Quảng cáo, tiếp thị sản phẩm, chương trình... quá đà, phản cảm ở đời thực cũng như trên mạng xã hội, sóng truyền hình là điều không còn hiếm gặp tại nước ta. Thời gian gần đây, một số quảng cáo thiếu văn hóa tiếp tục diễn ra khiến dư luận bức xúc. Vậy đâu là nguồn cơn của vấn nạn này?
Ngược dòng thời gian, người dân từng xôn xao khi một siêu thị chuyên bán điện thoại di động tại Hà Nội đã thiết kế lồng kính đặt trên một chiếc xe và để một cô gái bên trong lồng kính đi dạo phố nhằm quảng cáo thế hệ điện thoại mới ra mắt. Áp tải chiếc ôtô có cô gái đứng trong lồng kính là một đoàn xe máy với cờ phướn bay phấp phới. Sự việc thu hút sự chú ý đông đảo của người đi đường, gây ách tắc giao thông. Bên cạnh đó, một cửa hàng điện máy ở Hà Nội từng cho một số “chân dài” mặc bikini để đón, giới thiệu sản phẩm với khách hàng. Ngoài ra, một số quán ăn cũng gây xôn xao dư luận khi cho nhân viên nữ ăn mặc hở hang bưng bê đồ, rót bia...phục vụ thực khách nam.
Trên mạng xã hội, không ít những clip, video quảng cáo do người mẫu, diễn viên... tham gia làm khán giả “nhức mắt” bởi trang phục hở hang, sự gợi dục trong hành động diễn xuất. Đó có thể là clip người mẫu Ngọc Trinh quảng cáo sữa tắm, trong đoạn clip quảng cáo, Ngọc Trinh thoải mái cởi bỏ bộ đầm và diện nội y đỏ rực bước vào bồn tắm. Những cảnh trút bỏ xiêm y cùng nhiều động tác khêu gợi của Ngọc Trinh khiến nhiều người thấy “dị ứng”. Bên cạnh đó, hoa hậu Mai Phương Thúy từng mắc sai lầm khi tham gia chiến dịch quảng cáo của một thương hiệu dầu gội đầu. Trong clip quảng cáo sản phẩm, Mai Phương Thúy đóng vai cô gái có mái tóc óng mượt theo bạn trai về gặp gia đình. Nhưng trước câu hỏi của mẹ chàng trai: “Cháu duỗi tóc ở tiệm à?”, cô gái xinh đẹp đáp cụt lủn như người thiếu học thức, không phù hợp với truyền thống văn hóa người Việt.
“Cơn mưa tiền” từ khinh khí cầu nhằm quảng bá cuốn sách Dám làm giàu vừa qua tại TP. Huế có yếu tố phản cảm.
Những tưởng nhiều sự việc quảng cáo, tiếp thị sản phẩm thiếu văn hóa kể trên sẽ dừng lại do dư luận tẩy chay, đồng thời cơ quan chức năng vào cuộc, xử lý. Tuy nhiên, thời gian qua, nhiều sự việc tương tự vẫn diễn ra như điều tất yếu khiến dư luận không khỏi bức xúc. Cuối tháng 4/2017, nhiều người đi ngang đường Trần Khánh Dư (Hà Nội) thấy tấm barner có kích thước khoảng 80-100m2 giới thiệu về chương trình ca nhạc của nam ca sĩ Quang Hà choán hết diện tích mặt tiền một quán bar. Hầu hết người dân đều tỏ ra bất bình vì trên banner, hình ảnh ca sĩ Quang Hà ngang hàng với hình ảnh sao vàng 5 cánh của Quốc kỳ nước ta. Màu của banner chủ đạo là màu đỏ vì thế lại càng phản cảm, khó chấp nhận. Ngay sau đó, nhận được phản ánh từ dư luận, Sở Văn hóa - Thể thao (VH-TT) Hà Nội đã vào cuộc và lập biên bản, nhắc nhở đơn vị tổ chức chương trình và in tấm barner phản cảm của ca sĩ Quang Hà.
Gần đây nhất, dư luận lại “dậy sóng” và bức xúc với sự việc xảy ra tại sân vận động Tự Do, TP. Huế. Trong sự kiện ra mắt cuốn sách Dám làm giàu, tác giả cuốn sách đứng trong khinh khí cầu bay lên cao, sau đó rải những phong bao lì xì đựng tiền mệnh giá 5.000 đồng và 10.000 đồng thả xuống. Phía dưới, hơn 100 diễn viên quần chúng chờ sẵn để đón “cơn mưa tiền”. Tuy nhiên, trong quá trình thả tiền từ khinh khí cầu, do có gió thổi nên một lượng lớn tiền đã bay ra khỏi khuôn viên sân vận động Tự Do, rơi vương vãi khắp một đoạn đường ở TP. Huế làm người đi đường thi nhau nhặt, gây phản cảm và mất an ninh trật tự, an toàn giao thông. Khi chứng kiến cơn “mưa tiền”, nhiều người đánh giá là hoạt động phản cảm, không phù hợp với thuần phong mỹ tục và vì thế hành động này không thể chấp nhận được. Sau đó, với nhiều ý kiến chỉ trích, tác giả cuốn sách Dám làm giàu với màn “rải tiền” từ khinh khí cầu đã gửi lời xin lỗi tới độc giả. Từ phản ánh của dư luận, Sở VH-TT tỉnh Thừa Thiên Huế đã vào cuộc và qua thanh tra, Sở VH-TT tỉnh Thừa Thiên Huế sau đó ra quyết định xử phạt hành chính 7 triệu đồng đối với công ty tổ chức quay phim cảnh “rải tiền” nói trên với lỗi “không thông báo về nội dung quảng cáo trên mỗi bảng, mỗi băng rôn đến cơ quan nhà nước có thẩm quyền khi thực hiện quảng cáo”.
Thực tế, nhiều sự việc quảng cáo thiếu lành mạnh kể trên từng bị cơ quan quản lý văn hóa xử phạt mạnh tay, có trường hợp bị phạt hành chính hàng chục triệu, thậm chí cả trăm triệu đồng... do vi phạm Nghị định 158/2013/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực văn hóa, thể thao, du lịch và quảng cáo. Tuy nhiên, thực tế cho thấy vấn nạn quảng cáo “bẩn” nói trên vẫn diễn ra như điều tất yếu. Theo một số luật sư, để xảy ra tình trạng này do luật còn có một số kẽ hở. Đơn cử trong lĩnh vực quảng cáo trên sóng truyền hình, luật chỉ mới dừng lại ở việc nội dung quảng cáo không vi phạm điều cấm của pháp luật, không vi phạm về thuần phong mỹ tục thì được phát sóng. Trong khi đó, với những quảng cáo được đăng tải trên mạng xã hội như facebook, zalo, youtube... nền tảng công nghệ hiện đại, tinh vi, diễn ra liện tục rất khó kiểm soát, vì thế để phát hiện và xử phạt sai phạm thì ngành văn hóa, thông tin - truyền thông... và các bên liên quan cần có sự phối hợp chặt chẽ.