Testosterone là hormone sinh dục nam, có vai trò duy trì ham muốn tình dục, sức mạnh cơ bắp, mật độ xương và quá trình sản xuất tinh trùng. Hormone này thường đạt mức cao nhất ở giai đoạn đầu tuổi trưởng thành, sau đó giảm dần theo tuổi.
Tuy nhiên, testosterone thấp không phải tình trạng tất yếu ở mọi nam giới sau tuổi 70. Sự suy giảm hormone còn chịu ảnh hưởng của cân nặng, bệnh mạn tính, thuốc điều trị và lối sống.
1. Nồng độ testosterone thay đổi thế nào sau tuổi 70?
Không thể ngăn chặn hoàn toàn sự suy giảm hormone do tuổi tác nhưng nam giới có thể duy trì sức khỏe nội tiết thông qua những thói quen phù hợp. Ảnh minh họa
Ở nam giới, testosterone thường giảm khoảng 1% mỗi năm từ sau tuổi 30 - 40. Tuy nhiên, tốc độ suy giảm không giống nhau ở tất cả mọi người.
Sau tuổi 70, một thay đổi đáng chú ý là lượng testosterone tự do có xu hướng giảm. Đây là phần hormone không gắn với protein trong máu và có khả năng hoạt động trong cơ thể.
Trong khi đó, testosterone toàn phần (bao gồm cả hormone tự do và hormone gắn với protein) không phải lúc nào cũng giảm tương ứng. Nguyên nhân là khi tuổi cao, lượng protein gắn testosterone thường tăng, khiến phần hormone tự do giảm xuống.
Vì vậy, không thể chỉ dựa vào tuổi tác để kết luận một người bị thiếu hụt testosterone. Nhiều nam giới trên 70 tuổi vẫn có nồng độ hormone phù hợp và duy trì sức khỏe tốt.
2. Vì sao nam giới sau tuổi 70 dễ bị testosterone thấp?
Một số yếu tố có thể làm giảm nồng độ testosterone ở nam giới lớn tuổi:
Lão hóa tự nhiên: Khi tuổi tăng, các tế bào Leydig trong tinh hoàn – nơi sản xuất testosterone – có thể hoạt động kém hiệu quả hơn. Những thay đổi trong hệ thống hormone điều khiển từ não bộ và tuyến yên cũng làm giảm khả năng sản xuất testosterone.
Bệnh mạn tính: Béo phì, đái tháo đường type 2, bệnh thận và bệnh gan có thể ảnh hưởng đến quá trình sản xuất, điều hòa hormone. Đặc biệt, mỡ thừa vùng bụng có liên quan đến tình trạng testosterone thấp.
Thuốc điều trị: Một số thuốc giảm đau nhóm opioid và thuốc corticosteroid khi sử dụng kéo dài có thể làm giảm sản xuất testosterone. Một số thuốc khác gây giảm ham muốn hoặc ảnh hưởng chức năng tình dục nhưng không nhất thiết làm giảm hormone trong máu. Người bệnh không nên tự ý ngừng thuốc đang sử dụng.
Bệnh lý ở tinh hoàn và tuyến yên: Chấn thương, nhiễm trùng hoặc phẫu thuật tinh hoàn, cũng như một số bệnh lý ảnh hưởng đến tuyến yên, có thể làm giảm khả năng sản xuất testosterone.
3. Làm gì để duy trì sức khỏe sau tuổi 70?
Không thể ngăn chặn hoàn toàn sự suy giảm hormone do tuổi tác nhưng nam giới có thể duy trì sức khỏe nội tiết thông qua những thói quen phù hợp.
Kiểm soát cân nặng: Hạn chế tăng cân, đặc biệt là tích tụ mỡ bụng. Nếu thừa cân, nên giảm cân từ từ bằng chế độ ăn hợp lý và vận động đều đặn.
Tập luyện phù hợp: Đi bộ, tập với dây kháng lực, nâng tạ nhẹ hoặc đứng lên ngồi xuống giúp duy trì cơ bắp và sức mạnh. Người cao tuổi nên lựa chọn bài tập phù hợp với thể trạng, tránh gắng sức.
Ngủ đủ giấc: Giấc ngủ có vai trò trong điều hòa hormone. Nên duy trì giờ ngủ đều đặn và đi khám nếu thường xuyên ngáy to, ngừng thở khi ngủ hoặc buồn ngủ nhiều vào ban ngày.
Ăn uống đủ chất: Bổ sung protein từ cá, trứng, thịt, sữa và các loại đậu; ăn đa dạng rau xanh, trái cây và thực phẩm cung cấp kẽm, vitamin D, magie. Không nên tự ý dùng viên uống tăng testosterone khi chưa xác định thiếu hụt dinh dưỡng.
Bên cạnh đó, hạn chế rượu bia, không hút thuốc và kiểm soát tốt các bệnh mạn tính cũng góp phần bảo vệ sức khỏe.
4. Khi nào cần kiểm tra testosterone?
Nam giới nên đi khám nếu thường xuyên suy giảm ham muốn tình dục, ít cương cứng vào buổi sáng, giảm sức mạnh cơ bắp, mệt mỏi kéo dài hoặc giảm mật độ xương. Tuy nhiên, những biểu hiện này cũng có thể do nhiều nguyên nhân khác, không chỉ riêng testosterone thấp.
Bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm testosterone toàn phần vào buổi sáng, thường trong khoảng 7 - 10 giờ, khi nhịn ăn. Nếu kết quả thấp, cần xét nghiệm lại vào một ngày khác để xác nhận trước khi xem xét điều trị.
Theo khuyến cáo của Hội Nội tiết Hoa Kỳ, không nên bổ sung testosterone thường quy cho tất cả nam giới từ 65 tuổi trở lên chỉ vì nồng độ hormone thấp. Việc điều trị cần dựa trên triệu chứng, kết quả xét nghiệm và đánh giá sức khỏe của từng người.
Đặc biệt, testosterone ngoại sinh có thể làm giảm khả năng sản xuất tinh trùng, tăng tỷ lệ hồng cầu trong máu và cần được theo dõi trong quá trình sử dụng. Nam giới không nên tự mua hormone hoặc sản phẩm quảng cáo tăng testosterone.
Sau tuổi 70, duy trì cân nặng hợp lý, ăn uống đủ chất, vận động thường xuyên và kiểm soát bệnh mạn tính là những việc thiết thực giúp nam giới bảo vệ sức khỏe và duy trì chất lượng cuộc sống.
