Một nghiên cứu lớn mới đây tại Mỹ cho thấy chế độ ăn giàu thực vật chất lượng cao giúp giảm đáng kể nguy cơ mắc Alzheimer và các bệnh suy giảm trí tuệ, ngay cả khi người lớn tuổi bắt đầu thay đổi thói quen ăn uống sau 60 tuổi.
Nghiên cứu được công bố ngày 8/4 trên tạp chí Neurology, do nhóm khoa học gia thuộc Đại học Hawaii (Mỹ), được dẫn dắt bởi tiến sĩ Song Yi Park, thực hiện. Nghiên cứu nhấn mạnh yếu tố quyết định không chỉ đơn thuần là việc ăn nhiều rau củ quả, mà chính chất lượng của thực phẩm mới là chìa khóa then chốt.
Chế độ ăn giàu thực vật chất lượng cao giúp giảm đáng kể nguy cơ mắc Alzheimer và các bệnh suy giảm trí tuệ. Ảnh: Healthday
Để đi đến kết luận này, các nhà nghiên cứu đã theo dõi sát sao gần 93.000 người thuộc nhiều nhóm dân tộc khác nhau, từ người da trắng, da đen đến người gốc Nhật, khu vực Mỹ-Latin và người Hawaii bản địa.
Với độ tuổi trung bình khi bắt đầu là 59, những người tham gia được theo dõi trong suốt hơn 11 năm. Trong khoảng thời gian này, có hơn 21.000 trường hợp phát triển bệnh Alzheimer hoặc các dạng sa sút trí tuệ khác.
Điểm nổi bật của công trình này nằm ở việc phân biệt rõ ràng 3 loại chế độ ăn thực vật để đánh giá tác động cụ thể của từng loại đối với não bộ.
Theo phân loại của nhóm nghiên cứu, chế độ ăn thực vật tổng quát chỉ tập trung vào việc tăng thực phẩm từ thực vật và giảm thịt, sữa, trứng mà không quan tâm đến chất lượng. Trong khi đó, chế độ ăn lành mạnh nhấn mạnh vào ngũ cốc nguyên hạt, trái cây, rau củ, dầu thực vật, các loại hạt, đậu và trà hoặc cà phê. Ngược lại, nhóm thực vật kém lành mạnh lại chứa nhiều thành phần như ngũ cốc tinh chế, nước ép trái cây, khoai tây và đường thêm.
Kết quả cho thấy những người ăn nhiều thực phẩm thực vật nhất theo thang điểm tổng quát có nguy cơ mắc các bệnh sa sút trí tuệ thấp hơn 12% so với nhóm ăn ít nhất, và với chế độ lành mạnh, mức giảm này là 7%. Đáng lo ngại là những người tiêu thụ nhiều thực vật kém chất lượng lại có nguy cơ mắc bệnh tăng thêm 6%.
Sự thay đổi thói quen trong dài hạn cũng mang lại những số liệu đáng chú ý. Trong một nhóm phụ gồm 45.000 người được khảo sát lại sau một thập kỷ, những ai chuyển sang ăn thực vật kém lành mạnh có nguy cơ các mắc bệnh sa sút trí tuệ tăng tới 25%. Ở chiều ngược lại, những người chủ động cắt giảm các thực phẩm kém chất lượng ghi nhận mức giảm nguy cơ mắc là 11%.
Tiến sĩ Park khẳng định việc áp dụng chế độ ăn thực vật chất lượng và tránh xa các lựa chọn kém bổ dưỡng luôn mang lại tác động tích cực cho sức khỏe não bộ, bất kể độ tuổi bắt đầu.
Dù nghiên cứu dựa trên bảng câu hỏi tự khai báo nên có thể tồn tại sai số và chỉ mới dừng lại ở việc ghi nhận mối liên hệ thay vì chứng minh nguyên nhân trực tiếp, nhưng với quy mô và thời gian theo dõi dài, kết quả này vẫn là bằng chứng vững chắc cho thấy chất lượng bữa ăn ảnh hưởng rõ rệt đến não bộ.
"Không bao giờ là quá muộn để bắt đầu ăn lành mạnh", Tiến sĩ Unhee Lim, phó giáo sư chuyên ngành Khoa học dân số tại Trung tâm Ung thư thuộc Đại học Hawaii và là đồng tác giả nghiên cứu, đưa ra lời nhắn nhủ.
Bà cũng nhấn mạnh ngay cả những thay đổi nhỏ như tăng rau củ tươi, hạt dinh dưỡng và giảm đồ chiên rán, nước ép đóng gói hay bánh kẹo ... cũng mang lại tác động tích cực đối với sức khỏe não bộ của người cao tuổi.
