Nước đậu đen và sức khỏe thận dưới góc nhìn khoa học

Trong các loại thức uống giải nhiệt mùa hè tại Việt Nam, nước đậu đen là một loại đồ uống quen thuộc với không ít người. Không chỉ đơn thuần là một loại nước khát, dưới góc nhìn y học, loại hạt này còn mang lại nhiều tác động đến sức khỏe thận. Việc hiểu rõ cơ chế khoa học đằng sau nước đậu đen sẽ giúp chúng ta tận dụng tối đa lợi ích và phòng tránh những rủi ro không đáng có cho sức khỏe tổng thể nói chung và chức năng thận nói riêng.

1. Nước đậu đen có giúp bảo vệ chức năng thận không?

Nhiều người thắc mắc đậu đen có tốt cho sức khỏe thận không? Câu trả lời dưới góc nhìn y học hiện đại đậu đen có bổ thận nhưng cần sử dụng đúng cách. Đậu đen, đặc biệt là đậu đen xanh lòng có chứa hàm lượng rất cao các chất chống oxy hóa mạnh như anthocyanin, delphinidin và petunidin. Những hoạt chất này khi đi vào cơ thể sẽ có những tác động đến sức khỏe bao gồm:

• Chống lại áp lực oxy hóa. Các hoạt chất này có tác dụng trung hòa gốc tự do và bảo vệ màng lọc cầu thận trước sự tấn công của quá trình oxy hóa tế bào.
• Kích thích lợi tiểu nhẹ. Các hoạt chất kể trên giúp hệ tiết niệu hoạt động trơn tru và tăng lượng tuần hoàn qua thận từ đó giúp đào thải các độc tố, chất thải tích tụ ra ngoài một cách tự nhiên.
• Hỗ trợ kiểm soát axit uric. Một số nghiên cứu bước đầu ghi nhận đậu đen có thể ảnh hưởng đến chuyển hóa acid uric, tuy nhiên chưa đủ bằng chứng để khuyến cáo sử dụng như một biện pháp điều trị tăng acid uric máu hay gout.

2. Uống nước đậu đen rang hàng ngày có tốt không?

Mặc dù mang lại nhiều lợi ích nhưng việc uống nước đậu đen rang thay thế hoàn toàn nước lọc hàng ngày là một sai lầm có thể gây phản tác dụng. Bởi trong nước đậu đen rang có tính lợi tiểu nếu bạn uống liên tục, uống nhiều mà không bổ sung nước lọc hợp lý sẽ khiến cơ thể rơi vào trạng thái mất nước âm thầm. Lúc này, bạn có thể gặp tình trạng máu cô đặc lại, ép tim phải co bóp mạnh hơn và thận cũng phải tăng công suất lọc để cân bằng lại áp lực nội mạch. Do vậy nếu bạn là người có sức khỏe bình thường nước đậu đen có thể sử dụng với lượng vừa phải như một thức uống bổ sung, nhưng không nên thay thế hoàn toàn nước lọc.

3. Tác hại của nước đậu đen với thận

Việc uống quá nhiều nước đậu đen, uống quá đặc hoặc uống sai cách có thể dẫn đến những hệ lụy trực tiếp cho sức khỏe thận. Sau đây là một số tình trạng bạn có thể gặp phải:

• Tăng nguy cơ lắng đọng sỏi thận. Đậu đen chứa oxalat. Những người có tiền sử sỏi thận oxalat canxi nên sử dụng với lượng phù hợp và tham khảo ý kiến nhân viên y tế.
• Hạn chế khả năng hấp thu khoáng chất. Hàm lượng phytate trong nước đậu đen khá cao, thậm chí nếu bạn chế biến không kỹ hoạt chất này sẽ gắn kết với các khoáng chất như sắt, kẽm, canxi và làm giảm khả năng hấp thu của ruột từ đó gián tiếp ảnh hưởng đến các vi chất nuôi dưỡng cơ thể.

3.1 Cách nấu nước đậu đen tốt cho thận

Để nước đậu đen phát huy tối đa dược tính thanh lọc và giảm thiểu các tác hại, quy trình chế biến cần tuân thủ các bước khoa học sau:

1. Sơ chế và ngâm hạt. Sau khi lựa chọn đậu đen xanh lòng có chất lượng tốt: hạt tròn, chắc, không sâu mốc bạn đem rửa sạch và ngâm trong nước ấm từ 4 - 6 tiếng. Quá trình ngâm sẽ kích hoạt enzyme phytase giúp phân hủy bớt chất phytate làm cho nước đậu đen sau khi nấu trở nên lành tính hơn với hệ tiêu hóa và hệ bài tiết.
2. Rang đậu đen. Sau khi ngâm bạn vớt đậu ra để ráo và tiến hành rang trên lửa nhỏ cho đến khi vỏ đậu hơi nứt và tỏa mùi thơm nhẹ. Đậu sau khi rang chín giúp trung hòa tính hàn (lạnh) tránh gây đầy bụng.
3. Cho đậu đã rang vào nước sôi, đun nhỏ lửa trong khoảng 15 - 20 phút rồi tắt bếp, đậy vung ủ thêm 10 phút. Tỷ lệ 1 lít nước dùng 30-50gr đậu đen.
4. Bạn nên uống nước đậu đen nguyên vị, tuyệt đối không thêm đường làm tăng nguy cơ rối loạn chuyển hóa hoặc thêm muối sẽ làm tăng áp lực lọc của cầu thận.

3.2 Suy thận có uống được nước đậu đen không?

Người bệnh thận mạn cần thận trọng khi uống nước đậu đen vì đậu đen chứa kali và phospho. Việc sử dụng có phù hợp hay không cần được bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng đánh giá dựa trên mức độ suy giảm chức năng thận và các xét nghiệm liên quan. Lúc này, bất kể bạn muốn ăn hay uống gì cũng cần có sự tư vấn và chỉ định từ bác sĩ điều trị.

Đậu đen là thực phẩm cực kỳ giàu kali và phốt pho. Với người trưởng thành khỏe mạnh, cầu thận có thể lọc và đào thải dễ dàng lượng khoáng chất này. Tuy nhiên ở bệnh nhân suy thận, các màng lọc tại thận đã bị xơ hóa và suy giảm chức năng nghiêm trọng việc đào thải lượng kali dư thừa. Trong khi đó, việc uống nước đậu đen sẽ khiến nồng độ kali trong máu tăng vọt có thể dẫn đến các biến chứng nguy hiểm như rối loạn nhịp tim, yếu cơ, thậm chí là ngưng tim đột ngột.

Bạn cần nhớ rõ, nước đậu đen chỉ phát huy tác dụng khi uống đúng người, đúng cách. Nếu bạn có vấn đề về sức khỏe như các bệnh lý mạn tính hay bệnh lý về thận trước khi uống nước đậu đen cần có tư vấn từ bác sĩ chuyên khoa.

2 thời điểm tốt nhất để uống nước đậu đen

SKĐS - Nhiều người có thói quen uống nước đậu đen hằng ngày nhưng ít chú ý đến thời điểm sử dụng. Thực tế, uống đúng thời điểm có thể giúp phát huy tốt hơn tác dụng của loại thức uống này và tránh gây ảnh hưởng đến tiêu hóa hay giấc ngủ.