Công bằng mà nói đây là một cuốn sách lạ theo đúng nghĩa của nó. Bởi trong cuộc đời tôi chưa hề cầm đọc một quyển sách như thế này, dày hơn 270 trang in, bìa đỏ, hình minh họa đen. Cũng may mà có thêm dòng chú “chọn cách sống đẹp hơn” được viết theo lối chữ thư pháp nhỏ dọc theo bìa 1 của cuốn sách. Tôi mới chợt nhận ra một điều rằng nếu ghép cả cụm từ “Tôi là người chọn cách sống đẹp hơn” thì nghĩa đã rõ. Nhưng chỉ nói “Tôi là người”, e rằng chưa đủ nghĩa, vì ai sinh ra ở đời này mà chẳng là người. Còn nói đến thứ hạng, danh xưng xã hội, nghề nghiệp, độ tuổi, thành phần, dân tộc, tôn giáo,... mãi vẫn là một câu chuyện dài mà nhân loại không bao giờ tìm được hồi kết.
Thế nhưng, khi đọc đến trang 8, phần Lời giới thiệu của tác giả, thấy Trần Bích Vân tự giải thích: Ba chấm “...” trong cuốn sách “Tôi là người...” có nghĩa là: Về tư duy: 1/ Nghĩ (think), 2/ Nói (speed), 3/ Làm (do); Về tâm linh: 1/ Tham, 2/ Sân, 3/ Si; Về Đời sống:1/ Đam mê, 2/ Tình yêu, 3/ Sự nghiệp. Đến đây sự đoán định của tôi trở nên sai bét.
Tôi được biết Trần Bích Vân còn khá trẻ, sinh năm 1981, quê ở Bến Tre, khởi nghiệp là một diễn viên. Đến năm 2010, cô mới chuyển sang thành lập và làm Giám đốc Công ty Giải trí du lịch. Hai năm sau, 2012, Bích Vân thành lập Quỹ thiện nguyện Một vòng tay nhằm bảo trợ người tàn tật, trẻ em mồ côi, nạn nhân chất độc da cam, nghệ sĩ nghèo,... với nhiều hoạt động thiện nguyện khác nhau.
Cuốn sách vừa là cách để giới thiệu những hoạt động của công ty và quỹ, vừa là những điều mà Bích Vân muốn chia sẻ với cộng đồng. Ở phần chọn cách sống đẹp hơn (tr.17), có tiêu đề: Ý nghĩa thông điệp bộ tranh thư pháp: “Tôi là người ...”, tác giả đã dành ra 160 trang để vừa trình bày các chữ Việt theo lối viết thư pháp, mà Bích Vân gọi là bộ tranh bướm thư pháp, gồm các chữ: Tự, biết, chọn, cách, sống, đẹp, hơn, không, phải, hối, nhớ, vọng, giao, gia, người, như, vợ chồng, hiệu, khắc, ngôn, nghiệm, địa, định, cảm, ân.
Trong mỗi bức tranh thư pháp của Vân thường có một chủ đề chính, đi kèm theo là những chủ đề phụ. Chẳng hạn như ở bức tranh có chủ đề chính là “Chọn”, còn có thêm chủ đề phụ là: ...bình thường...; ...phi thường...; ... tầm thường... và các chữ ghi ngày tháng năm, tên tác giả cuốn sách Trần Bích Vân cũng được viết bằng tiếng Việt theo kiểu chữ thư pháp. Ngay sau mỗi bức tranh thư pháp ấy, tác giả trình bày quan niệm của mình về các chữ đã chọn, như một thông điệp muốn gửi đến bằng hữu tâm giao về quan niệm cách sống, lao động, học tập, lập nghiệp, quan hệ vợ chồng, giao tiếp, xã hội, quốc gia,... Ví như chủ đề bức tranh chữ “Ân” được tác giả chú giải thêm các chủ đề phụ là ân tình, ân ái, ân nghĩa, ân huệ. Ngay sau đấy, theo Bích Vân định nghĩa: Ân tình là thứ cho đi tình cảm lòng tin chân thành sâu thẳm từ trong tâm hồn. Ân ái là cho đi thể xác một cách hiến dâng mới đạt cảm nhận hòa hợp. Ân nghĩa là cảm ơn và ghi nhớ những gì người khác mang tặng, giúp đỡ, hỗ trợ, sẻ chia của ân nhân. Ân huệ là tha lỗi, bố thí, kết thúc những ân oán, kết thúc tội lỗi (tr. 165).
Có thể nói, hầu hết các bức tranh thư pháp trong cuốn sách của Trần Bích Vân, sau khi trình bày chủ đề chính bằng tiếng Việt theo kiểu chữ thư pháp là có ngay các chủ đề phụ đi kèm. Qua mỗi chủ đề phụ ấy, tác giả muốn gửi đến bạn đọc sự minh định theo hiểu biết của mình như là một định nghĩa về từ ấy cùng các từ đi kèm theo... Ngay sau phần các bức tranh thư pháp, vị giám đốc trẻ đã dành gần 30 trang thơ cho riêng mình (từ trang 177- 207) và gần 25 trang để giới thiệu về công ty do cô làm giám đốc. Phần Phụ lục cuốn sách là những bài viết, phần như chia sẻ những kinh nghiệm cá nhân, phần lại như khuyên mọi người hãy nghĩ và sống đẹp hơn, nếu như muốn thành đạt và phát triển trong sự nghiệp của mình, và quan trọng hơn là nếu như muốn khẳng định: Tôi là người...
(*) Tôi là người của Trần Bích Vân. Nxb Hồng Đức, Hà Nội, 2014)
Ngọc Mai
