Xã Thủy Phương thuộc huyện Hương Thủy, Thừa Thiên Huế. Đã từ 10 năm nay, tỉnh Thừa Thiên Huế chọn Thủy Phương làm nơi đổ rác thải. Theo các nhà chuyên môn cho biết, chất thải rắn trên địa bàn tỉnh bình quân tới 660 tấn một ngày. Và riêng bãi rác Thủy Phương mỗi ngày nhận 200 tấn.
Trong các cuộc họp Hội đồng nhân dân tỉnh, huyện và quốc hội tại Thủy Phương, tiếp xúc cử tri trong suốt 4 năm trở lại đây, dân Thủy Phương đều phản ứng rất gay gắt về tình trạng môi trường nước ở đây đang bị nhiễm bẩn trầm trọng, mùi hôi và mùi thối bốc lên không thể nào chịu nổi.
 Nhà máy rác Thủy Phương. |
Cũng một địa điểm đã có bãi chôn lấp chất thải rắn của Công ty TNHH môi trường và công trình đô thị Huế, ngay sát bên cạnh đó là Nhà máy xử lý rác của Công ty cổ phần đầu tư Tâm Sinh Nghĩa. Suốt mấy năm qua, nhất là về mùa hè, nước từ hệ thống xử lý rác thải tập trung tại Công ty Tâm Sinh Nghĩa chảy ra khe Ngang, nước từ Khe Ngang chảy về Cầu Đôi và đổ vào hồ Châu Sơn với chiều dài khoảng 2km, nước đen ngòm. Do có dòng chảy nên gọi đó là nước, chứ không nhìn rõ màu của nước thường dùng nữa. Dòng nước đen này không những ảnh hưởng tới đời sống sinh hoạt của người dân thôn 9, thôn 10, thôn 7... ở xã Thủy Phương, mà nguồn nước nhiễm bẩn này còn ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất, chăn nuôi của rất nhiều hộ dân sống dọc theo các khe, hồ kể trên.
Hai bên, một là bãi rác, hai là hệ thống xử lý rác thải đổ lẫn cho nhau, không ai chịu trách nhiệm chính lỗi ấy thuộc về mình.
Tuy nhiên, theo ông Hoàng Hải, Giám đốc Xí nghiệp xử lý chất thải tại Thủy Phương - thuộc Công ty Môi trường đô thị cho biết, bình quân mỗi ngày lượng nước rỉ rác thải ra khoảng 25 - 30m3. Bằng công nghệ tiên tiến, nước thải được xử lý vi sinh qua hồ sinh học với 2.500m2 sâu 2,5m. Vấn đề nan giải mà đơn vị chưa khắc phục được đó là xử lý sạch màu đen của nước rỉ rác.
Cuối tháng 7 vừa qua, Chi cục Bảo vệ môi trường tỉnh phối hợp với Phòng Tài nguyên môi trường thành phố lấy mẫu nước thải tại một số điểm trước và sau xử lý của bãi chôn lấp và nhà máy xử lý rác thải để phân tích mức độ gây ô nhiễm. Ông Nguyễn Việt Hùng, Chi cục Trưởng Chi cục Bảo vệ môi trường đánh giá: Điều đáng quan tâm là, mặc dù nhu cầu chôn lấp rác thải ngày càng lớn, nhưng hệ thống xử lý nước rỉ rác thải chưa được đầu tư tương xứng. Bên cạnh đó, nguồn nước thải của nhà máy xử lý rác đang được thải chung vào hệ thống mương thoát nước của Công ty Môi trường đô thị, khiến cơ quan chức năng khó xác định đơn vị nào trực tiếp gây ô nhiễm môi trường nước để có hướng khắc phục xử lý.
Rõ ràng không bên nào nhận trách nhiệm về mình. Vậy ai là người chịu trách nhiệm việc nước đang ô nhiễm trầm trọng ở Thủy Phương để khắc phục tình trạng này?
 Rác thải sinh hoạt, qua dây chuyền xử lý. |
Còn người dân thì chỉ biết rằng: Nguyên nhân khiến nước bị ô nhiễm là do hệ thống xử lý nước rỉ từ hai cơ sở trên, đặc biệt từ bãi chôn lấp chất thải rắn chưa được xử lý bảo đảm tiêu chuẩn, đã vậy trong suốt một thời gian dài vận hành vẫn được thải ra khe hồ của Thủy Phương một lượng nước bẩn với khối lượng đáng kể.
Hiện tượng ô nhiễm ở Thủy Phương không phải chỉ phát hiện ngày một ngày hai, mà dân đã chịu dòng nước đen và mùi hôi thối này suốt 4 năm trời. Dân cũng không đổ cho bãi chôn rác hay nhà máy xử lý rác. Nói một cách thành thực thì cả hai cơ quan này, Công ty TNHH môi trường; Công trình đô thị Huế và Công ty cổ phần đầu tư Tâm Sinh Nghĩa cùng phải chịu trách nhiệm, bàn bạc với nhau để giải quyết hiện tượng môi trường này.
Đề nghị Chi cục Bảo vệ môi trường Thừa Thiên Huế đề xuất với Sở Tài nguyên môi trường thuê chuyên gia tư vấn, tiến hành kiểm tra, phân tích, xác định nguyên nhân, có biện pháp khắc phục tích cực để dân Thủy Phương mau trở lại đời sống bình thường. Đó chính là biện pháp thiết thực nhất, chứ ngồi tính toán quanh quẩn đổ lỗi cho nhau thì biết đến bao giờ mới giải quyết xong nạn ô nhiễm trên vùng đất xã Thủy Phương. Xin đừng quên trận bão số 9 vừa qua, nước bẩn từ bãi chôn rác hòa tan vào dòng nước lũ, dân chỉ nhìn nước mà sợ, khát đó, đói đó mà không dám đụng vào một giọt nước, thật là đáng thương.
Nguyễn Quang Hà