoạn giấc ngủ.
Tiểu đêm không phải lúc nào cũng do phì đại tuyến tiền liệt. Tình trạng này còn có thể liên quan đến uống nhiều nước vào buổi tối, sử dụng thuốc lợi tiểu, bệnh đái tháo đường, suy tim, rối loạn giấc ngủ hoặc các bệnh lý khác. Vì vậy, người bệnh cần được bác sĩ đánh giá nguyên nhân thay vì tự cho rằng mọi triệu chứng đều do tuyến tiền liệt.
Đáng lưu ý, khi xuất hiện bí tiểu hoàn toàn, người bệnh không thể đi tiểu dù rất buồn tiểu, kèm đau hoặc căng tức vùng bụng dưới, cần đến cơ sở y tế ngay để được xử trí.
Phì đại tuyến tiền liệt có thể gây tiểu khó, tiểu đêm và ảnh hưởng chất lượng cuộc sống. Ảnh AI.
3. Điều trị phì đại tuyến tiền liệt như thế nào?
Mục tiêu điều trị là giảm triệu chứng, cải thiện khả năng tiểu tiện, nâng cao chất lượng cuộc sống và hạn chế nguy cơ biến chứng.
Với người có triệu chứng nhẹ, chưa ảnh hưởng nhiều đến sinh hoạt, bác sĩ có thể lựa chọn theo dõi định kỳ kết hợp điều chỉnh lối sống. Không phải trường hợp nào phát hiện tuyến tiền liệt tăng kích thước cũng cần dùng thuốc hoặc phẫu thuật.
Khi triệu chứng ảnh hưởng đáng kể đến cuộc sống, bác sĩ có thể kê thuốc. Một số thuốc giúp làm giãn cơ trơn ở tuyến tiền liệt và cổ bàng quang, từ đó cải thiện dòng tiểu. Một số thuốc khác có tác dụng làm giảm thể tích tuyến tiền liệt và giảm nguy cơ bệnh tiến triển ở những người phù hợp.
Việc lựa chọn thuốc phụ thuộc vào mức độ triệu chứng, kích thước tuyến tiền liệt, bệnh lý đi kèm và các thuốc người bệnh đang sử dụng. Người bệnh không nên tự mua thuốc hoặc tự ý ngừng thuốc khi thấy triệu chứng giảm.
Trong một số trường hợp, can thiệp ngoại khoa được cân nhắc khi triệu chứng nặng, điều trị bằng thuốc không hiệu quả hoặc xuất hiện biến chứng như bí tiểu tái diễn, nhiễm trùng đường tiết niệu tái phát, sỏi bàng quang, tiểu máu liên quan đến phì đại tuyến tiền liệt hoặc ảnh hưởng đến chức năng đường tiết niệu trên.
Hiện có nhiều phương pháp can thiệp ít xâm lấn, trong đó có cắt tuyến tiền liệt qua niệu đạo và các kỹ thuật sử dụng năng lượng laser. Việc lựa chọn phương pháp cần dựa trên kích thước tuyến, đặc điểm bệnh, tình trạng sức khỏe và điều kiện của cơ sở điều trị.
4. Thay đổi lối sống giúp giảm triệu chứng
Lối sống có thể hỗ trợ kiểm soát triệu chứng nhưng không thể thay thế điều trị y tế khi bệnh đã có chỉ định dùng thuốc hoặc can thiệp.
Người bệnh nên hạn chế những đồ uống có thể khiến triệu chứng tiểu tiện khó chịu hơn, đặc biệt là rượu bia và caffeine nếu nhận thấy chúng làm tăng tình trạng tiểu gấp hoặc tiểu đêm. Không cần kiêng tuyệt đối tất cả đồ ăn cay nóng ở mọi người mà nên điều chỉnh theo mức độ đáp ứng của từng người.
Nên uống đủ nước trong ngày nhưng tránh uống một lượng lớn trong thời gian ngắn, đặc biệt gần giờ đi ngủ. Không có quy định cứng nhắc rằng phải ngừng uống nước sau 18h. Hạn chế nước quá mức có thể gây mất nước và không có lợi cho sức khỏe.
Người bệnh có thể sắp xếp thời gian đi tiểu hợp lý, không nên thường xuyên nhịn tiểu. Kỹ thuật "tiểu hai lần", tức là sau khi đi tiểu lần đầu, nghỉ vài phút rồi thử đi tiểu lại, có thể hữu ích với một số người có cảm giác tiểu chưa hết.
Ngoài ra, duy trì cân nặng hợp lý, hoạt động thể lực phù hợp, kiểm soát tốt đái tháo đường, huyết áp và các bệnh mạn tính cũng góp phần bảo vệ sức khỏe đường tiết niệu.
5. Không nên xem tiểu khó, tiểu đêm là chuyện bình thường của tuổi già
Phì đại tuyến tiền liệt là tình trạng thường gặp khi tuổi cao nhưng không nên xem mọi biểu hiện tiểu khó, tiểu đêm là "chuyện bình thường của tuổi già".
Những thay đổi về thói quen đi tiểu, đặc biệt khi triệu chứng ngày càng tăng hoặc ảnh hưởng đến giấc ngủ, sinh hoạt, cần được đánh giá.
Phát hiện và điều trị đúng không chỉ giúp cải thiện việc tiểu tiện mà còn góp phần mang lại giấc ngủ tốt hơn và nâng cao chất lượng cuộc sống cho nam giới lớn tuổi.
