Vừa qua, tại Khoa tiêu hoá- Bệnh viện TWQĐ 108, các chuyên gia tiêu hoá của Bệnh viện đại học quốc gia và Bệnh viện đa khoa Singapore đã tiến hành chuyển giao công nghệ trực tiếp cho các bác sĩ ở nhiều bệnh viện trung ương và Hà Nội về kỹ thuật nội soi - siêu âm đường tiêu hoá và nội soi ruột non. Đây là 2 phương pháp nội soi hiện đại nhất hiện nay có thể phát hiện sớm và chính xác nhiều bệnh lý phức tạp đường tiêu hoá. Phóng viên (PV) báo Sức khoẻ & Đời sống đã có cuộc trao đổi với PGS.TS. Mai Hồng Bàng - Chủ nhiệm Khoa tiêu hoá, Bệnh viện TW 108 về hiệu quả của những kỹ thuật mới này.
PV: Xin ông cho biết kỹ thuật nội soi- siêu âm khác gì so với kỹ thuật nội soi thông thường? Giá trị chẩn đoán bệnh của phương pháp này như thế nào?
PGS.TS. Mai Hồng Bàng: Nội soi- siêu âm là một kỹ thuật mới để chẩn đoán các bệnh ở đường tiêu hoá. Về cấu tạo của thiết bị nó cũng giống như máy nội soi thông thường nhưng khác biệt ở chỗ có gắn thêm một đầu dò siêu âm vào đầu ống nội soi.
Nếu nội soi thông thường chỉ phát hiện được những tổn thương trên bề mặt của niêm mạc ống tiêu hoá nhưng khi có thiết bị siêu âm sẽ giúp phát hiện được các mức độ tổn thương sâu dưới lớp niêm mạc, những tổn thương xung quanh, những khối u mà nội soi thường không thấy được... giúp các bác sĩ có chẩn đoán và chỉ định điều trị chính xác hơn. Nội soi - siêu âm thường kết hợp luôn lấy sinh thiết bệnh phẩm tại vị trí tổn thương để làm xét nghiệm bệnh.
Ví dụ, trong nội soi thông thường có thể phát hiện ra ung thư dạ dày nhưng không biết mức độ tổn thương của khối u này như thế nào vì chỉ phát hiện trên bề mặt, do đó bệnh nhân thường có chỉ định phải cắt bỏ phần dạ dày bị ung thư. Còn khi có kết hợp siêu âm sẽ biết được mức độ tổn thương chỉ có bề mặt hay cả sâu dưới lớp cơ, qua đó các bác sĩ sẽ quyết định có nên phẫu thuật hay không và điều trị theo biện pháp nào là phù hợp.
PV: Trước đây, ruột non là một bộ phận mà nội soi tiêu hóa không với tới được, vậy sự ra đời và ứng dụng của kỹ thuật nội soi ruột non này có thể coi như một bước đột phá cho chẩn đoán và điều trị bệnh lý đường tiêu hóa?
PGS.TS. Mai Hồng Bàng: Từ trước đến nay, các bộ phận của ống tiêu hóa như dạ dày, đại tràng, tá tràng... thường được chỉ định nội soi khi bệnh nhân có những dấu hiệu bất thường ở đường tiêu hóa nhưng riêng nội soi ruột non thì chưa thể thực hiện được. Lý do là ống tiêu hóa rất dài, trung bình ruột non người dài từ 6-7m, thậm chí có người dài 10m, các ống nội soi thông thường không đáp ứng được. Do vậy nếu người bệnh có những dấu hiệu bệnh lý không rõ nguyên nhân như chảy máu đường tiêu hóa, đau bụng, tiêu chảy kéo dài, thiếu máu... thì tiến hành cho chụp máy cắt lớp MSCT (máy cắt lớp 64), chụp mạch để phát hiện những thương tổn ở ruột non. Tuy nhiên những biện pháp này khó phát hiện được những tổn thương nhỏ. Sự ra đời của thiết bị và kỹ thuật nội soi ruột non được chỉ định cho những trường hợp bệnh nói trên, kết quả nội soi cho phép phát hiện những bệnh lý ở ống tiêu hóa này sớm và chính xác hơn, tìm ra những nguyên nhân mà các biện pháp chẩn đoán thông thường không phát hiện được.
Ống nội soi ruột non có cấu tạo như ống nội soi thông thường nhưng dài trên 2m, đường kính 8mm. Để có thể đưa ống nội soi này vào ruột non, người ta phải dùng một ống bằng nhựa, đầu có gắn 1 bóng cao su, dài khoảng 80cm, ống nội soi lồng trong ống nhựa này. Khi đưa ống nội soi vào đường tiêu hoá, người ta phải bơm căng bóng cao su lên trong lòng ruột, như tạo một cái giá đỡ cho ống nội soi luồn sâu vào ruột non từng đoạn một, ruột non sẽ bị xâu ngắn lại, do đó ống nội soi có thể dò hết cả chiều dài của ruột non để tìm vị trí thương tổn. Trong trường hợp ruột non của người bệnh quá dài, thì có thể đánh dấu lại vị trí mà ống nội soi đã đi tới bằng đường trên miệng xuống, sau đó tiếp tục nội soi từ dưới hậu môn lên. Khi phát hiện được vị trí tổn thương trong lòng ruột non (như khối u), kim sinh thiết có trong máy nội soi sẽ lấy bệnh phẩm ra để làm xét nghiệm.
PV: Thưa ông, muốn thực hiện tốt những kỹ thuật mới trên đòi hỏi gì ở người thực hiện nội soi? Để đáp ứng được nhu cầu khám và điều trị ngày càng cao của người bệnh thì cần thiết phải sớm được đầu tư những kỹ thuật này?
PGS.TS. Mai Hồng Bàng: Khai thác tối đa hiệu quả của những kỹ thuật này đòi hỏi người thực hiện phải có kỹ thuật nội soi và siêu âm tốt, có kiến thức lâm sàng vững vàng. Các bác sĩ Việt Nam hoàn toàn làm tốt những kỹ thuật này ngay sau khi được chuyển giao công nghệ trực tiếp.
Việc ứng dụng những kỹ thuật cao trong điều trị sẽ ngày càng giải quyết được những vấn đề bệnh lý phức tạp cho người bệnh, đem lại chất lượng điều trị tốt hơn và các bác sĩ cũng được nâng cao tay nghề. Nhiều bệnh lý đường tiêu hóa hiện nay rất cần có những phương tiện chẩn đoán như những kỹ thuật nội soi mới này, do vậy hy vọng trong thời gian gần nhất, các bệnh viện lớn của nước ta sẽ được trang bị các máy nội soi siêu âm, nội soi ruột non và nhiều thiết bị hiện đại khác để phục vụ tốt nhất cho người bệnh.
PV: Xin cảm ơn ông
Lê Hảo (thực hiện)