Hơn 35 năm trước, xã Phong Nha, tỉnh Quảng Trị là những ngôi làng hẻo lánh nằm dọc theo bờ sông Son. Người dân địa phương theo nghề sơn tràng, thu hoạch lâm sản để mưu sinh. Đối với họ, các hang động chỉ là nơi trú mưa, nguồn cung cấp nước ngọt hoặc là cột mốc định vị giữa rừng rậm. Bước ngoặt với vận mệnh của vùng đất này là vào những năm 90 của thế kỷ trước, đoàn thám hiểm hang động Hoàng gia Anh do ông Howard Limbert dẫn đầu tiến hành khảo sát, ghi chép và chụp lại những bức ảnh tư liệu quý giá về hệ thống hang động nơi đây. Nhận thấy tiềm năng phát triển, chính quyền địa phương mở cửa động Phong Nha, đồng thời thực hiện thông đường, kéo điện lưới về làng để cùng người dân làm du lịch.
Sau hơn 35 năm tìm kiếm và khảo sát, nhóm thám hiểm của Hiệp hội Hang động Hoàng gia Anh và các đơn vị trong nước do ông Howard Limbert dẫn dắt đã khám phá thành công 472 hang động với tổng chiều dài lên tới 254 km.
Nhiều hang động trở nên nổi tiếng toàn cầu và được đưa vào khai thác du lịch bền vững như động Thiên Đường, hang Én, hang Va, đặc biệt là Sơn Đoòng – hang động tự nhiên lớn nhất thế giới.
Để ghi nhận và tri ân những đóng góp to lớn của vợ chồng ông Howard Limbert, bà Debora Claire Limbert cùng ông Hồ Khanh và các thành viên đoàn thám hiểm, Công ty Oxalis xây dựng Trung tâm Thông tin Thám hiểm Hang động Phong Nha mở cửa miễn phí để đón khách tham quan từ tháng 4/2026.
Về mặt kiến trúc, khu nhà được thiết kế mô phỏng trọn vẹn không gian của một hang động tự nhiên ngay giữa lòng phố núi.
Bên trong trung tâm, không gian được thiết kế như một hành trình khám phá thu nhỏ. Du khách được tiếp cận với những tư liệu quý giá thu được trong các chuyến khảo sát vào năm 1990 đến hiện tại. Hành trình đó được tái hiện qua những hình ảnh, thước phim hiếm, cùng hệ thống bản đồ hang động được vẽ tay chi tiết.
Khu trưng bày còn giới thiệu các thiết bị thám hiểm chuyên dụng từng được sử dụng trong điều kiện khắc nghiệt dưới lòng đất. Từ dây leo, đèn chuyên dụng đến các công cụ đo đạc, tất cả tái hiện chân thực hành trình khám phá những hang động.
Ông Howard Limbert chia sẻ nhiều thông tin về quá trình khám phá các hang động tới du khách.
Tại trung tâm, du khách có cơ hội trải nghiệm "chuyến thám hiểm" Sơn Đoòng thông qua công nghệ VR 5D hiện đại với chất lượng hình ảnh 8K. Sự kết hợp của âm thanh đa chiều và hiệu ứng vật lý như gió, sương, chuyển động giúp tái hiện gần như trọn vẹn cảm giác của một chuyến đi thực tế. Toàn bộ doanh thu từ dịch vụ VR 5D sẽ được đóng góp vào Quỹ Oxalis Foundation, phục vụ các chương trình hỗ trợ cộng đồng và cải thiện đời sống người dân địa phương.
Du khách xem phim tài liệu về hành trình hơn 35 năm khám phá hang động tại Phong Nha - Kẻ Bàng.
Trung tâm Thông tin Thám hiểm Hang động Phong Nha là một không gian kết nối giữa tri thức khoa học, lịch sử thám hiểm và trải nghiệm công nghệ. Từ đó, du khách có thể tiếp cận và hiểu về những hành trình khám phá kỳ quan dưới lòng đất của Việt Nam một cách trực quan, sinh động và gần gũi nhất.
