Uống nước chanh vào buổi sáng là thói quen được nhiều người duy trì với kỳ vọng tăng cường miễn dịch, hỗ trợ tiêu hóa và thúc đẩy giảm cân. Thực tế, giá trị dinh dưỡng của nước chanh chủ yếu đến từ chính quả chanh. Nhiệt độ của nước có thể ảnh hưởng đến cảm nhận của cơ thể, nhưng liệu có tạo ra khác biệt rõ rệt về hiệu quả sức khỏe?
1. Giá trị dinh dưỡng của nước chanh
Theo dữ liệu của Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ (USDA), một quả chanh tươi cung cấp khoảng 30–40 mg vitamin C, tương đương gần 50% nhu cầu khuyến nghị hàng ngày của người trưởng thành. Vitamin C là chất chống oxy hóa quan trọng, tham gia vào:
- Tăng cường chức năng miễn dịch.
- Hỗ trợ tổng hợp collagen.
- Tăng hấp thu sắt không heme.
- Giảm stress oxy hóa...
Ngoài vitamin C, chanh còn chứa flavonoid và các hợp chất thực vật có hoạt tính sinh học. Bên cạnh đó, nước chanh chủ yếu vẫn là nước. Duy trì đủ nước có vai trò quan trọng trong:
- Hoạt động của hệ tiêu hóa.
- Điều hòa thân nhiệt.
- Duy trì chuyển hóa năng lượng.
- Đào thải sản phẩm chuyển hóa qua thận...
Vì vậy, lợi ích chính của nước chanh không chỉ nằm ở chanh mà còn ở việc tăng lượng nước đưa vào cơ thể.
Uống nước chanh buổi sáng hỗ trợ tiêu hóa và kiểm soát cân nặng.
2. Tác dụng của nước chanh ấm
Nước chanh ấm thường được khuyến nghị uống vào buổi sáng, đặc biệt khi bụng đói, có tác dụng:
Hỗ trợ nhu động ruột: Đồ uống ấm có thể kích thích phản xạ dạ dày – đại tràng, thúc đẩy nhu động ruột. Ở một số người, uống nước ấm vào buổi sáng giúp cải thiện tình trạng táo bón nhẹ. Tuy nhiên, tác dụng này chủ yếu đến từ nhiệt độ và lượng nước, không phải riêng từ chanh.
Cảm giác dễ chịu với dạ dày: Ở người có hệ tiêu hóa nhạy cảm, nước ấm có thể tạo cảm giác dễ chịu hơn so với nước lạnh, nhất là vào buổi sáng sớm. Tuy nhiên, nước lạnh có thể gây co mạch tạm thời, tạo cảm giác khó chịu ở một số người, nhưng đây là phản ứng cá thể.
Hỗ trợ khi đau họng nhẹ: Khi có triệu chứng viêm họng nhẹ hoặc cảm lạnh, nước ấm giúp làm dịu niêm mạc họng. Vitamin C trong chanh góp phần hỗ trợ miễn dịch, nhưng không có bằng chứng cho thấy nước chanh có thể điều trị nhiễm trùng hô hấp.
3. Tác dụng của nước chanh lạnh
Nước chanh lạnh thường được sử dụng trong điều kiện thời tiết nóng hoặc sau tập luyện, có tác dụng:
Tăng cảm giác sảng khoái, dễ uống: Ở khí hậu nhiệt đới như Việt Nam, đồ uống mát có thể giúp tăng cảm giác dễ chịu, từ đó khuyến khích uống nhiều nước hơn. Điều này góp phần duy trì trạng thái đủ nước, yếu tố quan trọng với sức khỏe tổng thể.
Tác động đến tiêu hao năng lượng: Một số nghiên cứu sinh lý học cho thấy khi uống nước lạnh, cơ thể cần tiêu tốn một lượng năng lượng nhỏ để làm ấm nước lên nhiệt độ cơ thể.
Hỗ trợ sau tập luyện: Sau vận động, cơ thể cần bù nước và điện giải. Nước chanh lạnh có thể giúp làm mát cơ thể. Vitamin C có vai trò chống oxy hóa, nhưng chưa có bằng chứng cho thấy việc bổ sung vitamin C từ nước chanh ngay sau tập giúp cải thiện rõ rệt hiệu suất hoặc phục hồi cơ.
Nhiệt độ có làm mất vitamin C?
Vitamin C là chất nhạy cảm với nhiệt. Tuy nhiên, cần phân biệt giữa nước ấm và nước sôi.
Nếu pha chanh với nước ấm khoảng 40–50°C và uống ngay, lượng vitamin C bị mất là không đáng kể. Ngược lại, nếu dùng nước sôi và ngâm chanh trong thời gian dài, hàm lượng vitamin C có thể giảm do phân hủy nhiệt.
Vì vậy, nếu muốn giữ tối đa giá trị dinh dưỡng, nên:
- Không dùng nước đang sôi.
- Không đun chanh trực tiếp.
- Uống ngay sau khi pha...
4. Hiểu đúng về nước chanh và giảm cân
Hiện nay, chưa có bằng chứng khoa học chất lượng cao chứng minh nước chanh có tác dụng trực tiếp làm giảm mỡ cơ thể. Tuy nhiên, nước chanh có thể hỗ trợ gián tiếp trong kiểm soát cân nặng thông qua:
- Thay thế đồ uống có đường.
- Tăng cảm giác no khi uống trước bữa ăn.
- Giúp duy trì đủ nước, hỗ trợ chuyển hóa...
Giảm cân bền vững vẫn phụ thuộc vào tổng năng lượng nạp vào, mức vận động và lối sống. Nước chanh không có cơ chế "đốt mỡ" đặc hiệu.
5. Những rủi ro cần lưu ý
Dù được coi là an toàn, khi uống nước chanh cần lưu ý:
Ảnh hưởng đến men răng: Chanh có tính acid (acid citric), uống thường xuyên có thể làm mòn men răng nếu không vệ sinh răng miệng đúng cách, do đó nên:
- Uống bằng ống hút.
- Súc miệng bằng nước lọc sau khi uống.
- Không đánh răng ngay lập tức khi men răng còn mềm...
Người có bệnh dạ dày: Ở người bị trào ngược dạ dày – thực quản hoặc viêm loét dạ dày, nước chanh có thể làm tăng cảm giác nóng rát. Nhóm đối tượng này nên thận trọng và theo dõi phản ứng của cơ thể.
Xét về giá trị dinh dưỡng, nước chanh nóng và nước chanh lạnh không có khác biệt đáng kể. Các chất dinh dưỡng đến từ chanh, không phụ thuộc vào nhiệt độ nước. Nước chanh ấm có thể phù hợp vào buổi sáng, nhất là với người dễ táo bón hoặc nhạy cảm với nước lạnh. Nước chanh lạnh phù hợp trong thời tiết nóng hoặc sau vận động để tăng cảm giác dễ chịu và bù nước. Quan trọng hơn nhiệt độ là duy trì đủ nước mỗi ngày và xây dựng chế độ ăn cân đối, vận động hợp lý.
Nước chanh có thể là một phần của lối sống lành mạnh, nhưng không phải biện pháp điều trị hay phương pháp giảm cân đặc hiệu. Người dân cần tiếp cận thông tin một cách thận trọng, tránh kỳ vọng quá mức vào một loại đồ uống đơn lẻ.
Mời bạn xem thêm video:
Uống nước chanh vào buổi sáng lúc bụng đói: Lợi và hại thế nào? | SKĐS
