Bộ Y tế mới ban hành Bộ tiêu chí quốc gia về y tế xã giai đoạn 2026-2035, đặt ra các yêu cầu về nhân lực, cơ sở vật chất, năng lực khám chữa bệnh, chuyển đổi số và chăm sóc sức khