
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm phát biểu. (Ảnh: TTXVN)
Thưa các đồng chí lãnh đạo tỉnh Vân Nam, các bộ, ngành và các địa phương khu vực Tây Nam, Trung Quốc,
Thưa đại diện cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam - Trung Quốc,
Thưa quý vị đại biểu,
Tôi rất vui mừng đến thăm Vân Nam, đến với "Xuân Thành" Côn Minh tươi đẹp và giàu lòng mến khách. Xin trân trọng cảm ơn sự đón tiếp nồng hậu của các đồng chí và Nhân dân Vân Nam. Tôi nhiệt liệt chúc mừng những thành tựu phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh, nhất là trong lĩnh vực công nghiệp xanh, công nghệ cao, nông nghiệp đặc sắc. Tôi hoàn toàn tin tưởng, Vân Nam sẽ hiện thực hóa thành công những "định vị chiến lược" mà đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tập Cận Bình và Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc đề ra, đưa Vân Nam trở thành "Khu đoàn kết, tiến bộ dân tộc kiểu mẫu, địa phương đi đầu về văn minh sinh thái, bảo vệ an ninh sinh thái và Trung tâm lan tỏa hướng tới Nam Á và Đông Nam Á".
Việt Nam và khu vực Tây Nam Trung Quốc có những lợi thế bổ sung cho nhau. Tây Nam có thị trường rộng lớn, năng lực công nghiệp và đổi mới sáng tạo ngày càng cao. Việt Nam có nền kinh tế năng động, mạng lưới hội nhập sâu rộng và hệ thống cảng biển kết nối các tuyến hàng hải quốc tế. Cùng phát huy những lợi thế ấy, chúng ta có thể mở ra không gian phát triển chung, kết nối nội địa với biển, kết nối Trung Quốc với Đông Nam Á và các thị trường toàn cầu.
Tôi đánh giá cao sáng kiến tổ chức Diễn đàn kết nối chiến lược phát triển Việt Nam và khu vực Tây Nam Trung Quốc hôm nay. Ý nghĩa chiến lược của kết nối là giúp mỗi bên khai mở thêm tiềm năng phát triển của mình, đồng thời tạo thêm cơ hội cho đối tác. Tôi mong Diễn đàn sẽ khởi đầu những hợp tác có sức lan tỏa, để sự gần gũi về địa lý trở thành lợi thế cạnh tranh và sự gắn bó giữa nhân dân hai nước ngày càng bền chặt.
Thưa quý vị đại biểu,
Quan hệ hữu nghị truyền thống Việt Nam - Trung Quốc do Chủ tịch Hồ Chí Minh, Chủ tịch Mao Trạch Đông cùng các nhà lãnh đạo tiền bối gây dựng, được các thế hệ lãnh đạo và nhân dân hai nước dày công vun đắp. Trong chuyến thăm cấp Nhà nước tới Trung Quốc tháng 4 vừa qua của tôi, hai bên đã ra Tuyên bố chung về tiếp tục làm sâu sắc quan hệ Đối tác hợp tác chiến lược toàn diện, thúc đẩy xây dựng Cộng đồng chia sẻ tương lai Việt Nam - Trung Quốc có ý nghĩa chiến lược ở mức độ cao hơn trong thời kỳ mới. Đây là nền tảng để chúng ta mở rộng hợp tác với tầm nhìn dài hạn.
Chúng ta vui mừng nhận thấy những nhận thức chung của lãnh đạo cấp cao hai Đảng, hai nước đang được cụ thể hóa trên nhiều lĩnh vực:
Quy mô thương mại tiếp tục được mở rộng, Việt Nam tiếp tục là đối tác thương mại lớn nhất của Trung Quốc trong ASEAN và vươn lên là quốc gia có kim ngạch lớn thứ ba của Trung Quốc trên thế giới. (Trong 10 tháng đầu năm 2026, kim ngạch xuất nhập khẩu Việt Nam-Trung Quốc đạt 290 tỷ USD, tăng 39,3% so với cùng kỳ năm 2025, trong đó Việt Nam xuất khẩu 77,5 tỷ USD, tăng 36,2%; Việt Nam nhập khẩu 212,5 tỷ USD, tăng 40,5%.
Kết nối đường sắt, đường bộ và cửa khẩu thông minh được thúc đẩy, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho giao thương và đi lại.
