Theo nghiên cứu công bố trên tạp chí Science Advances ngày 16/9, miệng hố có đường kính khoảng 222 mét và sâu 43 mét. Nó được phát hiện nhờ những hình ảnh do camera của Tàu quỹ đạo trinh sát Mặt Trăng (LROC) thuộc NASA ghi lại.
Mặt Trăng có thêm một miệng hố khổng lồ mới. (Ảnh: NASA)
Nhà nghiên cứu Robert Wagner là người đầu tiên nhận thấy đặc điểm bất thường này trong quá trình kiểm tra định kỳ các hình ảnh từ camera góc rộng của LROC vào tháng 10/2025. Trong những tháng tiếp theo, nhóm nghiên cứu tiếp tục sử dụng các hình ảnh có độ phân giải cao hơn để xác định chính xác kích thước miệng hố, đồng thời phân tích địa hình xung quanh.
Dựa trên các dữ liệu thu được, NASA xác định miệng hố McGetchin hình thành trong khoảng thời gian từ ngày 11/4 đến 22/5/2024. Nguyên nhân được cho là một sao chổi hoặc tiểu hành tinh có kích thước tương đương một tòa nhà cao khoảng 3–6 tầng đã đâm xuống bề mặt Mặt Trăng.
Vụ va chạm tạo ra một lượng lớn vật chất bị bắn tung lên và phát tán ra khu vực xung quanh. Đáng chú ý, nó còn hình thành một "vùng lạnh" có diện tích trải dài khoảng 7 km. Tại đây, nhiệt độ ban đêm thấp hơn tới 9 độ C so với những khu vực lân cận.
Các nhà nghiên cứu cho rằng tác động của vụ va chạm đã làm lớp đất đá vụn và bụi phủ trên bề mặt Mặt Trăng trở nên tơi xốp hơn. Khi cấu trúc của lớp vật chất này thay đổi, khả năng giữ nhiệt cũng giảm, khiến khu vực xung quanh miệng hố lạnh hơn đáng kể vào ban đêm.
Miệng hố được đặt tên chính thức là McGetchin, nhằm vinh danh nhà khoa học Mặt Trăng Tom McGetchin. Với đường kính 222 mét, nó lớn hơn nhiều so với những miệng hố va chạm mới được phát hiện trước đó. Trước phát hiện này, miệng hố va chạm mới lớn nhất từng được xác định trên Mặt Trăng chỉ có đường kính khoảng 70 mét.
Điều khiến phát hiện McGetchin đáng chú ý không chỉ nằm ở kích thước mà còn ở thời điểm hình thành tương đối gần đây. Việc các nhà khoa học có thể xác định được khoảng thời gian một miệng hố lớn xuất hiện giúp họ có thêm cơ hội nghiên cứu trực tiếp hậu quả của một vụ va chạm thiên thể trên bề mặt Mặt Trăng.
Phát hiện được công bố trong bối cảnh Mặt Trăng đang ngày càng trở thành trọng tâm của các chương trình thám hiểm không gian quốc tế.
Giám đốc NASA Jared Isaacman từng nói với CBS News hồi tháng 7 rằng, Mỹ đang "tham gia rất tích cực vào cuộc chạy đua vũ trụ" với Trung Quốc. Chương trình Artemis của NASA đặt mục tiêu đưa con người trở lại Mặt Trăng vào năm 2028, lần đầu tiên kể từ thời kỳ Apollo, đồng thời hướng tới mục tiêu dài hạn là xây dựng sự hiện diện lâu dài của con người trên Mặt Trăng.
Trong khi đó, Nga và Trung Quốc đã công bố kế hoạch hợp tác xây dựng Trạm Nghiên cứu Mặt Trăng Quốc tế từ năm 2021.
Trong khuôn khổ dự án này, Nga dự kiến xây dựng một nhà máy điện trên Mặt Trăng trong thập kỷ tới. Trong chuyến thăm Moscow của Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình hồi tháng 5/2025, Nga và Trung Quốc cũng ký thỏa thuận hợp tác xây dựng một nhà máy điện hạt nhân trên Mặt Trăng nhằm cung cấp năng lượng cho trạm nghiên cứu. Cơ sở này dự kiến đi vào hoạt động vào giữa những năm 2030.
