Làm gì để thu hút đầu tư phát triển ngành dược nhằm nâng cao khả năng sản xuất thuốc trong nước cũng như chất lượng của thuốc với giá thành hợp lý? Vấn đề này đã được Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Thiện Nhân và lãnh đạo Bộ Y tế đưa ra để lắng nghe ý kiến từ các nhà khoa học, doanh nghiệp và các bộ, ngành liên quan tại Hội nghị "Định hướng đầu tư trong lĩnh vực dược phẩm đến năm 2020" do Bộ Y tế lần đầu tiên tổ chức tại Hà Nội vào ngày 26/7.
Còn nhiều thách thức
Thông tin tại hội nghị, TS. Nguyễn Quốc Triệu-Bộ trưởng Bộ Y tế cho biết, đến nay đã có 98 doanh nghiệp sản xuất đạt tiêu chuẩn Thực hành tốt sản xuất thuốc. Năm 2009, tổng giá trị tiền thuốc sản xuất trong nước đạt 831,250 triệu USD, tăng 16,18% so với năm 2008, đáp ứng được khoảng 50% nhu cầu sử dụng thuốc của nhân dân. Các doanh nghiệp trong nước đã sản xuất được 234/314 hoạt chất trong danh mục thuốc thiết yếu, đủ nhóm tác dụng dược lý theo phân loại của Tổ chức Y tế Thế giới. Nhiều thuốc chuyên khoa, đặc trị, các thuốc điều trị các bệnh có tỉ lệ tăng trong những năm gần đây (thuốc tim mạch, tiểu đường, huyết áp, thần kinh, nội tiết...) và các dạng bào chế hiện đại (thuốc tác dụng kéo dài, các thuốc tiêm đông khô, thuốc sủi bọt...) đã được các doanh nghiệp Việt Nam sản xuất, nâng tổng số thuốc trong nước được cấp số đăng ký lên trên 10.000 sản phẩm. Ngoài ra, các đơn vị trong nước đã sản xuất được 11/11 vaccin phục vụ chương trình Tiêm chủng mở rộng. Hiện nay, cả nước đã có 39 dự án đầu tư nước ngoài vào lĩnh vực dược phẩm, trong số đó 27 dự án đã đi vào hoạt động với số vốn đăng ký là 302,6 triệu USD. Các kết quả này có được là do có sự đóng góp tích cực của các thành phần kinh tế đầu tư trong mọi lĩnh vực dược, từ công nghệ bào chế thuốc, công nghệ sản xuất vaccin, sinh phẩm y tế, công nghệ sản xuất nguyên liệu hóa dược...
 Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Quốc Triệu phát biểu tại hội nghị. |
Bên cạnh những kết quả đó, ngành y tế cũng thẳng thắn thừa nhận, hiện nay, ngành dược Việt Nam đang phải đối mặt với hàng loạt thách thức. Hiện tại sự phát triển của các doanh nghiệp dược còn mang tính tự phát, công nghiệp hóa dược và công nghiệp sản xuất nguyên liệu kháng sinh của nước ta chưa đáng kể; các ngành công nghiệp, công nghệ đồng hành như công nghiệp hóa dầu, hóa chất cơ bản, công nghệ sinh học... cũng vẫn chưa phát triển. Ngoài ra, mạng lưới cung ứng, phân phối dược vẫn mang tính tự phát, thiếu chuyên nghiệp và tiêu chuẩn hóa nên chưa đóng vai trò chủ đạo để bình ổn thị trường thuốc trong nước cả về nguồn cung cấp, cũng như giá cả...
"Lợi thế của người đi sau"
Là đơn vị được Chính phủ giao phối hợp với Bộ Y tế trong phát triển công nghiệp hóa dược, Thứ trưởng Bộ Công thương, Đỗ Hữu Hào khẳng định: với tiềm năng về nguồn nguyên liệu tự nhiên phong phú, đa dạng, ngành công nghiệp hóa dược Việt Nam hoàn toàn có đủ khả năng đáp ứng từng phần nguyên liệu hóa dược cho sản xuất trong nước. Tuy nhiên ông Hào cho rằng, để đạt được mục tiêu đó, cần có các giải pháp về vốn tín dụng đầu tư; giải pháp về thu hút thị trường cũng như chuyển giao công nghệ... Ông Hào cũng cam kết, Bộ Công thương sẽ phối hợp với Bộ Y tế để đẩy mạnh sự phát triển công nghiệp hóa dược. Về phía Bộ Kế hoạch- Đầu tư, Thứ trưởng Đặng Huy Đông cũng nhấn mạnh: sẵn sàng cùng Bộ Y tế và các doanh nghiệp bàn thảo để tìm hướng hợp tác chặt chẽ nhằm đẩy mạnh xúc tiến đầu tư phát triển ngành dược.
Phát biểu tại hội nghị, Phó Thủ tướng Nguyễn Thiện Nhân đánh giá cao những kết quả ngành dược đạt được, đặc biệt là việc các doanh nghiệp trong nước đã sản xuất được đủ nhóm tác dụng dược lý theo sự phân loại của Tổ chức Y tế Thế giới. Theo Phó Thủ tướng, ngành dược Việt Nam có "cái lợi của người đi sau", tức là sẽ chọn lọc được lĩnh vực để đầu tư chất xám, tiền, công nghệ để có thể sản xuất được những sản phẩm thuốc chuyên khoa có chất lượng tương đương nước có công nghệ sản xuất dược hiện đại nhưng giá thành lại rẻ hơn rất nhiều. Tuy nhiên, Phó Thủ tướng cũng yêu cầu ngành y tế và các bộ, ngành liên quan cần tiến hành điều tra quy mô toàn quốc nhu cầu sử dụng thuốc của thị trường để đưa ra những dự báo về vấn đề này, vừa tạo điều kiện cho doanh nghiệp sản xuất theo nhu cầu thị trường và cũng tránh được tình trạng liên kết tăng giá thuốc bất hợp lý... Đồng thời đưa ra được những chính sách cụ thể đối với các doanh nghiệp đầu tư phát triển ngành dược về vốn, đất, thuế... Bên cạnh đó, ngành y tế cũng cần đánh giá lại quy trình đấu thầu thuốc ở các địa phương, để trên cơ sở đó tiến thành thử nghiệm đấu thầu thuốc quốc gia, trước mắt là một sản phẩm thuốc có nhu cầu sử dụng lớn và chi trả bằng ngân sách nhà nước. Việc kết hợp công tư trong hình thành cơ quan kiểm định và thử nghiệm tương đương sinh học về thuốc, vaccin sẽ giúp cho thuốc, vaccin của Việt Nam khẳng định được chất lượng của mình. Đây chính là mấu chốt để khi thực hiện cuộc vận động người Việt dùng thuốc Việt sẽ thu được kết quả như mong muốn.
Tại hội nghị, Bộ Y tế đã kiến nghị Chính phủ cho phép Bộ Y tế phối hợp với các bộ, ngành liên quan phát động Chiến dịch "Người Việt ưu tiên dùng thuốc Việt" (thuốc được đầu tư sản xuất tại Việt Nam) trong các cơ sở KCB và điều trị công lập, tư nhân trên phạm vi cả nước.
Bài và ảnh: Thái Bình