Ngày 29/10, BS.CKII Lý Thế Huy, Giám đốc Bệnh viện Bệnh nhiệt đới tỉnh Khánh Hòa, cho biết thống kê riêng từ ngày 9/9 đến 27/10, bệnh viện đã tiến hành 1.372 lượt xét nghiệm sán lá gan lớn. Kết quả ghi nhận 151 lượt xét nghiệm dương tính.
Hiện nay, bệnh viện là đơn vị chuyên khoa điều trị các bệnh ký sinh trùng nên có đầy đủ năng lực chẩn đoán, xét nghiệm và điều trị sán lá gan lớn. Những người mắc bệnh đều được bác sĩ tư vấn và điều trị theo đúng phác đồ của ngành y tế. Qua đó, người bệnh được hỗ trợ nâng cao sức khỏe, điều trị khỏi và trang bị thêm kiến thức phòng ngừa.
Là bác sĩ chuyên điều trị các bệnh ký sinh trùng, BS.CKII Lý Quốc Công, nguyên là bác sĩ Bệnh viện Bệnh nhiệt đới TPHCM, hiện là Phó Trưởng khoa Khám bệnh theo yêu cầu, Bệnh viện Lê Văn Thịnh (TPHCM), đã đưa ra nhiều phân tích, khuyến cáo về bệnh sán lá gan lớn.
Bác sĩ Công cho biết, bệnh sán lá gan lớn do các loài sán thuộc giống Fasciola gây ra. Đây là bệnh ký sinh trùng có thể điều trị bằng thuốc đặc hiệu.
Tại Việt Nam và các nước châu Á, sán lá gan lớn thường ký sinh trong một số loài gia súc ăn cỏ. Trứng sán theo phân động vật ra ngoài môi trường nước ngọt, phát triển thành ấu trùng rồi xâm nhập vào vật chủ trung gian là ốc nước ngọt. Sau các chu kỳ phát triển và nhân lên vô tính, ấu trùng rời khỏi ốc, bám vào các thực vật thủy sinh hoặc trôi nổi tự do trong nước để tạo thành nang trùng.
"Khi người dân ăn phải các loại rau thủy sinh, bán thủy sinh như rau cần nước, rau ngổ, xà lách xoong, rau muống nước, ngó sen... có nang trùng bám vào mà chưa được nấu chín thì sẽ bị nhiễm sán lá gan lớn. Đồng thời, uống nước lã chứa nang trùng cũng sẽ bị nhiễm bệnh", bác sĩ Công chia sẻ.
Bệnh viện Bệnh nhiệt đới tỉnh Khánh Hòa phát hiện nhiều trường hợp mắc sán lá gan lớn. Ảnh: ĐH.
Theo bác sĩ Công, bệnh sán lá gan lớn phát triển qua các giai đoạn chính, gồm:
Giai đoạn cấp tính (ký sinh tại chỗ): Khi nang trùng xâm nhập cơ thể người và phát triển thành ấu trùng, chúng xuyên qua thành ruột, vượt qua xoang phúc mạc và đục thủng bao Glisson để xâm nhập vào nhu mô gan (khoảng 6 - 12 tuần sau phơi nhiễm).
Lúc này, người bệnh có các triệu chứng như sốt kéo dài (sốt nhẹ âm ỉ hoặc sốt cao thành cơn), đau hạ sườn phải hoặc thượng vị, mệt mỏi, sụt cân, nổi mề đay, dị ứng.
"Ở giai đoạn này, để chẩn đoán, bác sĩ có thể chỉ định siêu âm, CT scan bụng có cản quang hoặc MRI. Khi xác định người bệnh mắc sán lá gan lớn, kết quả chẩn đoán hình ảnh có thể cho thấy các tổn thương ở gan hoặc những ổ tụ dịch nhỏ, dễ bị nhầm lẫn với u gan hoại tử hoặc áp xe gan do vi khuẩn", bác sĩ Công nói.
Giai đoạn tiếp theo của bệnh sán lá gan lớn là giai đoạn đường mật (còn gọi là giai đoạn mạn tính). Lúc này, sán trưởng thành và cư trú trong hệ thống đường mật trong và ngoài gan. Người bệnh thường xuất hiện sốt, đau hạ sườn phải, vàng da hoặc không có triệu chứng rõ rệt ngoài các rối loạn tiêu hóa mạn tính.
Từ thực tiễn điều trị, bác sĩ Công cho biết, các thuốc kháng giun sán thông thường như albendazole, mebendazole hay praziquantel hầu như không có hiệu lực đối với sán lá gan lớn. Việc tự ý mua thuốc điều trị khi chưa có chẩn đoán xác định không những không diệt được ký sinh trùng mà còn làm chậm trễ thời gian can thiệp, tăng nguy cơ biến chứng như rách bao gan, xuất huyết đường mật hoặc xơ gan thứ phát.
Để điều trị bệnh hiệu quả, người bệnh cần đến bệnh viện chuyên khoa hoặc cơ sở y tế có khoa chuyên điều trị bệnh ký sinh trùng để được bác sĩ chẩn đoán chính xác và chỉ định thuốc đặc trị theo phác đồ của ngành y tế.
Bác sĩ Công khuyến cáo người dân chú ý bảo đảm vệ sinh an toàn thực phẩm để phòng bệnh sán lá gan lớn. Ảnh: BSCC.
Bác sĩ Công khuyến cáo người dân nên phòng bệnh bằng cách chú ý bảo đảm vệ sinh an toàn thực phẩm. Cần nấu chín hoàn toàn các loại rau thủy sinh trước khi sử dụng. Uống nước đun sôi để nguội hoặc nước đã qua hệ thống màng lọc đạt tiêu chuẩn. Tuyệt đối không uống nước lã tại các vùng sông, suối, kênh, mương, đồng ruộng.
Đồng thời, cần quản lý phân gia súc (trâu, bò) bằng cách ủ phân đúng quy trình kỹ thuật trước khi bón ruộng, không để phân tươi thải trực tiếp ra nguồn nước ao, hồ phục vụ tưới tiêu.
"Đặc biệt, người dân sinh sống tại vùng lưu hành bệnh sán lá gan lớn hoặc có tiền sử thường xuyên ăn rau thủy sinh sống, khi xuất hiện các triệu chứng như đau tức hạ sườn phải, sốt kéo dài không rõ nguyên nhân, ngứa hoặc dị ứng dai dẳng, cần đến các cơ sở y tế chuyên khoa (Nhiệt đới, Ký sinh trùng, Tiêu hóa - Gan mật) để được làm xét nghiệm huyết thanh học và chẩn đoán hình ảnh chuyên sâu, tránh can thiệp phẫu thuật hoặc chọc hút nhầm vào các tổn thương trong giai đoạn sán lá gan lớn cấp tính", bác sĩ Công nói.
