Một nghiên cứu quốc tế của Đại học Tel Aviv (Israel) mới được đăng trên tạp chí Scientific Reports đã đưa ra câu trả lời bất ngờ về khác biệt trong tư thế và dáng đi giữa nam và nữ.
Nhóm nghiên cứu đã so sánh 2 bộ xương chậu của 2 cá thể người Neanderthal đực gần như hoàn chỉnh, được thu thập tại Israel và Tây Ban Nha với hàng chục mẫu xương chậu của người Hiện đại.
Nghiên cứu mới trên xương chậu người đã giải mã sự khác biệt trong dáng đi giữa nam và nữ. Ảnh minh họa: Maridav/depositphotos.com
Theo đó, dù có kích thước lớn và xương dày dặn, phần lớn tỷ lệ của xương chậu của người Neanderthal nam lại tương đồng kỳ lạ với xương chậu của người Hiện đại (Homo sapiens) nữ, chứ không phải nam giới.
Giáo sư Yoel Rak thuộc Khoa Giải phẫu và Nhân chủng học tại Đại học Tel Aviv nhấn mạnh, cấu trúc khung chậu ở người Neanderthal và phụ người Hiện đại nữ thực chất là dạng nguyên thủy được bảo tồn qua hàng trăm nghìn năm.
Theo ông Rak, đột phá tiến hóa thực sự không nằm ở người Neanderthal hay người Hiện đại nữ, mà thuộc về xương chậu của người Hiện đại nam, khi bộ phận này tách ra khỏi khuôn mẫu ban đầu để phát triển thành một cấu trúc hoàn toàn mới.
Khác biệt then chốt nằm ở vị trí của khớp hông trên vòng xương chậu. Ở người Hiện đại nam, khớp hông nhích xa hơn về phía trước so với vị trí khớp hông của người Hiện đại nữ cũng như người Neanderthal.
Sự dịch chuyển này tạo nên một hệ thống cơ học độc đáo, biến khung chậu của người Hiện đại nam thành một cơ chế giảm chấn và tích trữ năng lượng tương tự như một chiếc lò xo tự nhiên.
Theo giải thích của nhóm nghiên cứu, mỗi khi con người bước đi, trọng tâm cơ thể sẽ hạ thấp xuống và tạo ra một lực va đập lên các khớp.
Khung xương chậu người Hiện đại nam, với khớp hông đẩy về phía trước, cho phép các cơ đùi phía trước hấp thụ lực hạ thấp này, tích trữ đàn tính và ngay lập tức giải phóng năng lượng để đẩy cơ thể lên bước tiếp theo.
Cơ chế trên giúp tiết kiệm đáng kể năng lượng tiêu hao, biến người nam giới thành những cỗ máy đi bộ đường dài cực kỳ hiệu quả.
Sự thay đổi cơ học này từng đóng vai trò rất quan trọng trong đời sống thời tiền sử. Khả năng di chuyển đường dài mà không mất quá nhiều sức giúp nam giới dễ dàng thực hiện các chuyến săn bắt kéo dài nhiều ngày.
Trong khi đó, phụ nữ không thể trải qua bước tiến hóa tương tự do những áp lực liên quan đến chức năng sinh sản.
Giáo sư Yoel Rak giải thích, việc sinh con đòi hỏi phụ nữ phải duy trì khung chậu tương đối nông và ống sinh rộng để thai nhi có đầu lớn đi qua an toàn.
Yêu cầu duy trì nòi giống đã giữ cho khung xương chậu của người Hiện đại nữ duy trì hình dáng gần với dạng cổ đại của người Neanderthal, tạo ra sự khác biệt rõ rệt về vóc dáng và bước đi giữa hai giới như chúng ta thấy ngày nay.
Hình minh họa cấu tạo xương chậu của người Neanderthal. Nguồn: Đại học Tel Aviv
Bên cạnh giá trị về mặt nhân chủng học, phát hiện này còn mở ra nhiều ứng dụng quan trọng cho y học hiện đại.
"Việc hiểu rõ sự tiến hóa của cơ chế đi bộ có thể đóng góp cho các nghiên cứu hiện đại trong sinh cơ học, y học cơ xương khớp, phục hồi chức năng và phòng ngừa chấn thương" - Giáo sư Ella Been từ Cao đẳng Học thuật Ono (Israel) nhận định - "Góc nhìn từ người Neanderthal giúp chúng ta hiểu rõ hơn về cơ thể con người hiện đại".
Những phát hiện này một lần nữa chứng minh rằng ngay cả trong giải phẫu học hình thái, một lĩnh vực tưởng như đã được khai thác trọn vẹn, khoa học vẫn có thể khám phá ra những cơ chế sinh học hoàn toàn mới và tràn đầy kinh ngạc về chính cơ thể con người.