Đề xuất sửa đổi điều 60 của Luật BHXH
Điều 60 Luật Bảo hiểm xã hội (BHXH) năm 2014 được thiết kế theo hướng khuyến khích người lao đông (NLĐ) bảo lưu thời gian đã đóng BHXH, tích lũy thời gian đóng BHXH trong quá trình lao động để có thể hưởng lương hưu hằng tháng nhằm bảo đảm cuộc sống khi hết tuổi lao động, thay vì nhận BHXH 1 lần. Khi NLĐ vẫn còn trong độ tuổi lao động mà nghỉ việc, thì tạm thời chưa giải quyết BHXH 1 lần, mà thực hiện bảo lưu thời gian đóng BHXH để NLĐ tiếp tục tham gia BHXH bắt buộc, hoặc BHXH tự nguyện, được tính cộng dồn thời gian đã tham gia để được hưởng lương hưu khi về già.
Bên cạnh đó, khi NLĐ chưa hết tuổi lao động mà chấm dứt hợp đồng lao động phải nghỉ việc, thì với quy định của chính sách bảo hiểm thất nghiệp NLĐ vẫn được giải quyết trợ cấp thất nghiệp, được hỗ trợ học nghề, tư vấn giới thiệu việc làm để có việc làm mới.
Như vậy, nội dung Điều 60 đã thể hiện đúng quan điểm, định hướng mở rộng diện bao phủ BHXH, bảo đảm quyền thụ hưởng lâu dài của NLĐ, góp phần thực hiện chính sách an sinh xã hội. Quy định này cũng phù hợp với xu hướng phát triển của hầu hết các nước trên thế giới, Bộ trưởng Phạm Thị Hải Chuyền cho biết.
Nhiều người lao động sẽ rất yên tâm nếu không đủ thời gian đóng BHXH để hưởng lương hưu thì được hưởng BHXH một lần Ảnh: Báo NLĐ
Tuy nhiên, khi Luật BHXH năm 2014 vẫn chưa có hiệu lực thi hành, thì một bộ phận người lao động, chủ yếu ở các tỉnh, thành phố phía Nam có kiến nghị được lựa chọn hưởng BHXH 1 lần, hoặc bảo lưu thời gian đóng BHXH như quy định tại Luật BHXH năm 2006.
Báo cáo do Bộ trưởng Phạm Thị Hải Chuyền trình bày tại phiên họp nêu rõ, xuất phát từ thực tế đời sống và nguyện vọng của NLĐ làm việc trong các khu công nghiệp, doanh nghiệp, ý kiến của Chủ tịch Ủy ban TWMTTQ Việt Nam và Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam, Chính phủ báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội kiến nghị Quốc hội xem xét, điều chỉnh Điều 60 của Luật BHXH năm 2014 theo hướng: Trước mắt, cho phép NLĐ khi chưa đủ điều kiện về thời gian đóng BHXH để hưởng lương hưu sau một năm nghỉ việc nếu không tiếp tục đóng BHXH thì có quyền lựa chọn hưởng BHXH một lần hoặc tiếp tục bảo lưu thời gian đóng BHXH như quy định của Luật BHXH năm 2006. Nội dung này cũng sẽ được xem xét, điều chỉnh tương đồng đối với cả NLĐ tham gia BHXH tự nguyện.
“Việc sửa đổi như trên sẽ tạo sự linh hoạt trong giải quyết BHXH một lần, đáp ứng được nguyện vọng của NLĐ có thời gian đóng BHXH ngắn có nhu cầu nhận BHXH một lần để trang trải cuộc sống trước mắt. Tuy nhiên, nếu NLĐ nhận BHXH một lần thì khi hết tuổi lao động sẽ không có điều kiện để được hưởng lương hưu hàng tháng, không bảo đảm ổn định cuộc sống khi về già, không bảo đảm an sinh xã hội và tạo thêm gánh nặng cho ngân sách Nhà nước trong việc hỗ trợ những người không có lương hưu”- Bộ trưởng Phạm Thị Hải Chuyền cho biết.
Nhiều ý kiến đồng tình với ý nghĩa của điều 60
Về vấn đề này, trong báo cáo của Thường trực Ủy ban về các vấn đề xã hội về Báo cáo của Chính phủ về BHXH một lần, Chủ nhiệm Ủy ban về các vấn đề xã hội Trương Thị Mai đề xuất 2 phương án xử lý kiến nghị của Chính phủ. Theo đó, phương án 1 là tán thành với đề xuất của Chính phủ cho phép NLĐ nghỉ việc sau thời gian một năm thì được hưởng BHXH một lần, tuy nhiên, cần có lộ trình để nâng dần điều kiện thời gian nghỉ việc từ 2 đến 3 năm mới được nhận BHXH một lần. Với phương án 2, Ủy ban Thường vụ Quốc hội giao Chính phủ ban hành văn bản theo thẩm quyền đề hướng dẫn thực hiện chính sách này.
Phát biểu tại phiên họp, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Kim Ngân cho rằng Luật BHXH 2014 đã được xây dựng theo quy trình chặt chẽ, đúng chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước, phù hợp với xu hướng trên thế giới và đã nhận được sự đồng thuận và đánh giá cao. Theo Phó Chủ tịch Quốc hội, Việt Nam đang hướng tới một chiến lược an sinh lâu dài cho NLĐ và BHXH là một trụ cột, là nòng cốt nhất trong an sinh xã hội. Còn nếu không thể ban hành một nghị định thì có thể sửa Điều 60 theo hướng linh hoạt như đề xuất của Chính phủ.
Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Sinh Hùng phát biểu tại phiên họp chiều ngày 12/5
Đa số các thành viên của Ủy ban Thường vụ Quốc hội khi phát biểu đều đồng tình với ý nghĩa của Điều 60 và đặt ra câu hỏi tại sao chính sách tốt như vậy lại không nhận được sự đồng tình của NLĐ ở một số địa phương như thời gian qua, trong khi lao động ở nhiều khu vực khác không phản ứng gì về chính sách này?
Chủ tịch QH Nguyễn Sinh Hùng nhận định: “Do tổ chức tuyên truyền về Luật không tốt, nên khi đụng chạm thì có phản ứng. Cho nên từ nay tới khi Luật BHXH 2014 có hiệu lực (1/1/2016) thì cần phải tuyên truyền cho tốt chứ tại sao phải sửa ngay?”.
Phát biểu tại phiên họp về vấn đề này, Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Sinh Hùng cho rằng, làm luật mới, sửa luật, bổ sung luật cũng là chuyện bình thường phải làm. Đây là công việc của Quốc hội. Nhưng làm luật nào cũng cần phải có căn cứ, phải có nguyên tắc và sự cần thiết. Hiện chính phủ mới trình Ủy ban Thường vụ quốc hội xin chủ trương chưa phải là tờ trình xin sửa luật. Vì vậy Thường vụ Quốc hội chưa có đủ căn cứ để xem xét sửa hay không sửa điều 60 Luật BHXH năm 2014. Chủ tịch Quốc hội đề nghị Chính phủ và Ủy ban Thường vụ Quốc hội trình và lấy ý kiến Quốc hội tại kỳ họp tới.
Hoàng An
