Các bác sĩ Bệnh viện Nhi Trung ương vừa phẫu thuật thành công ca dị tật tim bẩm sinh đảo gốc động mạch cho cháu bé người Lào 11 ngày tuổi. Thành công này khẳng định sự làm chủ những kỹ thuật tim bẩm sinh khó nhất của bệnh viện và góp phần nâng cao mối quan hệ hợp tác trong lĩnh vực y tế giữa Việt Nam và Lào.
May mắn vì đã được chuyển tới Bệnh viện Nhi Trung ương
Ngay sau khi sinh ra tại Bệnh viện sản khoa Viêng Chăn, cháu bé người Lào có cái tên Amut Seng Phachan có những dấu hiệu bất thường như thở khó, tím các đầu chi, tím môi, bú kém. Lúc đầu, gia đình cứ nghĩ do cháu có cân nặng không được như nhiều đứa trẻ khác (2,8kg) nên cháu yếu hơn. Nhưng các dấu hiệu bệnh của Phachan mỗi ngày một nặng dần, cháu bé được đưa đến Bệnh viện Nhi Viêng Chăn để khám thì phát hiện bị dị tật tim bẩm sinh đảo gốc động mạch, có biến chứng suy hô hấp. Mặc dù có nhiều tiến bộ trong điều trị các bệnh lý trẻ em nhưng cho đến nay phẫu thuật chuyển gốc động mạch vẫn chưa được thực hiện tại Lào. Trong thời gian qua, sự hợp tác giữa các bác sĩ Nhi khoa Việt Nam và Lào được triển khai mạnh mẽ ở nhiều chuyên ngành, chính vì vậy, ngay khi phát hiện dị tật nguy hiểm này ở bệnh nhi Phachan, các bác sĩ Lào đã liên hệ với Bệnh viện Nhi Trung ương, chuyển cháu bé tới đây để được phẫu thuật kịp thời.
Sau 5 giờ phẫu thuật, quả tim dị tật của cháu bé Amut Seng Phachan đã được các bác sĩ Bệnh viện Nhi trả lại đúng vị trí giải phẫu của các gốc động mạch. Với hệ thống chăm sóc đặc biệt sau mổ như truyền thuốc với tốc độ 0,5-1ml/giờ, ăn qua đường tĩnh mạch, điều chỉnh áp lực động mạch phổi,… Phachan đã hồi phục nhanh chóng, tự thở được sau 60 giờ và đã được xuất viện sau 15 ngày điều trị tại Bệnh viện Nhi Trung ương.
 Bác sĩ Đặng Ánh Dương khám cho bệnh nhi Amut Seng Phachan trước khi xuất viện. |
Không đầu hàng trước ca bệnh tim khó nhất
TS.Trần Minh Điển - Phó giám đốc Bệnh viện Nhi Trung ương, Trưởng khoa Hồi sức ngoại cho biết, bệnh viện là một trong những nơi đầu tiên ở Việt Nam xây dựng hoàn chỉnh được quy trình phẫu thuật dị tật tim bẩm sinh, ban đầu là những dị tật như thông liên thất, thông liên nhĩ, còn ống động mạch… Tuy nhiên, đối với dị tật đảo gốc động mạch thì 5 năm trở về trước là một bài toán vô cùng khó đối với các bác sĩ Bệnh viện Nhi cũng như nhiều cơ sở phẫu thuật tim lớn ở Việt Nam, các bệnh nhi này đều phải chuyển tới một nước khác để phẫu thuật.
Trước thực trạng nhiều trẻ bị đảo gốc động mạch được phát hiện, GS.TS. Nguyễn Thanh Liêm - Giám đốc Bệnh viện Nhi Trung ương cùng các bác sĩ Khoa ngoại và Khoa hồi sức ngoại quyết tâm thực hiện thành công phẫu thuật khó này. Những ca phẫu thuật đảo gốc động mạch ban đầu gặp không ít khó khăn do phải xử trí trên những bệnh nhi có cân nặng rất thấp (khoảng 3kg) và đều trong tuổi sơ sinh, các kỹ thuật hồi sức sau mổ cho những bệnh nhân cũng chưa được hoàn thiện, do đó tỉ lệ thành công chưa thật sự được như mong muốn.
Ba năm trở lại đây, với sự phát triển đồng đều của tất cả các lĩnh vực từ siêu âm chẩn đoán đến phẫu thuật, hồi sức sau mổ..., các bác sĩ Bệnh viện Nhi Trung ương đã hoàn chỉnh được quy trình phẫu thuật cho các trường hợp đảo gốc động mạch. Tỉ lệ thành công đạt đến 90%, mặc dù các ca bệnh sơ sinh này hầu như đều có các biến chứng nặng. Từ đầu năm 2011 đến nay, bệnh viện đã phẫu thuật thành công cho hơn 30 ca bệnh mắc phải dị tật này.
Góp phần làm sâu sắc thêm mối quan hệ Việt- Lào trong lĩnh vực y tế
BS. Đặng Ánh Dương, Phó chủ nhiệm Khoa hồi sức ngoại - người trực tiếp điều trị sau mổ cho cháu bé Amut Seng Phachan cho biết, trên kết quả siêu âm của các bác sĩ Bệnh viện Viêng Chăn, các bác sĩ Bệnh viện Nhi Trung ương đã đánh giá lại tình trạng bệnh của Phachan và khẳng định chính xác đây là một trường hợp dị tật đảo gốc động mạch. Điều này cho thấy hiệu quả của hợp tác Việt - Lào trong thời gian qua trong việc nâng cao năng lực cho các bác sĩ Lào.
Dị tật đảo gốc động mạch có thể tử vong ngay từ tuổi sơ sinh Bình thường, động mạch chủ (ÐMC) lấy máu giàu ôxy từ tâm thất trái, động mạch phổi (ÐMP) đưa máu nghèo ôxy từ tâm thất phải về phổi. Ở phổi, máu được cung cấp đủ ôxy trở về thất trái, từ đó qua ÐMC nuôi cơ thể. Nhưng ở trường hợp dị tật đảo gốc động mạch thì gốc ÐMC gắn vào vị trí của ÐMP còn gốc ÐMP gắn vào vị trí của ÐMC. Theo các chuyên gia tim mạch, hầu hết các trường hợp mắc phải dị tật đảo gốc động mạch nếu không được phẫu thuật sẽ tử vong ngay từ tuổi sơ sinh do suy hô hấp hoặc may mắn tồn tại do cơ thể tự thích nghi với quá trình dị tật đó nếu có lỗ thông tâm thất đủ lớn. Các trường hợp may mắn sống sót có thể trở thành người có tim một thất và cơ may hiếm hoi này thường chỉ có thể kéo dài sự sống cho người bệnh đến tuổi 30 nếu được chăm sóc tốt và theo dõi bệnh chặt chẽ. Mỗi năm, nước ta có tới 8.000 - 10.000 trẻ dị tật tim bẩm sinh sinh ra còn sống. 4.000 - 5.000 bệnh nhi này phải mổ trong năm đầu tiên, 1/2 trong số đó phải mổ trong 6 tháng đầu. Riêng tại phòng khám tim mạch của Bệnh viện Nhi Trung ương, các bác sĩ phát hiện khoảng 50 ca tim bẩm sinh mỗi ngày. |
Bài và ảnh: Lê Hảo