Một nhóm nghiên cứu thuộc Đại học Liverpool (Anh) vừa công bố kết quả một thử nghiệm kéo dài 104 tuần, nhằm so sánh hiệu quả giữa việc uống nước lọc và nước chứa chất tạo ngọt không năng lượng đối với người thừa cân và béo phì.
Công trình khoa học trên được đăng trên tạp chí uy tín British Journal of Nutrition và được giới chuyên môn đánh giá là một trong những thử nghiệm ngẫu nhiên dài hạn quy mô nhất về chủ đề này.
Những con số bác bỏ góc nhìn cũ
Thử nghiệm mang tên SWITCH đã tuyển chọn gần 500 người từ 18 đến 65 tuổi, có chỉ số khối cơ thể dao động từ 27 đến 35. Những người tham gia được chia ngẫu nhiên thành 2 nhóm riêng biệt, trong đó một nửa uống nước lọc và nửa còn lại sử dụng các đồ uống chứa aspartame, acesulfame-K hoặc sucralose với mức tối thiểu 2 lon 330 ml/ngày.
Bên cạnh đó, toàn bộ tình nguyện viên đều tham gia một chương trình quản lý cân nặng đồng bộ, bao gồm các buổi họp định kỳ cùng chuyên gia dinh dưỡng để được tư vấn và hỗ trợ thay đổi lối sống.
Thử nghiệm kéo dài 2 năm tại Anh phát hiện nước chứa chất tạo ngọt không năng lượng hỗ trợ giảm cân không hề thua kém nước lọc. Ảnh minh họa: Karola G/Pexels
Sau hành trình kéo dài 2 năm, kết quả ghi nhận những con số rất đáng chú ý khi nhóm uống nước ngọt không đường giảm trung bình 4,8 kg, trong khi nhóm uống nước lọc giảm 3,7 kg. Mức chênh lệch 1,1 kg này được các nhà khoa học xác định không có ý nghĩa thống kê, qua đó khẳng định 2 phương pháp mang lại kết quả tương đương.
Không những thế, các chỉ số quan trọng như vòng eo, vòng hông và lượng đường nạp vào cơ thể đều có xu hướng giảm ở cả hai nhóm tham gia.
“Những phát hiện mới nhất này cho thấy lo ngại về việc chất tạo ngọt làm rối loạn cảm giác thèm ăn hay gây tăng cân là không có cơ sở khi được kiểm chứng bằng một thử nghiệm ngẫu nhiên nghiêm ngặt, dài hạn”, Giáo sư Joanne Harrold từ Đại học Liverpool, tác giả chính của nghiên cứu, cho biết.
Nhóm tác giả kỳ vọng phát hiện này sẽ được các cơ quan hoạch định chính sách cũng như Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cân nhắc khi xem xét lại những khuyến cáo trong quá khứ.
Trước đó, vào năm 2023, WHO từng đưa ra khuyến cáo có điều kiện về việc hạn chế dùng chất tạo ngọt không đường để kiểm soát cân nặng, dựa trên các nghiên cứu quan sát vốn dễ chịu sự nhiễu loạn từ thực tế lối sống.
Đồ uống ăn kiêng có thực sự là "thần dược"?
Tuy nhiên, giới chuyên gia độc lập lưu ý rằng kết quả ngang bằng giữa 2 nhóm không đồng nghĩa với việc nước ngọt không đường là "thần dược" giảm cân.
“Nghiên cứu không cho thấy đồ uống ăn kiêng là nguyên nhân gây giảm cân”, chuyên gia dinh dưỡng Alix Turoff tại New York (Mỹ) nhấn mạnh. “Tất cả mọi người trong nghiên cứu đều tham gia một chương trình quản lý cân nặng bài bản, bao gồm tư vấn dinh dưỡng, hỗ trợ thay đổi hành vi và khuyến nghị về vận động”.
Bà Turoff cũng giải thích thêm rằng, giá trị thực sự của loại đồ uống này nằm ở khả năng thay thế các thức uống chứa nhiều năng lượng, giúp người dùng cắt giảm lượng calo đáng kể khi chuyển từ nước ngọt thông thường sang loại không năng lượng.
Dù vậy, chuyên gia này vẫn khuyên nước lọc nên là lựa chọn ưu tiên hàng đầu, đồng thời trấn an mọi người rằng đồ uống ăn kiêng không hề cản trở quá trình giảm mỡ.
Giới chuyên gia độc lập lưu ý rằng kết quả ngang bằng giữa 2 nhóm không đồng nghĩa với việc nước ngọt không đường là "thần dược" giảm cân. Ảnh minh họa: The Ohio State University
Diễn biến cân nặng trong suốt 2 năm cũng làm nổi bật tầm quan trọng của việc duy trì thành quả một cách bền vững. Cả hai nhóm đều đạt mức giảm cân mạnh nhất trong 12 tuần đầu tiên, chạm đáy trọng lượng vào khoảng tuần thứ 30 đến 40 rồi có xu hướng tăng trở lại dù vẫn thấp hơn thời điểm ban đầu.
Bên cạnh đó, một số chỉ số sinh học cũng ghi nhận những biến động nhỏ như lượng cholesterol toàn phần tăng nhẹ ở nhóm nước ngọt không đường, trong khi huyết áp tâm trương cải thiện tốt hơn ở nhóm nước lọc.
Công trình cũng thừa nhận những hạn chế nhất định như tỷ lệ người hoàn thành thử nghiệm chỉ đạt khoảng 45%, do ảnh hưởng từ đại dịch Covid-19 cùng thời gian theo dõi dài.
Về mặt tài trợ, nghiên cứu nhận sự hậu thuẫn từ Hiệp hội Đồ uống Mỹ nhưng các tác giả khẳng định đơn vị này không tham gia vào quá trình thiết kế, phân tích hay diễn giải dữ liệu, đồng thời có sự kiểm tra độc lập từ bên thứ ba.
Tổng kết lại, việc chuyển từ nước ngọt có đường sang loại không đường là một giải pháp hợp lý và hiệu quả cho những ai muốn cắt giảm lượng đường và năng lượng nạp vào cơ thể. Trong khi đó, đối với những người đã quen thuộc với việc uống nước lọc hàng ngày, nghiên cứu trên chưa đủ cơ sở để họ phải thay đổi thói quen vốn có của mình.