Những biểu hiện khó thở do suy tim
Bệnh nhân có chức năng tim suy giảm có thể gặp phải tình trạng khó thở trong nhiều hoạt động, vào cả ban ngày hoặc ban đêm với các đặc điểm dưới đây:
Khó thở khi nằm
Suy tim là một trong những nguyên nhân gây ra tình trạng khó thở khi nằm. Người bệnh thường cảm thấy không thở được khi nằm xem ti vi, đọc sách hoặc nằm trong lúc thăm khám. Người bệnh thường giảm bớt cơn khó thở khi đứng hoặc ngồi dậy.
Nguyên nhân dẫn đến khó thở khi nằm là do khi nằm ngửa, máu từ chân sẽ dồn về các mạch máu phổi, gây tích tụ dịch quanh phổi và tràn vào các phế nang, làm phổi khó trao đổi khí. Ngoài ra, khó thở khi nằm cũng có thể là dấu hiệu của các bệnh lý khác như tăng áp phổi, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, phù phổi, viêm phổi nặng,…
Khó thở về đêm
Khó thở về đêm xảy ra trong lúc ngủ, khiến người bệnh không thở được và đột ngột tỉnh giấc sau khi ngủ từ 1-2 giờ. Cơn khó thở về đêm có thể kèm theo ho, liên quan đến tình trạng ứ máu ở mạch máu phổi trong suy tim. Người bệnh cảm thấy dễ thở hơn sau 10-15 phút khi ngồi dậy.
Khó thở khi gắng sức
Khó thở khi gắng sức là dấu hiệu nhận biết thường gặp nhất trong suy tim. Bệnh nhân ở giai đoạn đầu có thể cảm thấy khó thở, hụt hơi kèm theo đau ngực trong các hoạt động gắng sức vừa phải: đi bộ, leo cầu thang, tập thể dục hoặc vận động mạnh. Tình trạng này thường thuyên giảm khi người bệnh nghỉ ngơi. Tuy nhiên trong giai đoạn bệnh tiến triển nặng, khó thở khi gắng sức thường không cải thiện ngay cả khi người bệnh nghỉ ngơi.
Điển hình của khó thở do suy tim là xuất hiện hoặc nặng lên khi nằm, nhất là khi nằm đầu thấp. Ảnh minh họa
Biểu hiện khó thở do hen suyễn
Khó thở do hen suyễn thường liên quan đến các tác nhân kích phát cụ thể như thời tiết lạnh, bụi mịn, gắng sức quá mức hoặc thậm chí xúc động mạnh. Cơn hen xuất hiện khi đường thở bị co thắt, làm hẹp lòng phế quản, gây khó thở.
Cách phân biệt khó thở do suy tim và khó thở do hen suyễn
Điển hình của khó thở do suy tim là xuất hiện hoặc nặng lên khi nằm, nhất là khi nằm đầu thấp. Người bệnh có thể phải kê cao 2–3 gối để dễ thở hơn, thậm chí trong trường hợp nặng phải ngủ ở tư thế nửa nằm nửa ngồi. Tình trạng này thường được cải thiện khi nâng cao đầu và thân trên.
Một điểm quan trọng giúp phân biệt là khó thở do hen thường đáp ứng với thuốc giãn phế quản. Khi sử dụng thuốc đúng cách, triệu chứng có thể được cải thiện rõ rệt. Trong khi đó, khó thở do suy tim không giảm khi dùng thuốc giãn phế quản vì nguyên nhân không nằm ở co thắt phế quản mà ở tình trạng ứ trệ tuần hoàn.
Làm sao cải thiện khi bị khó thở?
Khó thở do suy tim
Với suy tim, việc cải thiện khó thở cần tập trung vào kiểm soát bệnh nền. Người bệnh nên tuân thủ điều trị theo hướng dẫn của bác sĩ, dùng thuốc đều đặn và đúng liều. Khi có biểu hiện khó thở, nên nằm đầu cao để giảm ứ trệ máu ở phổi.
Nếu khó thở tăng dần, xuất hiện cả khi nghỉ ngơi, kèm phù chân, mệt nhiều hoặc phải ngồi ngủ mới thở được, người bệnh cần đi khám sớm để được điều chỉnh điều trị.
Khó thở là tín hiệu cảnh báo quan trọng của cơ thể. Phân biệt đúng nguyên nhân không chỉ giúp giảm triệu chứng hiệu quả mà còn tránh việc điều trị sai hướng, bỏ lỡ thời điểm can thiệp cần thiết.
Khó thở do hen suyễn
Ngay lập tức đưa bệnh nhân rời khỏi nơi gây kích động cơn hen tới khu vực thoáng khí, không tập trung nhiều người quanh bệnh nhân.
Đỡ người bệnh ngồi dậy hoặc cho họ nằm kê cao nửa người trên giường để họ dễ thở hơn.
Sử dụng thuốc điều trị hen suyễn dạng xịt, có tác dụng nhanh như Ventolin hoặc Berodual cho bệnh nhân. Nếu bị hen phế quản nhẹ, xịt cho người bệnh 2 nhát/lần là thuốc sẽ có tác dụng, cắt cơn hen hiệu quả. Nếu sau 20 phút mà cơn hen vẫn không giảm thì tiếp tục xịt thêm 2 nhát. Sau đó, nếu triệu chứng vẫn không giảm thì lại xịt thêm 2 nhát rồi đưa người bệnh đi cấp cứu.
Nếu là cơn hen suyễn nặng (triệu chứng là khi ngồi nghỉ cũng khó thở, thở dốc, nói không hết câu) thì nên xịt thuốc cắt cơn rồi ngay lập tức đưa người bệnh đi cấp cứu tại cơ sở y tế gần nhất.
Nếu là cơn hen suyễn đe dọa tới tính mạng bệnh nhân (biểu hiện là da tím tái, lú lẫn, vã mồ hôi, không nói chuyện được,...) thì cần gọi ngay xe cấp cứu. Trong thời gian đợi xe, nên xịt ngay 2 nhát thuốc cắt cơn cho bệnh nhân. Nếu có thể thì người bên cạnh nên tiêm thuốc giãn phế quản beta 2 dưới da cho bệnh nhân.
