Vùng nguyên liệu mía Đông Nam tỉnh Gia Lai đang đứng trước thảm trạng cháy dữ dội trong mấy ngày Tết khiến hàng ngàn hộ trồng mía và cả Công Ty Cổ phần Mía đường –Nhiệt điện Gia Lai đứng ngồi không yên. Nhiều nông dân ở thị xã Ayun Pa và huyện Phú Thiện (Gia Lai) hàng đêm leo lên nóc nhà, ngóng về đồng mía với nỗi lo canh cánh, không biết khi nào đến lượt mía nhà mình bốc cháy.
 |
Bỏ Tết, đi cứu mía
Cả một vùng nguyên liệu mía ngờm ngợp thung lũng Ayun Pa, mới đầu vụ thu hoạch, sức đốn chưa nhiều, đang cháy. Thêm gần 20 ha nữa vừa cháy vào đêm mồng 2 Tết (ngày 4/2). Thời tiết hanh khô kết hợp gió to càng “đuổi” ngọn lửa “xơi” hết ruộng mía này đến ruộng mía khác. “Trước đó, 4 ruộng mía của cả 4 xã Ia Hiao, Ia Piar, Ia Peng, Chroh Pơnan huyện Phú Thiện cũng đã bị cháy, thiệt hại hơn 40 ha mía đang kỳ thu hoạch” – Trưởng Phòng nguyên liệu của công ty Cổ phần Mía đường –Nhiệt điện Gia Lai, Đào Chí Hiếu cho biết.
Ông Đào Chí Hiếu phải bỏ cả Tết để đi đốc thúc các Trạm thu mua nguyên liệu của công ty huy động dân chữa cháy mía. Gặp chúng tôi ở Trạm nguyên liệu số 2 khi vừa từ vùng cháy ùa về, áo quần lấm láp muội than, nóng nực, ông Hiếu thở dốc: “Mía cháy khắp các xã Ia Piar, Ia Hiao, Ia Peng, Ia Yeng, Chroh Pơnan (huyện Phú Thiện) và xã Pờ Tó (huyện Ia Pa), xã Chư Băh (thị xã Ayun Pa). Đang dập lửa ở ruộng mía này, lại bùng cháy ở ruộng mía khác”. Trong bạt ngàn mía trải dài dọc quốc lộ 25 lên đến sườn núi phía nam huyện Phú Thiện rộng cả nghìn hécta, lốm đốm những vùng cháy mà cộng lại riêng trong 8 ngày từ 29/1 đến 4/2 đã thiệt hại đến 100 ha; với trên 7.000 tấn mía thiệt hại, trị giá không dưới 6 tỉ đồng. Đấy là cách tính toán của cán bộ nhà máy đường, còn nông dân thì cụ thể hơn, bởi mía cháy đã thiêu luôn nồi cơm của họ.
 Mía cháy |
Mía cháy do … phá hoại
Trưởng Công an xã Ia Peng, xã trọng điểm cháy trong những ngày áp Tết, Đỗ Hồng Sơn - xác nhận: “Chỉ hơn một tuần Tết Nguyên đán đã diễn ra ngót chục vụ mía cháy. Chiều 28 Tết (ngày 31/1), công an xã phát hiện một cháu gái 12 tuổi châm lửa đốt ruộng mía, cháy lan sang ruộng mía của 2 xã cận kề là Ia Peng và Ia Piar, xã huy động dân cứu mía nhưng ngọn lửa đã kịp thiêu hết 12,3 ha mía. Ác nhất là có một số đối tượng xấu đốt mía để phá hoại. Điển hình như đêm 29/1, khi công an xã huy động dân đi cứu mía cháy thì bị 4 đối tượng từ trong đám cháy mía chạy ra ném đá, ngăn cản, tấn công lại lực lượng công an”.
Ông Cáp Thành Dũng – Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Mía đường – Nhiệt điện Gia Lai, nói: Thực trạng cháy mía năm nay rất bất thường; ban đầu là do người dân sơ sẩy, do đồng bào đốt đồng bắt chuột, nhưng sau cháy lớn, cháy nhiều là do đối tượng xấu phá hoại. Đặc biệt, trong mấy ngày Tết, một số người buôn đã xúi giục, mua chuộc các đối tượng xấu đốt mía của dân hòng gây tâm lý hoang mang, ép dân phá bỏ hợp đồng với nhà máy để bán mía cho họ với giá thấp. Mía cháy chủ yếu ở vùng xảy ra tranh chấp mua bán ngoài tỉnh, nhiều vụ đốt mía là do cố tình đốt để phá hoại, để gây sức ép tiêu thụ với nhà máy; nhưng phần lớn là đốt để nông dân nóng ruột đốn mía, bán ra tỉnh ngoài vì “sợ mía cháy mà bán dốc bán tháo, dù bán ngoài giá thấp hơn đến 10%, tức chịu lỗ 100.000 đồng/tấn” – một nông dân trồng mía nói. Minh họa cho điều này, ông Dũng thống kê, từ đầu vụ đến nay đã có hơn 300 xe tải chuyển mía bán ngoài vùng với tổng sản lượng trên 10.000 tấn. “Cháy lớn là do bên ngoài xúi đốt hoặc thậm chí... thuê người đốt để ép nông dân bán sớm ra ngoài vùng nguyên liệu; mà nông dân thì sốt ruột sợ “đêm dài lắm mộng”; nhiều hộ đã phá bỏ hợp đồng với Công ty để lén chặt mía bán ra ngoài cho Nhà máy đường Kon Tum... Cứ trình trạng này diễn ra thì không biết bao giờ người nông dân mới hết khổ.
Bài và ảnh: Trần Đức Phương