Xã Thanh Thùy đã được quy hoạch 5,3ha để làm điểm công nghiệp (ĐCN) di dời làng nghề kim khí, tuy nhiên, quy mô và điều kiện của ĐCN chưa đủ để các cơ sở sản xuất (CSSX) chuyển ra. Trong khi đó, bụi cơ khí, đặc biệt nước thải của hàng trăm hộ sản xuất không qua xử lý vẫn từng ngày xả thẳng ra cống tự nhiên, mương tưới tiêu, đồng ruộng... gây ảnh hưởng nghiêm trọng tới sức khỏe người dân.
 Các cơ sở sản xuất hóa chất có lượng chất thải nguy hại lớn xả thẳng ra môi trường, là nguyên nhân gây bệnh. |
Nhiều năm sống chung với ô nhiễm
Không mấy khó khăn để tìm thấy làng nghề kim khí xã Thanh Thùy, bởi không cần hỏi ai cũng có thể đoán ra bởi tiếng chát chúa, đinh tai, nhức óc phát ra liên hồi từ gần 900 hộ sản xuất kim khí. Không khí như đang ở một đại công trường cơ khí mà người bình thường khó có ai chịu nổi. Bà Nguyễn Thị Xuân, trưởng thôn Rùa Hạ, xã Thanh Thùy cho biết, người dân ở đây đã sống chung với tiếng ồn và ô nhiễm nhiều năm nay. Vào những ngày các hộ sản xuất nhận được nhiều hợp đồng, toàn bộ máy móc được huy động tối đa dập, cắt, phanh, đột cả đêm... khổ nhất là các cháu nhỏ không tài nào học nổi.
Ông Lý Duy Bình, Phó Chủ tịch xã Thanh Thùy thừa nhận, do làng nghề phát triển tự phát nên hiện nay hầu hết khu sản xuất đều chung với khu sinh hoạt của đa số hộ dân. Vì thế, chất thải của một số hộ làm mạ ở giữa làng không qua xử lý thải thẳng ra cống, chảy ra các ruộng lúa. Hậu quả là những bông lúa đang xanh tốt bỗng nhiên lùn lại, không bao giờ chắc được hạt và chết. Thậm chí, theo phản ánh của người dân đất canh tác bị nhiễm nguồn nước thải từ các xưởng mạ còn bị chai và không trồng được loại cây gì. Không những thế, rác thải công nghiệp và rác thải sinh hoạt của hầu hết các thôn trong xã do không có chỗ đổ tập trung (chỉ thôn Gia Vĩnh là có chỗ đổ rác thải sinh hoạt), vứt tùy tiện ra cống, mương máng, đường đi... lâu ngày phân hủy, ngấm xuống làm ảnh hưởng nghiêm trọng tới nguồn nước sinh hoạt duy nhất là giếng khoan.
Theo ông Đỗ Văn Thi - Trạm trưởng Trạm y tế xã, nước thải từ các xưởng mạ thải ra mương nội đồng và sông Nhuệ đã làm cho nông dân lội ruộng xuất hiện các triệu trứng ngứa ngáy, lở da; lâu ngày nhiều người đã bị viêm da dị ứng. Bình thường có khoảng 200 người mắc bệnh, đến mùa mưa con số này tăng lên gấp nhiều lần. Chưa hết, chỉ tính trong 4 tháng đầu năm 2009, trong 200 phụ nữ đến trạm y tế xã khám thì đã có tới 50% mắc bệnh phụ khoa... Tuy nhiên, theo ông Thi, điều đáng lo ngại hơn là nguồn nước sinh hoạt đang bị ô nhiễm trầm trọng. Theo kết quả xét nghiệm nguồn nước giếng khoan gần đây nhất của hơn 100 hộ dân, có tới gần 50% cho tỷ lệ nhiễm asen cao gấp 2,5 lần, thậm chí có hộ nồng độ asen còn cao gấp ba lần.
 Nước thải từ các xưởng mạ hầu hết đều đổ trực tiếp ra mương, cống xung quanh gây ô nhiễm nặng. |
Vẫn chưa có lối thoát
Trả lời về việc tìm giải pháp, ông Lý Duy Bình cho biết: “vấn đề ô nhiễm môi trường đang làm chính quyền đau đầu nhất hiện nay”. Theo ông Bình, thực tế, huyện Thanh Oai đã làm chủ đầu tư xây dựng ĐCN với mục tiêu di dời các cơ sở sản xuất (CSSX) ra khu tập trung với 3 giai đoạn. Nhưng cho đến nay mới xong giai đoạn 1 trên diện tích 5,3 ha và cũng mới chỉ có 12 hộ ra làm. Giai đoạn 2 chuẩn bị dự kiến thu hút thêm 15-20 hộ nữa. Thực tế cho thấy, quy mô của ĐCN này còn rất nhỏ và chưa đáp ứng được nhu cầu. Trong khi đó cũng rất ít hộ ra bởi đa số các CSSX đang không phải trả tiền mặt bằng, giờ ra ĐCN phải thuê tối thiểu một lô với giá 300 triệu đồng, chưa kể tiền đầu tư xây dựng nhà xưởng, mua máy móc, tiền thuế... Đó là một phần nguyên nhân khiến tiến độ ĐCN thực hiện chậm chạp.
Để giải quyết vấn đề ô nhiễm môi trường, theo đại diện xã Thanh Thùy cần thêm hơn 20 ha nữa để thu hút khoảng 150-200 hộ sản xuất. Trước mắt, sẽ buộc các hộ làm mạ kim loại, sơn tĩnh điện và sản xuất kim khí lớn ra ĐCN. Song khả thi phải từ nay đến năm 2014, 2015 mới thực hiện được, bởi thực tế tiến độ rất chậm, xã Thanh Thùy xin được cấp 5,3 ha thực hiện giai đoạn 1 từ năm 2003 - 2005 mới được phê duyệt, năm 2006 bắt đầu xây dựng đến giờ mới chưa được một nửa... ông Bình băn khoăn.
Theo nhận định của bà Nguyễn Thị Xuân Trưởng thôn Rùa Hạ thì dự án trên là khó khả thi bởi thực tế đa số xưởng sản xuất trong xã đều là vừa và nhỏ. Nhưng lượng vốn để đầu tư chuyển ra ĐCN lại quá lớn, hơn nữa các CSSX này lại chưa được tạo điều kiện vay vốn, cộng với công tác tuyên truyền chưa sát dẫn đến thực tế đến giờ mới chỉ có hơn chục hộ chuyển ra. So với con số 900 hộ sản xuất, rõ ràng là quá ít.
Vì nhiều nguyên nhân, ĐCN vẫn đang chậm chạp thực hiện, cùng với việc chưa có chính sách phù hợp trong việc hỗ trợ vốn, kinh phí hợp lý cho các doanh nghiệp và CSSX khiến cho việc di dời hàng trăm xưởng kim khí đang gây ô nhiễm cho người dân xã Thanh Thùy ra ĐCN khó thành hiện thực. Và hậu quả là đất chết, môi trường ô nhiễm và người dân thì mang bệnh. Vì thế UBND TP. Hà Nội, huyện Thanh Oai cần sớm có những chỉ đạo sâu sát, biện pháp hỗ trợ để giải quyết dứt điểm tình trạng ô nhiễm đã tồn tại nhiều năm qua ở xã Thanh Thùy.
Bài và ảnh: Hữu Tuấn