Phát hiện sớm loãng xương ở người cao tuổi

Bệnh người cao tuổi
SKĐS - Loãng xương thường diễn tiến âm thầm, không có triệu chứng rõ ràng cho đến khi xảy ra gãy xương.

Phát hiện sớm các yếu tố nguy cơ, tầm soát mật độ xương và duy trì chế độ dinh dưỡng, vận động hợp lý là những biện pháp quan trọng giúp người cao tuổi phòng ngừa biến chứng nguy hiểm.

Loãng xương là bệnh lý đặc trưng bởi sự suy giảm mật độ và chất lượng xương, khiến xương trở nên giòn, yếu và dễ gãy hơn. Bệnh thường diễn biến âm thầm khiến người mắc có thể không nhận thấy bất kỳ dấu hiệu bất thường nào trong nhiều năm.

Ở người cao tuổi, gãy xương do loãng xương, đặc biệt là gãy cổ xương đùi, xương cột sống và cổ tay, có thể gây đau đớn, hạn chế vận động, mất khả năng tự chăm sóc và làm tăng nguy cơ tử vong. Vì vậy, phòng ngừa và phát hiện sớm loãng xương có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.

1. Ai có nguy cơ mắc loãng xương?

Quá trình tạo xương và hủy xương diễn ra liên tục trong suốt cuộc đời. Ở tuổi trưởng thành, hai quá trình này tương đối cân bằng. Tuy nhiên, khi tuổi càng cao, quá trình hủy xương có xu hướng vượt quá quá trình tạo xương, khiến mật độ xương giảm dần.

Sau mãn kinh, phụ nữ có nguy cơ mất xương nhanh hơn do nồng độ estrogen suy giảm. Đây là hormone có vai trò quan trọng trong việc duy trì quá trình tái tạo và bảo vệ xương. Bên cạnh đó, nam giới lớn tuổi cũng có nguy cơ mắc loãng xương, đặc biệt sau 70 tuổi.

Một số yếu tố làm tăng nguy cơ loãng xương gồm:

  • Phụ nữ sau mãn kinh, nam giới cao tuổi.
  • Tiền sử gia đình mắc loãng xương hoặc gãy xương do loãng xương.
  • Đã từng gãy xương sau tuổi 50, đặc biệt sau những va chạm hoặc té ngã nhẹ.
  • Thiếu canxi, vitamin D và protein trong chế độ ăn.
  • Ít vận động, nằm bất động kéo dài hoặc có chỉ số khối cơ thể thấp.
  • Hút thuốc lá, sử dụng nhiều rượu bia.

Mắc một số bệnh lý nội tiết như cường giáp, suy sinh dục hoặc sử dụng corticosteroid kéo dài.

Phát hiện sớm loãng xương ở người cao tuổi - Ảnh 1.

Canxi có nhiều trong sữa, các sản phẩm từ sữa, cá nhỏ ăn cả xương. Ảnh DK


Những người có nhiều yếu tố nguy cơ cần được đánh giá sức khỏe xương sớm, không nên chờ đến khi xuất hiện đau nhức hoặc gãy xương mới đi khám.

2. Phát hiện sớm loãng xương bằng cách nào?

Đo mật độ xương bằng phương pháp hấp thụ tia X năng lượng kép (DXA) là kỹ thuật phổ biến để đánh giá mật độ khoáng xương, thường được thực hiện tại cột sống thắt lưng và vùng cổ xương đùi.

Phụ nữ từ 65 tuổi trở lên, nam giới từ 70 tuổi trở lên và những người trẻ hơn nhưng có yếu tố nguy cơ nên được bác sĩ cân nhắc chỉ định đo mật độ xương.

Ở người đã được chẩn đoán loãng xương hoặc đang điều trị, thời điểm đo lại mật độ xương phụ thuộc vào tình trạng bệnh, phương pháp điều trị và đánh giá của bác sĩ. Không phải tất cả mọi người đều cần đo DXA định kỳ 2 năm một lần.

Ngoài đo mật độ xương, bác sĩ có thể đánh giá nguy cơ gãy xương trong 10 năm thông qua các công cụ dự báo, kết hợp tiền sử bệnh, tuổi, cân nặng và những yếu tố nguy cơ khác.

3. Dinh dưỡng và vận động giúp xương chắc khỏe

Bổ sung đầy đủ canxi và vitamin D là nền tảng quan trọng để duy trì sức khỏe xương. Canxi có nhiều trong sữa, các sản phẩm từ sữa, cá nhỏ ăn cả xương và các loại rau xanh đậm. Lượng canxi bổ sung cần tính cả từ thực phẩm, tránh tự ý sử dụng liều cao khi chưa có hướng dẫn.

Vitamin D giúp cơ thể hấp thu canxi hiệu quả, vitamin D có trong một số loại cá, trứng, thực phẩm tăng cường vitamin D và được cơ thể tổng hợp dưới tác động của ánh sáng mặt trời. Người cao tuổi có nguy cơ thiếu vitamin D cần được đánh giá và bổ sung phù hợp.

Bên cạnh đó, protein đóng vai trò quan trọng trong cấu trúc xương và duy trì khối cơ. Chế độ ăn đa dạng, đủ chất, kết hợp rau xanh, trái cây và các nguồn protein phù hợp giúp hỗ trợ sức khỏe xương và cơ.

Vận động thể chất cũng góp phần kích thích quá trình tạo xương, duy trì sức mạnh cơ bắp và cải thiện khả năng giữ thăng bằng. Người cao tuổi nên duy trì các hoạt động phù hợp như đi bộ, tập sức mạnh cơ, bài tập chịu trọng lượng và tập thăng bằng. Người đã mắc loãng xương nặng hoặc có tiền sử gãy xương cần được hướng dẫn lựa chọn bài tập an toàn, tránh động tác cúi gập hoặc xoay vặn cột sống đột ngột.

4. Phòng ngừa té ngã để hạn chế gãy xương

Té ngã là nguyên nhân thường gặp gây gãy xương ở người cao tuổi mắc loãng xương. Vì vậy, bên cạnh điều trị bệnh, cần chủ động phòng ngừa té ngã trong sinh hoạt hàng ngày.

Gia đình nên giữ sàn nhà khô ráo, đủ ánh sáng, loại bỏ vật cản, lắp tay vịn tại cầu thang và nhà vệ sinh. Người cao tuổi cần sử dụng giày dép chống trượt, kiểm tra thị lực định kỳ và đánh giá những thuốc có thể gây chóng mặt hoặc mất thăng bằng.

Loãng xương không phải hệ quả tất yếu không thể kiểm soát của tuổi già. Phát hiện sớm, điều trị đúng, duy trì dinh dưỡng và vận động hợp lý, kết hợp phòng ngừa té ngã sẽ giúp người cao tuổi giảm nguy cơ gãy xương, bảo vệ khả năng vận động và duy trì chất lượng cuộc sống.

Phát hiện sớm loãng xương ở người cao tuổi - Ảnh 2.Nguy cơ gây loãng xương: Trường hợp nào cần chủ động đánh giá sức khỏe xương?

SKĐS - Nhận biết yếu tố nguy cơ và các trường hợp cần chủ động đánh giá sức khỏe xương sẽ giúp việc phòng ngừa loãng xương hiệu quả hơn.

Ý kiến của bạn