Hằng năm, cả tỉnh Quảng Nam có khoảng 250 trẻ em dị tật bẩm sinh được sinh ra. Nếu số trẻ này không được phát hiện can thiệp sớm sẽ làm gia tăng số người tàn tật, thêm gánh nặng cho gia đình và xã hội.
2% trẻ dị tật bẩm sinh
Tại Khoa sản Bệnh viện Đa khoa Quảng Nam, 9 tháng đầu năm, trong số 4.000 sản phụ đến sinh (kể cả sinh non và chấm dứt thai kỳ) thì tỷ lệ dị tật bẩm sinh chiếm khoảng 2%. BS. Phạm Thị Thanh Nguyệt, Trưởng khoa Sản Bệnh viện Đa khoa Quảng Nam cho biết: "Trong 15 năm gần đây, chúng tôi phát hiện nhiều dị tật bẩm sinh qua siêu âm như: hở thành bụng, thoát vị thành bụng, thoát vị hoành, tắc tá tràng, teo tá tràng, teo thực quản... bằng X quang. Bên cạnh đó còn nhiều dị tật ở thai nhi và trẻ sơ sinh không can thiệp ngoại khoa. Các trường hợp này nếu phát hiện sớm sẽ được can thiệp hiệu quả hơn. Do đó, nên có một mạng lưới mở rộng từ các địa phương để mọi người có thể có cơ hội xác định tình trạng của thai nhi".
Ở huyện Thăng Bình, Quảng Nam có 861 trẻ em khuyết tật, tàn tật, chiếm tỷ lệ 2,05%. Trong đó có 373 em không có khả năng hồi phục. Hầu hết, các xã trên địa bàn huyện đều có trẻ em bị dị tật bẩm sinh. Cao nhất là xã Bình Dương (4,05%), xã Bình Trị (4,01%), Bình Trung, Bình Minh, Bình Giang... Các dị tật ở trẻ tim bẩm sinh thường là sứt môi hở hàm ếch, thiểu năng trí tuệ, hội chứng Down... Chị Phùng Thị Hương Hạnh, Phó Giám đốc Trung tâm DS-KHHGĐ huyện Thăng Bình, Quảng Nam cho biết, trên thực tế số trẻ em dị tật bẩm sinh cao hơn con số thống kê, vì có rất nhiều trẻ dị tật đã tử vong ngay sau khi chào đời. Nhưng hiện nay Trung tâm Y tế huyện chưa thực hiện sàng lọc trước sinh, sơ sinh vì thiếu phương tiện máy móc hiện đại và đội ngũ cán bộ chuyên môn kỹ thuật.
Con bị khuyết tật, dị dạng, quái thai hay mắc các bệnh di truyền bẩm sinh không chỉ là nỗi đau riêng của mỗi gia đình mà còn là nỗi lo chung cho toàn xã hội. Có nhiều nguyên nhân dẫn đến trẻ khuyết tật, dị dạng, quái thai như: mẹ bị nhiễm virut trong thời kỳ mang thai, các bệnh di truyền, tuổi mẹ quá cao khi mang thai, bố hoặc mẹ bị phơi nhiễm với các yếu tố gây dị dạng hay quái thai như tia xạ, hóa chất trừ sâu, chất độc trong chiến tranh... ThS. Nguyễn Thị Nha, Phó Giám đốc Trung tâm Chăm sóc SKSS tỉnh Quảng Nam cho hay: "Hiện nay Quảng Nam chưa có hệ thống mạng lưới triển khai và báo cáo sàng lọc, bệnh tật thai nhi và sơ sinh nên chưa đánh giá được thực trạng của vấn đề này".
 Siêu âm thai. |
Phát hiện sớm để can thiệp kịp thời
Để giảm tỷ lệ trẻ em dị tật bẩm sinh cần phải có sự can thiệp, phát hiện sớm đối với thai nhi và trẻ sơ sinh. Do đó, tuyên truyền giáo dục sức khỏe và chương trình sàng lọc trước sinh và sơ sinh phải đồng thời được tổ chức thực hiện. BS. Lương Đình Hải, Phó Chi cục DS-KHHGĐ tỉnh Quảng Nam cho biết thêm: "Nếu bà mẹ thường xuyên kiểm tra và được phát hiện từ thai nhi thì có thể được can thiệp sớm và nếu không được sàng lọc thai nhi và trẻ sơ sinh, thì điều chắc chắn rằng một lượng không nhỏ trẻ em mang các khuyết tật suốt đời, hoặc đã chết từ rất sớm khi còn trong bụng mẹ hoặc ngay sau khi chào đời".
Qua khảo sát trên 300 phiếu điều tra xã hội của các phụ nữ 15 - 49 tuổi trên địa bàn tỉnh thì có đến 96,33% cho rằng cần thiết để khám và xác định tình trạng của trẻ trước khi sinh ra. Điều này cho thấy các bà mẹ mang thai có nhu cầu rất lớn về khám và xác định tình trạng của con mình trước khi cất tiếng khóc chào đời. Tuy vậy, để đề án "Nâng cao chất lượng dân số thông qua tuyên truyền vận động phát hiện, can thiệp sớm bệnh tật ở thai nhi và sơ sinh" có hiệu quả tốt phải bắt đầu từ khâu tuyên truyền. BS. Phạm Thị Thanh Nguyệt, Bệnh viện Đa khoa Quảng Nam đề xuất: "Nên có nhiều thông tin phổ biến trên báo đài, trên các cơ sở y tế khác nhau, đặc biệt nên phổ biến trong ngành y để họ có thông tin cho thai phụ. Nhân viên y tế tầm soát dành nhiều thời gian cho thai phụ thảo luận và cố gắng xác định tình trạng thai nhi càng sớm càng tốt để giúp cho thai phụ dễ dàng quyết định trong việc bỏ thai".
Bên cạnh đó là đội ngũ kỹ thuật viên trên toàn bộ tuyến y tế - dân số được đào tạo phục vụ cho hoạt động tuyên truyền vận động đồng thời phát hiện dị tật bẩm sinh ở trẻ em từ rất sớm. BS. Lương Đình Hải khẳng định: "Công tác tư vấn, giám sát tuyên truyền vận động chiến dịch truyền thông sẽ được ngành dân số tăng cường hơn nữa trong thời gian đến; tập trung vào việc khống chế mức sinh trong giai đoạn bùng nổ dân số lần 2, duy trì mức giảm sinh hiện nay. Đẩy mạnh hơn nữa công tác tuyên truyền giáo dục về chăm sóc sức khỏe nhân dân, mục đích ý nghĩa chương trình sàng lọc sơ sinh để người dân hiểu đúng và có thái độ tốt với việc sàng lọc trước sinh và sơ sinh. Các nhóm đối tượng phụ nữ 15-49 tuổi có chồng thuộc nhóm nguy cơ cao cần được rà soát, nắm lại số lượng cụ thể trong chương trình tuyên truyền".
Trâm Anh