(SKDS) - “Quả bom” Libor, đó là cụm từ báo chí dùng để nói về vụ tai tiếng tài chính đang bao phủ lên hàng chục tập đoàn ngân hàng thế giới. Gian lận trong việc niêm yết lãi suất có lợi cho các ngân hàng nhưng gây nhiều thiệt hại cho hàng triệu người phải đi vay tín dụng.
Tai tiếng thao túng lãi suất liên ngân hàng là bằng chứng cụ thể cho thấy thị trường tài chính thế giới kể từ sau cơn bão năm 2008 tới nay vẫn chưa được cải thiện. Các hoạt động tài chính vẫn rất mờ ám và dựa trên sự gian dối của giới ngân hàng. Đầu tháng 7/2012, Thống đốc Ngân hàng Barclays của Anh, Bob Diamond và Tổng Giám đốc Jerry del Missier đã phải từ chức sau khi thừa nhận tập đoàn này thao túng công cụ đo lường các hoạt động tài chính là lãi suất liên ngân hàng Libor, trong thời gian từ năm 2005 - 2009. Barclays đồng ý xin nộp phạt 453 triệu usd để thoát khỏi búa rìu pháp lý của Anh quốc và Hoa Kỳ. Dù nộp phạt nhưng Ban lãnh đạo của Barclays vẫn bị truy tố về hình sự.
Libor bị làm giá gây ảnh hưởng tới các hoạt động tài chính trên thế giới. |
Bất cứ ai nằm trong giới đầu tư chuyên nghiệp đều biết tới Libor, viết tắt của London interbank offered Rate (lãi suất liên ngân hàng London), được công bố hàng ngày bởi Hiệp hội Ngân hàng Anh quốc. Gần như tất cả các sản phầm tài chính đều liên quan ít nhiều tới Libor. Thế nhưng, tin động trời là Libor lại bị “làm giá”. Quá trình “làm giá” Libor đã ảnh hưởng nghiêm trọng tới các hoạt động tài chính liên quan, vì Libor được sử dụng như một công cụ để đo lường rủi ro trên thị trường tài chính thế giới. |
Nhiều ngân hàng lớn khác của thế giới cũng đang trong tầm ngắm của tư pháp. Các Tập đoàn Royal Bank of Scotland, Lloyds Bank của Anh, Deutsche Bank của Đức, Bank of America hay CitiGroup của Hoa Kỳ cũng đang bị điều tra. Riêng đối với Pháp, hiện có hai tập đoàn ngân hàng là Société Générale và Crédit Agricole bị tình nghi có tham dự vào vụ tai tiếng tài chính được gọi là vụ “Liborgate” qua lãi suất liên ngân hàng của châu Âu mang tên Euribor. Tại Hoa Kỳ, Bộ trưởng Tài chính Timothy Geithner bị Quốc hội điều trần vì với tư cách Chủ tịch Ngân hàng Dự trữ New York trước khi tham gia thành phần Chính phủ.
Vào tháng 5/2008, nhật báo kinh doanh The Wall Street Journal tại Hoa Kỳ tung ra một kết quả nghiên cứu theo đó một số ngân hàng quốc tế đã có hành vi gian lận khi đề nghị những lãi suất thấp hơn thực tế trên thị trường giao dịch ngoại tệ. Chẳng những thế, nhiều cơ quan hữu trách về thanh tra ngân hàng cũng phản bác tài liệu nghiên cứu của tờ The Wall Street Journal, rằng các ngân hàng không có gian lận trong việc niêm yết lãi suất này.
4 năm sau, khi tình hình kinh tế vẫn chưa sáng sủa và còn bị nhồi vào vụ khủng hoảng của đồng euro thì lại nổ ra một vụ tai tiếng khác. Trước tiên là việc Ngân hàng Barclays của Anh bị các cơ quan hữu trách của Anh, Mỹ phạt gần 400 triệu USD về tội gian lận các lãi suất khai báo, gọi là Libor và Euribor. Sau đó, hàng loạt ngân hàng quốc tế đã bị điều tra tại Mỹ, Anh và Nhật Bản. 7 ngân hàng, trong đó có HSBC và RBS sắp bị chất vấn tại Hoa Kỳ vì bị cáo buộc thao túng lãi suất liên ngân hàng. Barclays, Citigroup, Deutsche Bank, JPMorgan và UBS đồng loạt nhận được trát đòi từ Cơ quan Công tố New York và Connecticut.
Cơ quan Quản lý tài chính Hoa Kỳ nói họ đang điều tra xem liệu các ngân hàng khác có tham gia gì trong vụ bê bối Barclays hay không. Cuộc điều tra được tiến hành dựa trên nghi ngờ là có ít nhất một ngân hàng nữa đã cấu kết với Barclays nhằm thao túng lãi suất liên ngân hàng, vốn được dùng làm tiêu chuẩn để định giá các dịch vụ tài chính với trị giá hàng nghìn tỷ usd. Giới chức Hoa Kỳ đang xem xét các tài liệu và lời khai để quyết định việc liệu có đủ bằng chứng để truy tố hình sự hay không. Việc điều tra Libor theo yêu cầu từ phía Chính phủ hiện đang được thực thi bởi Giám đốc điều hành Cơ quan Quản lý hoạt động tài chính, ông Martin Wheatley.
Bản báo cáo của Wheatley đang xem xét mức lãi suất Libor, mức lãi suất tiêu chuẩn của các hợp đồng tài chính trị giá tiền tỷ, trong đó có cả một số hợp đồng thế chấp mua nhà, được tính toán và điều chỉnh ra sao. Hệ thống Libor hiện tại không còn là một “sự lựa chọn hợp lý” nữa, ông Wheatley nói. Libor được tính bằng cách sử dụng mức lãi suất dùng do một nhóm những ngân hàng hàng đầu đệ trình, theo đó các ngân hàng tính toán chi phí cần thiết để vay 10 loại tiền tệ và các khoản vay với 15 loại thời hạn khác nhau, từ qua đêm cho đến 12 tháng. Trong những tháng gần đây, các ngân hàng liên tục đối mặt với hàng loạt các cáo buộc về chính sách thương mại.
Song Minh (Theo Bloomberg, Reuters)
