Sau châu Âu và cận Đông, giờ đây ông Obama có hẹn với châu Mỹ Latinh. Cuộc họp thượng đỉnh của các quốc gia ở lục địa châu Mỹ diễn ra ngày 17/4 là cơ hội để mở ra một trang sử mới trong quan hệ giữa Mỹ và các nước láng giềng ở Nam Mỹ.
Chặng đầu tiên, Tổng thống Obama vượt qua biên giới phía Nam Mỹ, tiến hành chuyến công du Mexico. 4 hồ sơ chính được lãnh đạo hai nước thảo luận là đấu tranh chống buôn lậu ma túy, vấn đề di dân, an ninh tại vùng biên giới và thương mại về những chủ đề này, Obama có tầm nhìn khác với người tiền nhiệm là ông George Bush. Thay vì đơn phương áp đặt quan điểm của mình, ông Obama tìm cách có những thỏa hiệp. Thực vậy, 4 chủ đề trong chương trình thảo luận giữa lãnh đạo hai nước không còn nằm trong nội dung chính sách đối ngoại của Mỹ nữa mà từ nay nằm trong chính sách đối nội của Mỹ. Quan hệ song phương sẽ cân bằng hơn. Tổng thống Mexico phải thay đổi thái độ. Chẳng hạn, ông không thể đơn phương đòi kiểm tra tốt hơn khu vực biên giới để ngăn cản nạn buôn lậu vũ khí và ma túy mà lại không chịu chấp nhận tăng cường kiểm tra về nạn di dân. Ông phải có sự lựa chọn. Lần đầu tiên, Mexico có thể không còn bị coi là sân sau của Washington.
 Tổng thống Obama hội đàm với Tổng thống Mexico Filipe Calderon. Ảnh: AP |
Với Cuba, như đã hứa trong thời gian vận động tranh cử, Tổng thống Obama thông báo dẹp bỏ các biện pháp hạn chế việc công dân Mỹ gốc Cuba được phép về thăm Cuba và gửi tiền cho thân nhân. Tờ Le Monde đưa tin là các cuộc thăm dò dư luận mới nhất tại Mỹ cho thấy là có 70% người Mỹ ủng hộ việc bình thường hóa quan hệ với Cuba, ngay cả quan hệ ngoại giao. Một nhà chính trị Cuba, ông Manuel Cuesta Morua, tuyến bố là ông cảm thấy nhẹ nhõm trước tình trạng bớt căng thẳng trong quan hệ giữa hai Chính phủ Mỹ và Cuba. Theo ông, việc chấm dứt các hạn chế đi lại và gửi tiền từ Mỹ sang sẽ giúp cho người dân Cuba đối phó với cuộc khủng hoảng kinh tế và giảm bớt những khó khăn.
Mục đích của Tổng thống Obama là hành động để mọi người quên đi hai nhiệm kỳ của ông George Bush với những rạn nứt ngày càng sâu trong quan hệ giữa Bắc Mỹ và Nam Mỹ và từ đó, đẩy mạnh trở lại cuộc đối thoại và sự hợp tác với các nước ở phía Nam.
Cũng đưa tin về quyết định của Tổng thống Obama giảm nhẹ cấm vận đối với Cuba, tờ Libération đặc biệt chú ý đến phản ứng của nguyên Chủ tịch Fidel Castro. Mặc dù không còn là chủ tịch nước nhưng ông vẫn tiếp tục nói lên lập trường chính thức của La Habana. Cựu Chủ tịch Cuba nhấn mạnh là ông Obama không hề đả động đến việc bãi bỏ cấm vận kinh tế. Song ông nói rõ Cuba không lên án ông Obama vì những gì Mỹ đã gây ra cho Cuba trong những thời kỳ trước. Và ông cũng không hề nghi ngờ sự chân thành và quyết tâm của ông Obama muốn thay đổi chính sách và hình ảnh của nước Mỹ.
Có nhiều yếu tố để giải thích thời kỳ mới này. Trước hết là đảng Dân chủ Mỹ đã quyết định thảo luận với các quốc gia từng bị xem là “bất hảo” như là Iran. Và kể từ nay Washington muốn thảo luận với “kẻ thù”. Hành động của Washington đối với La Habana là một dấu hiệu chính trị gửi đến các nguyên thủ quốc gia của châu Mỹ Latinh sẽ có mặt tại Hội nghị thượng đỉnh Tổ chức các quốc gia châu Mỹ ở Trididad và Tobago trong hai ngày 17 và 18/4.
Ông Barthelemy Courmont, một nhà nghiên cứu thuộc Viện quan hệ quốc tế và chiến lược IRIS ở Pháp, nhận định là sau 8 năm chính sách cực đoan của Tổng thống G.Bush đối với Cuba, có thể nói là chúng ta đang chứng kiến một thời kỳ mới trong quan hệ Mỹ - Cuba.
Phương Anh (Theo L’Humanité, RFI, Le Monde)