PGS.TS.BS Nguyễn Hoài Bắc, Trưởng khoa Nam học và Y học Giới tính, Bệnh viện Đại học Y Hà Nội.
Cuộc trò chuyện giữa phóng viên Báo Sức khỏe và Đời sống với PGS.TS.BS Nguyễn Hoài Bắc, Trưởng khoa Nam học và Y học Giới tính tại Bệnh viện Đại học Y Hà Nội, sẽ giúp bạn đọc hiểu rõ hơn về vấn đề này.
Phóng viên (PV): Thưa PGS.TS.BS Nguyễn Hoài Bắc, sức khỏe sinh lý được hiểu là gì và vì sao lại có vai trò quan trọng đối với sức khỏe thể chất, tinh thần và chất lượng cuộc sống?
PGS.TS.BS Nguyễn Hoài Bắc: Trước hết, "sức khỏe sinh lý" là cách nói dân gian, thuật ngữ khoa học phù hợp là "sức khỏe tình dục". Theo Tổ chức Y tế Thế giới, sức khỏe tình dục bao gồm sự khỏe mạnh về thể chất, cảm xúc, tâm thần và xã hội liên quan đến tình dục. Một đời sống tình dục lành mạnh cần có sự an toàn, tự nguyện, tôn trọng và hài lòng, không có cưỡng ép, kỳ thị hay bạo lực.
Như vậy, sức khỏe tình dục không chỉ là khả năng cương hay thời gian quan hệ mà còn bao gồm ham muốn, cảm nhận khoái cảm, sự thoải mái và chất lượng quan hệ với bạn đời. Về thể chất, chức năng tình dục liên quan chặt chẽ với sức khỏe mạch máu, thần kinh và nội tiết.
Về tâm thần, khó khăn tình dục có thể đi cùng lo âu, mất tự tin và trầm cảm. Về xã hội, ảnh hưởng rõ nhất nằm trong quan hệ bạn đời. Bên cạnh đó, chất lượng cuộc sống được cải thiện khi một người vừa có sức khỏe phù hợp, vừa cảm thấy thoải mái và được tôn trọng trong đời sống tình dục. Tuy nhiên, không nên dùng số lần quan hệ để đánh giá sức khỏe hay bản lĩnh của người đàn ông.
PV: Những yếu tố nào thường tác động trực tiếp đến sức khỏe sinh lý nam giới và đâu là những yếu tố nam giới thường chủ quan hoặc dễ bỏ qua, thưa PGS?
PGS.TS.BS Nguyễn Hoài Bắc: Những yếu tố tác động trực tiếp đến sức khỏe sinh lý nam giới cần chú ý trước hết là bệnh lý mạch máu, đái tháo đường, tổn thương thần kinh, rối loạn nội tiết và các vấn đề tâm lý. Mức độ quan trọng tùy thuộc người bệnh đang gặp khó khăn về ham muốn, cương, xuất tinh hay cực khoái.
Với khả năng cương, mạch máu và thần kinh giữ vai trò trực tiếp. Dương vật cần nhận được tín hiệu thần kinh và có đủ máu đi vào để cương. Đái tháo đường có thể làm tổn thương cả hai hệ thống này. Một tổng hợp 145 nghiên cứu trên gần 89.000 nam giới mắc đái tháo đường ước tính khoảng 52,5% có rối loạn cương. Đây là số liệu quốc tế, không phải tỷ lệ riêng của Việt Nam. Tổn thương thần kinh, phẫu thuật hoặc xạ trị vùng chậu cũng có thể ảnh hưởng trực tiếp đến chức năng tình dục. Vì thế, bác sĩ cần hỏi kỹ tiền sử bệnh và điều trị, thay vì chỉ tập trung vào biểu hiện hiện tại.