Đầu tư của Trung Quốc vào Việt Nam tiếp tục mở rộng, với sự tham gia của các doanh nghiệp trong lĩnh vực điện tử, ô tô, năng lượng và công nghệ xanh. (Tính lũy kế đến hết tháng 10/2026, FDI Trung Quốc đạt 38,15 tỷ USD với gần 7.500 dự án đầu tư tại Việt Nam. FDI Trung Quốc chiếm 6,6% tổng số FDI đăng ký vào Việt Nam. Tính riêng 10 tháng năm 2026, tổng vốn FDI Trung Quốc đăng ký tại Việt Nam đạt 5,04 tỷ USD, tăng 28,1% so với cùng kỳ 2025).
Hợp tác khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và đào tạo nhân lực có những bước tiến mới, tạo nền tảng nâng cao chất lượng hợp tác.
Những kết quả đó càng đáng trân trọng trong bối cảnh kinh tế thế giới nhiều biến động. Đó cũng là cơ sở để hai bên tin tưởng, mạnh dạn cùng nhau triển khai những sáng kiến lớn hơn, thiết thực hơn.
Thưa quý vị đại biểu,
Bên cạnh những thành tựu, chúng ta cũng thẳng thắn nhìn nhận rằng tiềm năng hợp tác với khu vực Tây Nam còn lớn hơn nhiều so với kết quả đạt được. Liên kết sản xuất chưa sâu, doanh nghiệp Việt Nam tham gia chuỗi giá trị còn hạn chế, chi phí logistics và những khác biệt về thủ tục, tiêu chuẩn vẫn cản trở giao thương.
Điểm cần tháo gỡ là sự thiếu đồng bộ giữa đầu tư hạ tầng với tổ chức vận tải, giữa mở cửa thị trường với năng lực đáp ứng tiêu chuẩn, giữa thu hút đầu tư với phát triển doanh nghiệp tại chỗ. Khi các khâu ấy gắn kết, mỗi công trình, mỗi dự án mới có thể phát huy đầy đủ giá trị.
Tôi đề nghị hợp tác thời gian tới dựa trên ba định hướng xuyên suốt: kết nối đồng bộ hạ tầng với thể chế và thị trường, cùng nâng cao năng lực sản xuất và tự chủ của mỗi nền kinh tế, lấy lợi ích lâu dài của người dân và doanh nghiệp hai nước làm thước đo. Hợp tác cần cởi mở, hài hòa lợi ích, phù hợp pháp luật mỗi nước và các cam kết quốc tế.
Với tinh thần đó, tôi xin đề xuất 05 sáng kiến chiến lược để các bộ, ngành, địa phương và doanh nghiệp hai bên cùng nghiên cứu, thúc đẩy:
Thứ nhất, cùng xây dựng hành lang kinh tế Côn Minh - Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng vận hành thông suốt, kết nối với các trung tâm kinh tế Tây Nam Trung Quốc. Cùng với thúc đẩy tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, cần chuẩn bị ngay phương án khai thác đồng bộ từ ga hàng hóa, cửa khẩu, khu công nghiệp đến cảng biển. Đề nghị nghiên cứu cơ chế điều phối hành lang trên nền tảng các cơ chế hợp tác hiện có, gắn trách nhiệm từng đầu mối với tiến độ và kết quả cụ thể.
Doanh nghiệp hai nước có thể cùng tổ chức dịch vụ vận tải xuyên suốt, có lịch trình ổn định, phối hợp chứng từ và công khai giá dịch vụ toàn tuyến. Các cơ quan chức năng phối hợp hài hòa thủ tục và xử lý nhanh, quản lý theo mức độ rủi ro, giảm kiểm tra trùng lặp. Hiệu quả hành lang cần được đo lường bằng thời gian giao hàng, tổng chi phí và chất lượng dịch vụ.
Thứ hai, hình thành các cụm liên kết sản xuất xuyên biên giới với sự tham gia thực chất của doanh nghiệp hai nước. Trước mắt, lựa chọn một số chuỗi có nhu cầu thị trường rõ ràng như thiết bị điện, linh kiện ô tô, chế biến nông sản, kết nối năng lực công nghiệp của Côn Minh, Trùng Khánh, Tứ Xuyên với các trung tâm sản xuất Việt Nam, gắn với việc nghiên cứu các khu hợp tác kinh tế qua biên giới.
Tôi đề nghị các doanh nghiệp đầu chuỗi cùng triển khai chương trình phát triển nhà cung cấp, công bố nhu cầu mua hàng dài hạn, hỗ trợ doanh nghiệp đối tác đạt chuẩn về chất lượng và quản trị. Các dự án hợp tác cần gắn với đào tạo kỹ sư, chuyển giao công nghệ theo thỏa thuận và nâng tỷ lệ giá trị tạo ra tại mỗi nước. Đó là nền tảng để liên kết chuỗi cung ứng bền vững, cùng nâng sức cạnh tranh.
