Vừa rồi tôi bị ho. Một ngày cơn ho tuy không nhiều, nhưng lại dai dẳng trong nhiều ngày. Tôi có dùng thuốc ho dextromethorphan. Xin hỏi thuốc có gây ngộ độc không? Làm thế nào để tránh?
Nguyễn Thị Duyên (Hải Dương)
Thành phần giảm ho trong thuốc ho bán không theo đơn là dextromethorphan. Nó ức chế hành não, làm giảm ho tương đương với codein, không làm giảm đau, an thần không làm long đờm. Được dùng giảm ho nhất thời do kích thích nhẹ ở phế quản và họng (hít phải chất lạ, bị lạnh) đặc biệt có hiệu quả trong ho mạn không có đờm. Hầu như không độc ở liều điều trị). Chính vì vậy mà có thể dùng nó cho mọi lứa tuổi. Chỉ với liều cao gấp nhiều lần mới gây ức chế thần kinh trung ương. Nó có thể gây một vài tác dụng không mong muốn như làm nhịp tim nhanh, mệt mỏi, đỏ bừng mặt, chóng mặt, buồn nôn hoặc nổi mày đay, ngoại ban. Nguy cơ gây độc không phải ở thành phần giảm ho mà nằm ở các thành phần phối hợp, thuốc ho chứa dextromethorphan thường có các thành phần phối hợp nhằm làm giảm nhanh các triệu chứng phụ. Những thành phần thường phối hợp:
Pseudoephedrin: Làm cường giao cảm, gây co mạch, giảm xung huyết, làm giãn phế quản, nên dễ thở, dễ chịu nhưng làm tăng huyết áp, tăng nhịp tim, đánh trống ngực, đau thắt ngực, choáng váng. Người có bệnh huyết áp, tim mạch, bệnh cường giáp, đái tháo đường không nên dùng.
Phenylpropanolamin: Làm co mạch, giảm sung huyết ở niêm mạc mũi nên đỡ nghẹt mũi, dễ chịu, nhưng lại gây kích thích (làm khó ngủ), gây chán ăn, nghiêm trọng hơn gây tai biến mạch máu não (chảy máu não, màng não).
Guaifenesin: Làm dịu (giảm các cơn kích thích dễ ngủ), long đờm (dễ khạc) nhưng có thể làm trầm suy nếu dùng liều cao lại uống rượu.
Chlopheniramin, bromphenilamin, promethazin: Là các chất chống dị ứng giúp giảm ho (do các tác nhân kích thích), gây ngủ (có lợi nếu dùng về đêm) nhưng gây buồn ngủ (không lợi nếu dùng ban ngày), đặc biệt gây nguy hại với người vận hành máy móc tham gia giao thông. Trẻ nhỏ tuổi dùng kéo dài, thần kinh trung ương bị ức chế, làm chậm phát triển trí tuệ. Riêng promethazin làm cho trẻ suy hô hấp, ngừng thở lúc ngủ, dẫn đến chết đột ngột, gây nguy hiểm cho trẻ bị mất nước đau yếu (đặc biệt lúc có hội chứng Reye).
Để tránh ngộ độc nên dùng các thuốc ho chỉ chứa dextromethorphan. Nếu thật cần thiết mới dùng loại có các thành phần phối hợp nói trên. Khi dùng hãy xem kỹ thành phần, dùng đúng liều chỉ dẫn, thận trọng dùng cho trẻ em, nhất là trẻ nhỏ tuổi, tốt hơn là nên tham khảo ý kiến thầy thuốc.
DS. Bùi Văn