Testosterone có vai trò đối với ham muốn, nhưng không phải mọi trường hợp giảm ham muốn hoặc khó cương đều do thiếu hormone này. Muốn xác định thiếu testosterone phải kết hợp triệu chứng với xét nghiệm được thực hiện và kiểm tra lại đúng cách. Không nên tự bổ sung hormone chỉ vì thấy mệt hoặc giảm phong độ. Ngoài ra, trầm cảm, lo âu khi quan hệ và tác dụng phụ của một số thuốc cũng cần được đánh giá. Người bệnh có thể đồng thời có nguyên nhân thể chất và tâm lý. Nếu nghi thuốc đang dùng ảnh hưởng đến chức năng tình dục, cần trao đổi với bác sĩ, không tự ngừng thuốc.
Hơn nữa, trong các thói quen có thể thay đổi, hút thuốc đặc biệt đáng lưu ý. Một tổng hợp nghiên cứu ghi nhận: Khi lấy số người bị rối loạn cương so với số người không bị trong mỗi nhóm, tỷ lệ này ở người đang hút thuốc cao hơn khoảng 51% so với người không hút. Con số đó không có nghĩa 51% người hút thuốc sẽ bị rối loạn cương, nhưng cho thấy mối liên hệ đáng quan tâm. Điều nam giới dễ bỏ qua là sức khỏe tình dục có thể phản ánh một bệnh nền chưa được phát hiện. Chỉ tìm cách cải thiện khả năng cương mà không kiểm tra đường huyết, huyết áp, thuốc đang dùng hoặc sức khỏe tâm thần có thể khiến việc điều trị đi sai hướng.
Các yếu tố ảnh hưởng đến sinh lý nam giới.
PV: Để duy trì sức khỏe sinh lý và phong độ theo thời gian, nam giới nên xây dựng những thói quen nào trong ăn uống, vận động, nghỉ ngơi và sinh hoạt hằng ngày? Những sai lầm nào có thể khiến sức khỏe sinh lý suy giảm mà nam giới cần tránh, thưa PGS?
PGS.TS.BS Nguyễn Hoài Bắc: Tôi khuyên nam giới bắt đầu từ những việc có thể duy trì hằng ngày như ăn uống cân đối, vận động đều, nghỉ ngơi hợp lý, bỏ thuốc lá và hạn chế rượu bia. Nếu có đái tháo đường, tăng huyết áp hoặc bệnh mạn tính khác, cần điều trị và theo dõi đầy đủ.
Vận động có bằng chứng khá rõ đối với chức năng cương, nam giới có thể lựa chọn đi bộ nhanh, bơi hoặc hoạt động phù hợp với thể lực. Khuyến nghị chung của WHO là 150 - 300 phút vận động cường độ vừa mỗi tuần; nên tăng dần theo khả năng và tình trạng sức khỏe. Với người béo phì, giảm cân kết hợp vận động có thể mang lại lợi ích.
Trong sinh hoạt, cần dành thời gian ngủ và nghỉ, tránh để công việc và căng thẳng chiếm hết thời gian. Hai người nên trao đổi về nhu cầu, sự thoải mái và những khó khăn khi gần gũi. Quan hệ cần có sự đồng thuận và biện pháp phòng bệnh lây truyền qua đường tình dục phù hợp.
Sai lầm cần tránh là duy trì lối sống thiếu lành mạnh nhưng mong một loại thuốc hoặc thực phẩm bổ sung sẽ bù lại tất cả. Một số sản phẩm quảng cáo tăng cường sinh lý đã được phát hiện chứa dược chất không ghi trên nhãn. Cũng không nên ép mình đạt một số lần hoặc thời gian quan hệ nhất định. Khi có khó khăn kéo dài, cần tìm nguyên nhân và điều trị phù hợp.
Điều quan trọng là nam giới nên đi khám khi giảm ham muốn, khó đạt hoặc duy trì độ cương, thay đổi xuất tinh hay cực khoái lặp lại hoặc kéo dài, nhất là khi gây lo lắng hoặc ảnh hưởng đến quan hệ bạn đời. Đau hoặc biến dạng cơ quan sinh dục cũng là lý do cần được kiểm tra. Bạn có thể tìm tư vấn ngay khi thấy bất an, không cần đợi đến lúc vấn đề trở nên nặng.
Xin trân trọng cảm ơn PGS!
