Chỉ thị của Thủ tướng Chính phủ về việc cấm sản xuất, vận chuyển, tàng trữ, sử dụng các loại pháo trái phép bắt đầu có hiệu lực từ năm 1994 đến nay đã 14 năm. Nhiều địa phương đã thực hiện rất tốt chỉ thị này, tuy nhiên thời gian gần đây tình trạng tàng trữ và sử dụng pháo trái phép lại lén lút xuất hiện ở một số địa phương trong đó có Hà Nội.
Tôi đi mua pháo
Trong vai một nhà buôn ở tỉnh xa tới, chúng tôi ghé vào một cửa hàng trên phố Hàng Mã và hỏi mua một số mặt hàng phục vụ Tết. Chị chủ cửa hàng khoảng 40 tuổi ra sức giới thiệu cho tôi những mặt hàng mà người dân cần dùng trong dịp Tết. Đợi đến lúc quán vãn khách chúng tôi đặt vấn đề cần mua một số loại pháo mang về quê bán. Hình như chị chủ cửa hàng tin chúng tôi vì cái giọng quê đặc sệt nên kéo chúng tôi vào trong nhà, lôi từ trong gầm tủ ra một lô thùng đựng pháo và nói: "Đây là hàng cấm các chú phải cẩn thận đấy, tôi chỉ bán cho khách quen thôi nhưng thấy các chú khù khờ nên tôi tin. Đây là một số thùng đựng pháo các chú cứ chọn, thích loại nào thì gọi chị, muốn lấy bao nhiêu thì đặt trước bởi ở cửa hàng chị cũng không dám cất giữ nhiều”. Rồi chị ta mở từng thùng giới thiệu các loại pháo như pháo tỏi, pháo diêm, pháo dây, pháo bướm... Tôi làm bộ ngây ngô hỏi: "Chị buôn hàng cấm giữa Thủ đô thế này không sợ bị bắt à?" Chị ta trả lời: "Lúc đầu thì cũng sợ nhưng vẫn phải bán lén lút thôi, chủ yếu là bán cho bọn trẻ con và các nhà buôn ở tỉnh xa". Theo chúng tôi được biết thì một thùng pháo mua vào chỉ 160.000đ nhưng bán ra thì lãi hơn gấp đôi. Sau một lúc ngã giá tôi đưa ra lời hẹn là chiều sẽ quay lại lấy một thùng pháo tỏi và một thùng pháo dây. Chị chủ quán cứ dặn đi dặn lại là nhớ quay lại, muốn mua bao nhiêu cũng có nhưng phải cẩn thận đừng để người ta chú ý.
Tiếp tục tới một số của hàng khác chúng tôi đều dễ dàng hỏi mua được các loại pháo mình cần.
Chờ đợi sự can thiệp của các cấp có thẩm quyền
Mang theo những nỗi lo âu trong mình, chúng tôi tìm gặp các cấp chính quyền để tìm hiểu về thị trường pháo lậu trên địa bàn Hà Nội. Theo Trung tá Nguyễn Phi Hùng, Phòng Cảnh sát Phòng cháy chữa cháy, Công an TP. Hà Nội thì tất cả các loại pháo trên đều nằm trong danh mục cấm và hầu hết chúng đều có nguồn gốc từ Trung Quốc, được nhập chui vào nước ta bằng nhiều con đường khác nhau. Được biết cứ vào dịp giáp Tết, lực lượng Quản lý thị trường (QLTT) thường phối hợp với công an ở các quận, huyện đấu tranh chống lại bọn buôn hàng lậu, hàng cấm. Tuy nhiên việc bắt giữ chủ yếu vẫn chỉ dừng lại tại khâu vận chuyển vì thực sự để đến từng hộ kinh doanh kiểm tra sẽ gặp rất nhiều khó khăn, ngay cả lực lượng để đi kiểm tra cũng không đủ. Chỉ cần thấy bóng dáng của công an hay QLTT thì các chủ cửa hàng kinh doanh sẽ tẩu hàng đi rất nhanh.
Trước khi Chính phủ có chỉ thị cấm sản xuất, tàng trữ, buôn bán các loại pháo trái phép đã có rất nhiều vụ tai nạn đáng tiếc liên quan đến việc sản xuất, vận chuyển, sử dụng pháo... xảy ra. Với những gì đang diễn ra trên thị trường pháo lậu, nếu các cơ quan chức năng và chính quyền địa phương không có những biện pháp mạnh tay hơn, triệt để hơn thì chắc chắn pháo lậu sẽ là mối hiểm hoạ đang đe dọa tới đời sống và sức khỏe của người dân trong dịp Tết Kỷ Sửu sắp tới.
Thành Văn