Phân biệt triệu chứng cúm mùa với cảm lạnh thông thường ở học sinh

Vào mùa lạnh hoặc khi thời tiết thay đổi, trẻ đi học dễ mắc các bệnh nhiễm trùng đường hô hấp với những biểu hiện như ho, sổ mũi, đau họng, sốt. Nhiều phụ huynh băn khoăn không biết trẻ chỉ bị cảm lạnh thông thường hay mắc cúm mùa, từ đó phân vân có nên cho con nghỉ học, theo dõi tại nhà hay đưa đi khám.

Cảm lạnh và cúm đều là những bệnh nhiễm virus đường hô hấp, nhưng do các nhóm virus khác nhau gây ra và có một số đặc điểm khác biệt.

Cách khởi phát và mức độ triệu chứng khác nhau

Cảm lạnh thông thường thường khởi phát từ từ, triệu chứng chủ yếu tập trung ở đường hô hấp trên như hắt hơi, sổ mũi, nghẹt mũi, đau rát họng, ho nhẹ. Nếu có sốt, cảm lạnh thường chỉ gây sốt nhẹ, ít khi vượt quá 38 độ C, và trẻ vẫn có thể sinh hoạt, ăn uống tương đối bình thường dù hơi mệt.

Cúm mùa lại có xu hướng khởi phát đột ngột, đặc trưng bởi sốt cao từ 38 độ C trở lên xuất hiện nhanh, kèm theo đau đầu, đau mỏi cơ, đau khớp và cảm giác mệt mỏi rã rời toàn thân, khiến trẻ trông mệt mỏi, lừ đừ rõ rệt hơn hẳn so với cảm lạnh thông thường. Ở trẻ nhỏ, cúm còn có thể kèm theo các triệu chứng tiêu hóa như buồn nôn, đau bụng, tiêu chảy, điều ít gặp hơn ở cảm lạnh thông thường.

Về thời gian diễn tiến, cảm lạnh thông thường thường cải thiện sau khoảng 3 đến 4 ngày, một số trường hợp có thể khỏi nhanh hơn. Cúm mùa thường kéo dài hơn, khoảng một tuần mới hồi phục hoàn toàn, trong đó sốt do cúm thường kéo dài liên tục vài ngày, khác với sốt nhẹ, ngắn ngày thường gặp ở cảm lạnh.

Vì sao cần phân biệt rõ hai bệnh này ở trẻ em?

Cúm mùa ở trẻ em có khả năng lây lan rất nhanh trong môi trường học đường, đồng thời có nguy cơ gây biến chứng nghiêm trọng hơn cảm lạnh thông thường, bao gồm viêm phổi, viêm tai giữa, và hiếm gặp hơn là bệnh não liên quan đến cúm, một biến chứng thần kinh nguy hiểm có thể tiến triển rất nhanh, chủ yếu được ghi nhận ở trẻ nhỏ. Vì vậy, việc nhận biết sớm các dấu hiệu nghi ngờ cúm để đưa trẻ đi khám kịp thời có ý nghĩa quan trọng hơn nhiều so với cảm lạnh thông thường, vốn hiếm khi gây biến chứng nặng.

Phụ huynh cần đưa trẻ đi khám ngay nếu xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo như nói lảm nhảm, mê sảng, co giật, lơ mơ khó đánh thức, thở nhanh hoặc khó thở, môi tím tái, vì đây có thể là dấu hiệu của biến chứng nặng cần được xử trí cấp cứu kịp thời.

Khi nào nên đưa trẻ đi xét nghiệm cúm?

Xét nghiệm nhanh phát hiện virus cúm thường cho độ nhạy cao nhất trong khoảng 24 đến 48 giờ sau khi trẻ bắt đầu sốt. Nếu đưa trẻ đi xét nghiệm quá sớm, ngay khi vừa khởi phát triệu chứng, kết quả có thể âm tính giả dù trẻ thực sự nhiễm cúm, do lượng virus trong dịch mũi họng chưa đủ để phát hiện. Vì vậy, nếu triệu chứng chưa quá nghiêm trọng, có thể theo dõi thêm vài giờ trước khi đưa trẻ đi khám và xét nghiệm để tăng độ chính xác của kết quả.

Khi nào trẻ có thể quay lại trường học?

Nguyên tắc chung được nhiều hướng dẫn y tế khuyến cáo là trẻ chỉ nên quay lại trường học khi đã hết sốt hoàn toàn tối thiểu 24 giờ mà không cần dùng thuốc hạ sốt, đồng thời các triệu chứng khác cũng đã cải thiện rõ rệt, trẻ tỉnh táo, ăn uống trở lại bình thường. 

Với cúm mùa, do khả năng phát tán virus qua ho, hắt hơi rất mạnh và trẻ vẫn có thể lây bệnh cho bạn học ngay cả khi triệu chứng đã giảm. Cha mẹ nên tham khảo ý kiến bác sĩ điều trị và quy định của nhà trường để xác định thời điểm phù hợp cho trẻ trở lại lớp, tránh cho trẻ đi học lại quá sớm khi vẫn còn khả năng lây bệnh cho bạn cùng lớp.

Chăm sóc trẻ tại nhà khi bị cúm hoặc cảm lạnh

Dù là cúm hay cảm lạnh, nguyên tắc chăm sóc cơ bản đều là cho trẻ nghỉ ngơi đầy đủ, bù đủ nước để tránh mất nước do sốt, có thể dùng thêm dung dịch bù điện giải nếu trẻ sốt cao hoặc nôn ói nhiều.

Không nên ép trẻ ăn nhiều khi đang mệt mỏi, chán ăn, mà nên ưu tiên các món mềm, dễ tiêu như cháo, súp, sữa chua, cho trẻ ăn theo khả năng, chia thành nhiều bữa nhỏ. 

Với trẻ nghi ngờ nhiễm cúm, nên hạn chế cho trẻ tiếp xúc gần với các thành viên khác trong gia đình, đặc biệt là người cao tuổi, trẻ sơ sinh hoặc người có bệnh nền, đồng thời đeo khẩu trang, rửa tay thường xuyên để hạn chế lây lan trong nhà.