Theo Cục Đăng kiểm Việt Nam, hiện nước ta có trên 26 triệu môtô, xe máy. Tuy nhiên, con số này vẫn chưa dừng lại vì mỗi năm có thêm 3 triệu môtô, xe máy được đăng ký mới. Rõ ràng, phương tiện di chuyển chính trong xã hội ta hiện nay là xe máy trong đó có cả người nghèo bởi đấy là một trong những phương tiện sinh hoạt, mưu sinh không thể thiếu.
Dự thảo xin thu phí cầu đường trở lại của Tổng cục Đường bộ (TCĐB) Việt Nam dự kiến mức thu đối với xe máy là 300.000 đồng/xe, môtô loại 1 (dung tích xilanh 70-100cm3) là 600.000 đồng/xe, môtô loại 2 (trên 100-175cm3) là 1 triệu đồng/xe, môtô loại 3 (trên 175cm3) là 1,5 triệu đồng/xe. Đối với ôtô, mức thu được đề xuất tính theo tháng trong chu kỳ kiểm định và trọng tải theo từng nhóm xe (nhóm sau tăng 20% so với nhóm trước). Theo đó, nhóm 1 (xe dưới 12 ghế, xe tải dưới 2 tấn và xe buýt) là 100.000 đồng/tháng và nhóm 5 (nhóm cuối cùng áp dụng cho xe tải từ 18 tấn trở lên và xe container 40 feet) là 207.000 đồng/tháng. Mức thu này nếu được phê duyệt sẽ được thực hiện thu phí lưu hành một lần với các phương tiện môtô, xe máy qua đăng ký. Mục đích của cơ quan soạn Dự thảo hẳn vì muốn tạo nguồn thu cho quỹ bảo trì đường bộ, mà góp phần hạn chế phát triển phương tiện cá nhân, khuyến khích người dân sử dụng các phương tiện giao thông công cộng khi mà cả nước hiện có tới 95 trạm thu phí đường bộ.
 Người dân phải chịu nhiều khó khăn khi tham gia giao thông, lại phải cõng thêm phí. |
Thế nhưng người dân nước ta bất kể giàu nghèo ra sao thường gia đình nào cũng có xe máy, và khi mua xe, ngoài các khoản phí nộp cho Nhà nước, để xe chạy được tất nhiên phải đổ xăng và trong mỗi lít xăng dầu, người dân đang phải đóng từ 500 đến 1.000 đồng cho quỹ bảo trì giao thông. Vẫn biết do khối lượng bảo trì hằng năm tăng hơn so với các năm trước, giá vật liệu trong nước và trên thế giới tăng cao... nên quỹ bảo trì hiện không đủ trang trải nên TCĐB muốn huy động thêm ngân sách từ việc thu phí môtô, xe máy. Điều này cũng hợp lý song liệu người dân đóng thêm phí có thể làm đường sá tốt hơn không khi mà ngoài phí trên, hằng năm, Nhà nước vẫn chi hàng ngàn tỷ đồng cho ngành giao thông nhưng chất lượng đường sá nhiều nơi vẫn chưa đảm bảo. Đó là băn khoăn của không ít người dân.
Công bằng mà nói, mỗi môtô, xe máy khi vận hành phục vụ người dân đã phải chịu nhiều loại phí như: VAT, trước bạ, tiêu thụ đặc biệt, xăng dầu và cầu đường. Việc thành lập quỹ bảo trì đường bộ là hợp lý trong bối cảnh ngân sách nhà nước có hạn và đường sá phải duy tu nhiều. Tuy nhiên, phương án thu phí môtô, xe máy qua đầu phương tiện là không khả thi. Hơn nữa, việc thu phí chỉ diễn ra với những xe máy đăng ký mới, còn hàng chục triệu môtô, xe máy đang lưu hành hiện nay lại không phải đóng phí là điều chưa hợp lý. Điều này sẽ không bình đẳng giữa người đã có xe và người mua mới.
Hiện Bộ GTVT chưa đưa ra phương án cụ thể trước đề xuất thu phí đối với môtô, xe máy cũng như các phương tiện cơ giới khác của TCĐB. Bởi, theo ông Nguyễn Văn Công, Chánh văn phòng Bộ GT-VT thì: "Đây là vấn đề tế nhị, phức tạp ảnh hưởng đến nhiều người dân, nên Bộ đang cân nhắc kỹ trước khi thông qua". Tuy nhiên, vẫn theo vị Chánh văn phòng Bộ GT-VT, khi nhận được dự thảo đề xuất của TCĐB, Bộ đã có tham khảo các phương án thu của một số nước và đang thảo luận. Chậm nhất vào tháng 6 tới, phương án cuối cùng sẽ được đưa ra, sau đó sẽ được trình Chính phủ.
Nhìn từ góc độ thực tế, với người nghèo như sinh viên, cán bộ đi làm xa phải dùng đến xe máy (dù chỉ là xe vài triệu đồng, vừa đi vừa sửa) thì vài trăm ngàn đồng là cả một vấn đề. Thiết nghĩ, Nhà nước nên miễn phí cầu đường cho phương tiện xe máy như đã làm từ nhiều năm qua để kích cầu lao động, sản xuất. Kinh phí cho quỹ bảo trì là cần thiết song để có thêm khoản tiền này, thiết nghĩ nên quản lý chặt các khoản thuế và tăng mức xử phạt với người vi phạm giao thông để bổ trợ.
Diệu Linh