Màu sắc khác thường của cá burbot bắt nguồn từ một đột biến di truyền hiếm gặp, khiến cá thể này trở thành phát hiện đặc biệt trong một cuộc khảo sát thủy sinh định kỳ.
Cá burbot bị chứng vàng sắc tố. (Ảnh: USFWS)
Con cá được Cục Cá và Động vật hoang dã Mỹ bắt gặp khi các nhân viên tiến hành khảo sát những loài thủy sinh xâm hại tại cảng Oswego. Dù burbot là loài cá bản địa ở khu vực này, cá thể có màu vàng nổi bật như vậy lại rất hiếm gặp.
Nhóm nghiên cứu mô tả đây là một phát hiện đáng chú ý, bởi hiện tượng vàng sắc tố ở cá hoang dã ít phổ biến hơn nhiều so với bạch tạng hoặc tình trạng tăng sắc tố đen.
Thông thường, cá burbot có màu sắc khá trầm, từ nâu lốm đốm, xanh ô liu đến xám đục. Loài cá này có thân hình dài, phần đầu và miệng gợi liên tưởng đến sự kết hợp giữa cá da trơn và cá chình. Một số cá thể có những đốm vàng trên cơ thể, nhưng màu sắc chủ đạo thường không quá nổi bật.
Con cá vừa được phát hiện sở hữu màu vàng cam đậm gần như bao phủ toàn thân. Các nhà nghiên cứu cho rằng màu sắc khác thường này là kết quả của chứng xanthochromism, hay hiện tượng vàng sắc tố. Đây là tình trạng liên quan đến đột biến di truyền làm giảm sự biểu hiện của các sắc tố tối màu như melanin, khiến sắc tố vàng và cam trở nên nổi bật hơn.
Hiện tượng này không đồng nghĩa với bệnh bạch tạng. Ở động vật mắc bệnh bạch tạng, cơ thể bị thiếu hụt nghiêm trọng hoặc hoàn toàn không có melanin do những biến đổi di truyền ảnh hưởng đến quá trình sản xuất sắc tố. Trong khi đó, động vật mắc chứng xanthochromism vẫn có sắc tố, nhưng màu vàng hoặc cam chiếm ưu thế rõ rệt.
Sau khi bắt được, các nhà nghiên cứu nhận thấy con burbot màu vàng có thân hình gầy gò và biểu hiện sức khỏe không tốt. Vì vậy, cá thể này đã được chuyển đến Trường Cao đẳng Thú y thuộc Đại học Cornell để kiểm tra và đánh giá tình trạng sức khỏe.
Những đột biến di truyền tạo ra màu sắc khác thường như vậy thường không trực tiếp ảnh hưởng đến sức khỏe tổng thể của động vật. Chúng có thể gây ra một số bất lợi trong môi trường tự nhiên, màu sắc quá nổi bật khiến động vật dễ bị kẻ săn mồi phát hiện hơn, đồng thời có thể gây khó khăn khi tìm kiếm bạn tình.
Dù hiếm gặp, hiện tượng vàng sắc tố đã được ghi nhận ở nhiều nhóm động vật, bao gồm chim, bò sát, lưỡng cư và cá.
Năm 2025, một con cá mập y tá có màu cam sáng bất thường cũng được phát hiện ngoài khơi Costa Rica trong một chuyến câu cá thể thao gần Vườn quốc gia Tortuguero. Cá thể này được cho là mắc chứng xanthochromism, tương tự con cá burbot mới được tìm thấy tại New York.
