Theo một nghiên cứu mang tính bước ngoặt được công bố trên tạp chí khoa học danh tiếng Science, cư dân sinh sống tại vùng Cận Đại Dương (Near Oceania) hiện là những người sở hữu số lượng DNA cùng các yếu tố di truyền của người cổ đại nhiều nhất thế giới.
Tỷ lệ này vượt trội hơn hẳn so với người Đông Á, biến họ thành những thế hệ đương đại mang trong mình dấu ấn di truyền nguyên thủy và độc đáo bậc nhất của loài người.
Cư dân sinh sống tại vùng Cận Đại Dương hiện là những người sở hữu số lượng DNA cùng các yếu tố di truyền của người cổ đại nhiều nhất thế giới. Hình minh họa: Yale News
Để tìm ra manh mối lịch sử này, các nhà khoa học đến từ Đại học Yale (Mỹ) đã tiến hành giải mã và phân tích chuyên sâu bộ gen của 177 cá nhân thuộc 12 sắc tộc bản địa tại khu vực Cận Đại Dương, bao gồm Papua New Guinea, quần đảo Bismarck và quần đảo Solomon.
Khi đặt những dữ liệu này lên bàn cân so sánh với hơn 1.280 bộ gen đại diện từ khắp nơi trên thế giới, nhóm nghiên cứu phát hiện một sự thật thú vị rằng tổ tiên của cư dân nơi đây từng giao phối với ít nhất 3 nhóm người Denisovan khác biệt từ hàng chục nghìn năm trước.
Sự giao thoa này đã để lại một kho tàng di truyền phong phú, đậm nét chưa từng được ghi nhận ở bất kỳ nơi nào khác trên Trái Đất.
Cho đến nay, người Denisovan vẫn là một nhánh người cổ đầy bí ẩn đã tuyệt chủng, vốn được giới khoa học nhận diện chủ yếu qua các manh mối DNA cổ đại chứ không phải từ các hóa thạch hình thể vẹn toàn.
Trong khi cư dân châu Âu hiện đại mang nhiều dấu vết di truyền của người Neanderthal, thì người dân vùng Cận Đại Dương lại nổi bật hơn cả nhờ di sản di truyền từ người Denisovan.
Điển hình như bộ tộc Sepik ở New Guinea có hàm lượng DNA Denisovan cao gấp 25 lần so với người Đông Á đại chúng. Xét một cách tổng thể, bản đồ mã gen của cư dân nơi đây chứa đựng lượng trình tự gen cổ xưa nhiều gấp 2,5 lần so với cư dân lục địa châu Âu.
Bộ tộc Sepik ở New Guinea có hàm lượng DNA Denisovan cao gấp 25 lần so với người Đông Á đại chúng. Ảnh: Tribes of Papua New Guinea
Điều đáng kinh ngạc là những mảnh ghép DNA từ thời tiền sử này không hề ngủ yên như các di tích vô tri, mà chúng vẫn âm thầm hoạt động và tương tác trực tiếp trong cơ thể con người hiện đại.
Áp dụng kỹ thuật sàng lọc tiên tiến mang tên "xét nghiệm báo cáo song song quy mô lớn", các chuyên gia đã kiểm tra hơn 22.000 biến thể di truyền và định vị được hơn 3.100 biến thể có khả năng can thiệp trực tiếp vào hoạt động của gen.
Phần lớn trong số này tập trung vào con đường truyền tín hiệu interferon-gamma - một mắt xích cốt lõi của hệ miễn dịch giúp cơ thể nhận biết, phản kháng và chống lại các loại virus cùng vi khuẩn gây bệnh.
Không dừng lại ở hệ miễn dịch, các biến thể di truyền của người Denisovan còn được tìm thấy ở gen TRPS1, một mã gen đóng vai trò quyết định đối với sự phát triển của hệ xương và cấu trúc khuôn mặt.
Thú vị thay, biến thể gen này cũng từng được ghi nhận qua quá trình chọn lọc tự nhiên mạnh mẽ ở những bộ tộc thợ săn hái lượm trong rừng rậm Trung Phi, hay cư dân sống trên vùng cao nguyên của Ecuador.
Hiện tượng này minh chứng cho một quy luật kỳ diệu của tiến hóa: những cộng đồng người sống ở các môi trường khắc nghiệt và biệt lập hoàn toàn khác nhau trên Trái Đất lại có những bước thích nghi sinh học tương đồng đến lạ kỳ.
Bà Serena Tucci, tác giả chính của công trình kiêm trưởng Phòng thí nghiệm Di truyền học Tiến hóa người tại Đại học Yale, nhấn mạnh việc thiếu vắng dữ liệu về cư dân vùng Đại Dương trong các nghiên cứu di truyền trước đây đã làm hạn chế tầm nhìn của chúng ta về lịch sử nhân loại, đồng thời vô tình tạo ra sự bất bình đẳng trong việc tiếp cận y tế.
Do đó, nghiên cứu mới này không chỉ giúp lấp đầy khoảng trống tri thức lớn ấy, mà còn chứng minh một sự thật khoa học hùng hồn rằng nguồn gen từ những tổ tiên xa xưa vẫn đang ngày đêm bảo vệ sức khỏe và duy trì khả năng sinh tồn của con người trong thế giới hiện đại.
Nghiên cứu mới cho thấy nguồn gen từ những tổ tiên xa xưa vẫn đang ngày đêm bảo vệ sức khỏe và duy trì khả năng sinh tồn của con người trong thế giới hiện đại. Ảnh: Shutterstock
Theo phân tích của các chuyên gia, chính sự cô lập địa lý kéo dài hàng vạn năm giữa đại dương bao la, kết hợp với hiện tượng "nút thắt cổ chai" dân số - tức sự suy giảm số lượng thành viên đột ngột do biến động môi trường - đã nhào nặn nên một bộ gen độc nhất vô nhị cho cư dân vùng Cận Đại Dương.
Nhiều cộng đồng như người Baining hay cư dân trên quần đảo Solomon từng trải qua những giai đoạn lịch sử sinh tồn ngặt nghèo, khiến cho các đặc điểm di truyền của họ ngày càng rẽ nhánh và trở nên hoàn toàn khác biệt với phần còn lại của thế giới.
Phát hiện mang tính đột phá này mở ra một chương mới cho các nghiên cứu về cách thức tổ tiên loài người tương tác với các loài người cổ khác, đồng thời khẳng định tầm quan trọng của việc đa dạng hóa dữ liệu di truyền nhằm phục vụ cho nền y học chính xác trong tương lai.
