Nước hạt mùi có tác dụng gì với axit uric?

BS. Vũ Duy Thành - Khoa Y học cổ truyền, Bệnh viện Đa khoa Nông Cống (Thanh Hóa)

BS. Vũ Duy Thành - Khoa Y học cổ truyền, Bệnh viện Đa khoa Nông Cống (Thanh Hóa)

Vị thuốc quanh ta
SKĐS - Nước hạt mùi dễ chế biến, sử dụng nguyên liệu quen thuộc. Loại nước uống này được quan tâm nhờ tiềm năng hỗ trợ kiểm soát axit uric trong máu.

1. Nước hạt mùi hỗ trợ giảm axit uric như thế nào?

Trong y học cổ truyền, axit uric cao thuộc phạm trù "thấp trọc" tích tụ trong cơ thể. Khi tỳ vận hóa kém, thận khí hóa không đủ, tam tiêu thông giáng thất thường, thủy thấp không được phân bố và bài xuất đúng cách sẽ kết lại thành thấp trọc. Thấp lâu hóa nhiệt, nhiệt uất thành nhiệt độc theo kinh lạc mà đọng ở khớp, gây sưng, nóng, đỏ, đau biểu hiện của chứng "thống phong" (hay còn gọi là bệnh gout).

Hạt mùi còn gọi là hạt ngò rí có vị cay, chua, tính bình, quy vào kinh Phế, Vị và Đại trường. Cay có thể tán hàn, chua có thể thu liễm và điểm đáng chú ý nhất là hạt mùi quy vào Đại trường. Các bản thảo cổ ghi nhận hạt mùi có công năng hỗ trợ lưu thông đại tiểu trường và khí trệ ở vùng bụng dưới. 

Trong điều trị thấp trọc, một nguyên tắc quan trọng là thông lợi nhị tiện, sử dụng đường bài xuất tự nhiên của cơ thể. Đại trường chủ việc tống xuất cặn bã; tiểu trường chủ phân thanh giáng trọc. Khi công năng "lợi đại tiểu trường" được khôi phục, thấp trọc được bài tiết ra ngoài không tiếp tục ứ đọng trong huyết mạch và khớp.

Bên cạnh đó, hạt mùi quy vào Vị kinh, có tác dụng kiện vị, tiêu thực, lý khí. Đây là điểm rất phù hợp với bệnh cơ của tăng axit uric: Gốc bệnh thường do tỳ vị vận hóa suy yếu, khiến thủy cốc không hóa thành tân dịch mà sinh thấp trọc. Mùi thơm của hạt mùi có thể tỉnh tỳ khai vị, hỗ trợ tỳ vị chuyển hóa, từ đó giảm nguồn sinh thấp trọc. Nói cách khác, hạt mùi không chỉ "đẩy trọc ra" ở ngọn mà còn góp phần "giảm trọc sinh" ở gốc.

Nước hạt mùi có tác dụng gì với axit uric? - Ảnh 1.

Hạt mùi có tác dụng thông đại trường, lý khí trệ, hóa thấp trọc, hỗ trợ đào thải axit uric. Ảnh AI

Tuy nhiên, cần phân biệt hạt mùi không phải vị thuốc bổ thận mạnh, cũng không phải thuốc thanh nhiệt giải độc mạnh. Vai trò của nó thiên về hành khí, hóa thấp, thông trường, kiện tỳ, tác động chính của trong y học cổ truyền là thông đại trường, lý khí trệ, hóa thấp trọc.

Điều này có ý nghĩa thực tiễn vì nhiều người bị tăng axit uric kèm đầy bụng, ăn kém, đại tiện không thông, người nặng nề, lưỡi dày nhớt là dấu hiệu thấp trọc nội trệ. Ở thể này, một ly nước hạt mùi ấm, thơm, nhẹ nhàng có thể giúp khí cơ lưu thông, bụng dễ chịu, đại tiện thuận, từ đó hỗ trợ quá trình đào thải thấp trọc.

Các nghiên cứu hiện đại cũng ghi nhận hạt mùi có thành phần tinh dầu, flavonoid và các hợp chất chống viêm, chống oxy hóa; một số nghiên cứu gợi ý nước sắc hạt mùi có thể hỗ trợ giảm axit uric huyết thanh.