Thứ ba, thí điểm chuỗi thương mại nông sản tin cậy từ vùng sản xuất đến hệ thống phân phối. Phát huy thế mạnh nông nghiệp của Việt Nam và Vân Nam, hai bên có thể lựa chọn một số sản phẩm đã đủ điều kiện tiếp cận thị trường để kết nối mã số vùng trồng, truy xuất nguồn gốc, kiểm nghiệm, kho lạnh và hợp đồng tiêu thụ dài hạn, công nhận kết quả kiểm nghiệm của các cơ sở đủ điều kiện. Tôi mong các tập đoàn phân phối Trung Quốc tăng mua trực tiếp, đưa hàng Việt Nam vào sâu hơn thị trường nội địa, đồng thời mở rộng cơ hội trao đổi sản phẩm chất lượng theo hai chiều.
Thứ tư, xây dựng chương trình hợp tác xanh gắn năng lượng với sản xuất và an toàn sinh thái. Cùng nghiên cứu kết nối năng lượng dài hạn, hợp tác công nghệ lưu trữ, lưới điện thông minh và thí điểm khu công nghiệp ít phát thải. Khuyến khích doanh nghiệp hai bên hợp tác đo lường phát thải, tiết kiệm năng lượng, đáp ứng tiêu chuẩn xanh. Đồng thời, tăng cường chia sẻ dữ liệu thủy văn, mở rộng phạm vi và thời gian chia sẻ, phối hợp cảnh báo sớm lũ, hạn trên các dòng sông chung. An ninh năng lượng, nguồn nước và sinh kế của người dân cần được bảo đảm trong từng bước phát triển.
Thứ năm, thiết lập mạng lưới cùng nghiên cứu, cùng ứng dụng và cùng đào tạo nhân lực. Kết nối các trường đại học, viện nghiên cứu, doanh nghiệp Việt Nam với các đối tác Tây Nam Trung Quốc, trong đó có Quý Châu, Quảng Tây, để phát triển giải pháp trí tuệ nhân tạo và công nghệ số phục vụ sản xuất, nông nghiệp, logistics. Kết hợp đào tạo tại trường với thực hành tại doanh nghiệp, tạo cơ hội để kỹ sư, nhà khoa học trẻ hai nước cùng giải quyết những bài toán phát triển.
Để các sáng kiến đi vào thực tiễn, đề nghị hai bên lựa chọn danh mục dự án ưu tiên cho giai đoạn 2027-2030, xác định rõ cơ quan chủ trì, đối tác, nguồn lực và thời hạn. Mỗi kỳ Diễn đàn cần dành thời gian đánh giá kết quả, tháo gỡ vướng mắc và nhân rộng mô hình hiệu quả. Chính quyền kiến tạo điều kiện, doanh nghiệp quyết định đầu tư theo hiệu quả thị trường, người dân cùng tham gia và thụ hưởng.
Thưa quý vị đại biểu,
Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới. Đến năm 2030, phấn đấu trở thành nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao, đến năm 2045 trở thành nước phát triển, thu nhập cao. Việt Nam ưu tiên nâng cao năng suất, đột phá khoa học công nghệ, phát triển kinh tế tư nhân, chuyển đổi xanh và hội nhập quốc tế sâu rộng, hiệu quả.
Đây cũng là thời điểm Trung Quốc triển khai Quy hoạch 5 năm lần thứ 15. Sự gặp gỡ về ưu tiên phát triển tạo cơ hội để hai bên cùng kiến tạo những động lực tăng trưởng mới. Việt Nam hoan nghênh các địa phương, doanh nghiệp khu vực Tây Nam tăng cường hợp tác, đầu tư có chất lượng, cùng phát triển thị trường và bồi đắp năng lực cho nhau.
Tôi tin tưởng rằng, với sự tin cậy chính trị, quyết tâm của các cấp và sức sáng tạo của doanh nghiệp, chúng ta sẽ mở ra một giai đoạn hợp tác sâu sắc, hiệu quả hơn. Cùng với hợp tác kinh tế, hãy tận dụng Năm hợp tác du lịch Việt Nam - Trung Quốc 2026-2027 để kết nối các hành trình di sản, tăng giao lưu giữa nhân dân và thanh niên. Mong rằng thành quả hợp tác sẽ giúp nhân dân hai nước thêm tin cậy, gắn bó, cùng vun đắp tình hữu nghị Việt Nam - Trung Quốc.
Xin chúc các đồng chí, quý vị đại biểu sức khỏe, hạnh phúc và thành công. Chúc Diễn đàn thành công tốt đẹp. Chúc tình hữu nghị truyền thống Việt Nam - Trung Quốc mãi mãi xanh tươi, đời đời bền vững./.
Xin trân trọng cảm ơn!