Nhận biết sớm các dấu hiệu mề đay giúp cảnh báo người bệnh được xử trí kịp thời.
1. Những nguyên nhân nào gây mề đay?
Mề đay là phản ứng của da, đặc trưng bởi các sẩn phù hoặc mảng phù nổi cao trên bề mặt da, thường gây ngứa. Tổn thương có thể xuất hiện ở một vùng hoặc lan rộng nhiều vị trí trên cơ thể.
Các sẩn phù thường xuất hiện đột ngột và có thể biến mất sau vài phút đến vài giờ, không để lại dấu vết nếu không có tổn thương thứ phát do gãi. Hình dạng, kích thước và vị trí tổn thương có thể thay đổi nhanh chóng.
Dựa vào thời gian diễn biến, mề đay được chia thành mề đay cấp tính, kéo dài không quá 6 tuần và mề đay mạn tính, kéo dài trên 6 tuần. Mề đay mạn tính có thể tái diễn trong nhiều tháng hoặc lâu hơn.
Trong một số trường hợp, người bệnh còn xuất hiện phù mạch - tình trạng sưng phù ở các vùng mô dưới da hoặc niêm mạc, thường gặp ở môi, mí mắt, mặt, lưỡi hoặc bộ phận sinh dục. Phù mạch có thể gây cảm giác căng tức, đau hoặc nóng rát hơn là ngứa.
Mề đay có nhiều nguyên nhân và yếu tố khởi phát. Ở không ít trường hợp, đặc biệt là mề đay mạn tính, không xác định được nguyên nhân cụ thể.
Một số tác nhân có thể liên quan đến mề đay cấp tính gồm:
- Thực phẩm: Một số người có thể phản ứng với sữa, trứng, cá, tôm, cua, các loại hải sản, đậu phộng, các loại hạt hoặc những thực phẩm khác. Tuy nhiên, không phải tất cả người bệnh đều dị ứng với các thực phẩm này.
- Thuốc: Một số thuốc có thể gây mề đay hoặc phản ứng dị ứng, trong đó có kháng sinh, thuốc chống viêm không steroid và một số thuốc khác. Vì vậy, cần thông báo với bác sĩ về các thuốc đang sử dụng khi xuất hiện triệu chứng.
- Côn trùng đốt: Nọc độc hoặc chất tiết của một số loại côn trùng như ong, kiến và các loại côn trùng khác có thể gây phản ứng dị ứng.
- Tác nhân môi trường: Phấn hoa, bụi, lông động vật, nấm mốc hoặc một số chất tiếp xúc có thể là yếu tố khởi phát ở người nhạy cảm.
- Nhiễm trùng: Một số nhiễm trùng, đặc biệt nhiễm virus, có thể liên quan đến mề đay, nhất là ở trẻ em.
Mề đay là phản ứng của da, đặc trưng bởi các sẩn phù hoặc mảng phù nổi cao trên bề mặt da, thường gây ngứa. Ảnh DK
Ngoài ra, có những dạng mề đay được kích hoạt bởi các yếu tố vật lý như lạnh, nóng, ánh nắng, nước, ma sát, chà xát, áp lực lên da hoặc vận động, gắng sức.
Stress có thể làm triệu chứng ở một số người trở nên rõ rệt hơn, nhưng không nên xem stress là nguyên nhân duy nhất của mề đay.
Một số bệnh lý khác cũng có thể liên quan đến tình trạng mề đay hoặc triệu chứng giống mề đay. Do đó, trường hợp bệnh kéo dài, tái phát thường xuyên hoặc có triệu chứng bất thường cần được bác sĩ đánh giá để tìm nguyên nhân phù hợp.
2. Nổi mề đay có nguy hiểm không?
Phần lớn trường hợp mề đay không đe dọa tính mạng, nhưng ngứa kéo dài, tái phát nhiều lần có thể ảnh hưởng đáng kể đến giấc ngủ, sinh hoạt và chất lượng cuộc sống.
Người bệnh thường có cảm giác ngứa nhiều, đôi khi kèm châm chích hoặc nóng rát. Việc gãi liên tục có thể làm da trầy xước, tăng nguy cơ nhiễm trùng da và gây tổn thương thứ phát.
Điều đáng lưu ý là mề đay có thể xuất hiện cùng phù mạch. Nếu tình trạng phù xảy ra ở môi, lưỡi, họng hoặc đường thở, người bệnh có thể khàn tiếng, khó nuốt, cảm giác nghẹn hoặc khó thở.
Đặc biệt, mề đay có thể là một biểu hiện của phản vệ - phản ứng dị ứng cấp tính, có khả năng diễn biến nhanh và đe dọa tính mạng. Các dấu hiệu cảnh báo gồm khó thở, khò khè, tím tái, sưng nhanh vùng môi hoặc lưỡi, chóng mặt, lơ mơ, tụt huyết áp, đau bụng dữ dội, nôn ói hoặc tiêu chảy xuất hiện cùng các triệu chứng dị ứng.
Khi có những dấu hiệu này, cần gọi cấp cứu và đưa người bệnh đến cơ sở y tế ngay lập tức.
3. Làm gì khi bị mề đay?
Khi nổi mề đay, người bệnh nên tránh các yếu tố nghi ngờ gây khởi phát nếu xác định được, không tự ý dùng nhiều loại thuốc cùng lúc và hạn chế gãi mạnh.
Thuốc kháng histamine có thể được sử dụng để kiểm soát triệu chứng ở nhiều trường hợp, nhưng nên dùng theo hướng dẫn của bác sĩ hoặc dược sĩ, đặc biệt ở trẻ em, phụ nữ mang thai, người cao tuổi hoặc người đang sử dụng các thuốc khác.
Không nên tự ý dùng corticoid kéo dài để điều trị mề đay. Với mề đay mạn tính hoặc tái phát nhiều lần, người bệnh cần khám chuyên khoa để được đánh giá, xác định yếu tố khởi phát và xây dựng phương án điều trị phù hợp.
Mề đay thường không nguy hiểm, nhưng có thể trở thành tình trạng cấp cứu nếu đi kèm phù đường thở hoặc phản vệ. Vì vậy, người bệnh cần đặc biệt chú ý các dấu hiệu khó thở, sưng lưỡi hoặc họng, chóng mặt, lơ mơ, tụt huyết áp và các triệu chứng tiêu hóa nghiêm trọng để được cấp cứu kịp thời.
