Tại các tỉnh phía Nam, có một thực trạng sau Tết, tình trạng thiếu hụt lao động sản xuất diễn ra phổ biến, đặc biệt tại các khu công nghiệp. Năm nay, các chuyên gia cảnh báo, sau Tết Tân Mão, tình hình thiếu hụt lao động phổ thông tại TP. HCM sẽ trầm trọng hơn so với năm ngoái.
Cung không đáp ứng đủ cầu
Ngay đầu năm 2011, nhiều doanh nghiệp trên địa bàn các tỉnh phía Nam đã đồng loạt ra thông báo tuyển dụng lao động, trong đó nhiều nhất là lao động phổ thông. Dự báo, trong quý I - 2011, khu vực này cần trên dưới 400.000 lao động. Tại TP. HCM, theo định hướng phát triển kinh tế xã hội giai đoạn 2011 - 2015, thành phố sẽ cần một lượng lớn lao động cho các KCN, KCX và khu công nghệ cao trên địa bàn nhằm đáp ứng cho nhu cầu phát triển, mở rộng sản xuất, kinh doanh. Riêng năm 2011, thành phố cần trên 265.000 lao động, kể cả nhu cầu về lao động thay thế và lao động tuyển mới.
Mặc dù thế, theo Trung tâm Dự báo nhu cầu nhân lực và thông tin thị trường lao động TP. HCM, biến động lao động sẽ có thể tăng mạnh do cuối năm 2010 lạm phát tăng cao, mức lương hiện có của lao động phổ thông khó bù được đà tăng chi phí sinh hoạt nên sẽ có nhiều lao động sau khi về quê ăn Tết không muốn quay lại thành phố.
Một trong những ngành “lo lắng” nhất về vấn đề thiếu lao động là dệt may. Sau Tết thường là thời điểm doanh nghiệp lo lắng nhất vì đây là thời điểm nhiều lao động về quê nhưng không quay trở lại thành phố để tiếp tục làm việc. Theo thống kê, năm 2010, mức độ thiếu hụt lao động ngành dệt may khoảng 20%, nhưng năm nay dự báo con số này khoảng 30%.
Nguyên nhân thiếu hụt lao động có nhiều lý do, nhưng nguyên nhân chính vẫn là vấn đề tiền lương. Trong khi các doanh nghiệp là không thể tăng lương nhiều cho người lao động để giữ được người do giá đơn hàng không tăng nhiều thì chi phí nguyên liệu đầu vào, vận chuyển tăng, lương tối thiểu cũng bắt đầu tăng từ đầu năm nay thì doanh nghiệp phải gồng gánh lắm mới có thể trả mức lương cũ cho người lao động. Bên cạnh đó, giá cả sinh hoạt tăng, mức lương khó đáp ứng đủ nhu cầu sinh hoạt đã khiến cho việc giữ người của các doanh nghiệp càng khó khăn hơn.
 Ngành dệt may TP. HCM luôn thiếu lao động. Ảnh: CP |
Đủ cách thu hút lao động
Tại các tỉnh phía Nam, có hàng trăm doanh nghiệp trực thuộc Hiệp hội Dệt may, có nhiều doanh nghiệp chuyển nhà máy về các tỉnh để có thêm nguồn lao động tại chỗ. Nhưng theo các chuyên gia thì chính sách này hiện cũng không hiệu quả vì mức lương của ngành dệt may cũng không còn thu hút được lao động nông thôn. Bên cạnh đó, phương án tăng năng suất lao động cũng có một số doanh nghiệp thực hiện được, nhưng không nhiều. Đa phần, các doanh nghiệp để có được lao động thì tuyển cấp tập, trình độ thấp, lại nhảy việc liên tục nên khó mà có được lao động mang lại năng suất cao. Chính vì thế không chỉ các doanh nghiệp dệt may, mà rất nhiều doanh nghiệp các ngành khác cũng đang rất khó khăn trong việc giải quyết vấn đề thiếu lao động.
Để “giữ chân” lao động, trong dịp Tết Tân Mão, đa phần các doanh nghiệp cũng cố gắng thưởng Tết cao cho người lao động như Việt Tiến với mức thưởng trung bình mỗi lao động được 8 triệu đồng; Việt Thắng, mức thưởng thấp nhất là 2,1 triệu đồng… Cùng với đó là nhiều mức thưởng phụ được công bố như lao động về quê vào công ty đúng ngày làm việc mỗi người 500.000 đồng; Cùng với đó, các trung tâm giới thiệu việc làm như Trung tâm giới thiệu việc làm thanh niên TP. HCM sẽ có chương trình đón lao động sau Tết như ra tận bến xe để đón các lao động mới muốn đến TP. HCM xin việc, chương trình này sẽ giúp người lao động dễ dàng tìm việc.
Tuy vậy, con số doanh nghiệp thực hiện được công tác chăm lo này không đáng kể, nên việc thiếu lao động sẽ vẫn tiếp tục xảy ra.
Để giải bài toán thiếu nhân lực đầu năm, các doanh nghiệp thiếu lao động nên áp dụng biện pháp tăng ca, đây cũng là cách để lao động kiếm thêm thu nhập. Bên cạnh đó cần chú trọng đến các phúc lợi gắn liền với lao động như xây nhà lưu trú, thuê nhà lưu trú cho công nhân. Xây nhà trẻ cho công nhân gửi con để yên tâm làm việc, đây cũng là một trong những cách giúp họ gắn bó lâu dài với doanh nghiệp. Cùng với đó, phải có sự thay đổi từ doanh nghiệp, tích cực đổi mới công nghệ, nâng cao đào tạo tay nghề cho công nhân nhằm giảm tỷ lệ sử dụng lao động, đồng thời tăng thu nhập cho người lao động…
Minh Phương