2. Cách nấu nước hạt mùi

Để nấu nước hạt mùi uống cần chuẩn bị khoảng 10g - 15g hạt mùi khô (tương đương 1,5 - 2 thìa cà phê) cùng 500ml nước lọc.

Cách làm như sau:

  • Cho hạt mùi vào rây, xả nhanh dưới vòi nước sạch để loại bỏ bụi bẩn rồi để ráo.
  • Bắc chảo khô lên bếp, cho hạt mùi vào rang ở lửa nhỏ khoảng 2 - 3 phút, đảo đều tay cho đến khi hạt dậy mùi thơm ấm và hơi ngả sang màu vàng sậm thì tắt bếp.
  • Sau khi hạt nguội bớt, đổ vào cối và giã nhẹ tay cho lớp vỏ hạt vừa nứt ra để tinh dầu bên trong dễ dàng tiết ra ngoài.
  • Cho phần hạt đã giã dập vào nồi cùng 500ml nước lọc, đun sôi rồi hạ nhỏ lửa đun liu riu thêm khoảng 5 - 7 phút.
  • Tắt bếp, đậy kín vung ủ thêm 10 phút nữa rồi lọc bỏ bã, chắt lấy phần nước trong.
  • Nên chia lượng nước này làm 2 lần uống ấm trong ngày, tốt nhất là sau bữa ăn khoảng 20 - 30 phút, dùng hết trong ngày, không để qua đêm.
  • Nếu không có thời gian đun nấu, có thể cho phần hạt đã rang và giã dập vào bình giữ nhiệt, rót khoảng 400ml nước sôi rồi đậy kín nắp hãm trong 15 - 20 phút là dùng được.

3. Những lưu ý khi dùng nước hạt mùi

Không thay thế thuốc chữa bệnh: Nước hạt mùi không thể thay thế thuốc hạ axit uric hay phác đồ điều trị bệnh gout do bác sĩ chỉ định mà chỉ đóng vai trò là biện pháp hỗ trợ thêm cùng chế độ dinh dưỡng.

Không lạm dụng uống thay nước lọc: Chỉ nên uống một lượng vừa phải (khoảng 1 cốc nước sắc từ 10g - 15g hạt mỗi ngày) và uống theo đợt ngắn (3 - 5 ngày). Uống quá đặc hoặc liên tục trong thời gian dài có thể gây kích ứng hệ tiêu hóa hoặc ảnh hưởng không tốt đến cơ quan bài tiết.

Người có cơ địa mẫn cảm: Lần đầu sử dụng nên uống một lượng ít trước để theo dõi xem cơ thể có phản ứng lạ hay không.

Người có bệnh lý đi kèm: Người có vấn đề suy thận nặng, huyết áp thấp hoặc đang sử dụng các loại thuốc điều trị đặc trị nên tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi dùng. Phụ nữ mang thai hoặc đang cho con bú không nên tự ý uống.

Việc uống nước thảo dược chỉ phát huy hiệu quả khi kết hợp đồng bộ với lối sống và dinh dưỡng khoa học:

  • Kiểm soát chế độ ăn (hạn chế purin): Tránh ăn quá nhiều thịt đỏ (thịt bò, trâu, chó), hải sản, nội tạng động vật và rượu bia, đây là những nguyên nhân chính làm tăng sinh axit uric.
  • Tăng cường thực phẩm hỗ trợ: Ăn nhiều rau xanh, các loại quả mọng, uống đủ nước lọc mỗi ngày (từ 2 đến 2,5 lít) để giúp thận hòa tan và đào thải axit uric qua đường nước tiểu hiệu quả hơn.
  • Duy trì cân nặng hợp lý và tập thể dục vừa sức.
  • Tuân thủ y lệnh: Nếu đã được bác sĩ chẩn đoán tăng axit uric máu cao hoặc mắc bệnh gout và kê đơn thuốc thì người bệnh tuyệt đối không tự ý ngưng thuốc để chuyển hoàn toàn sang các bài thuốc dân gian.

Mời bạn xem thêm:

Nước hạt mùi có tác dụng gì với axit uric? - Ảnh 3.Uống cà phê có làm tăng axit uric không?

SKĐS - Cà phê là thức uống phổ biến trên toàn thế giới, nhưng với người có nguy cơ tăng axit uric hay mắc gout có nên uống cà phê?

Ý kiến của bạn
Tags: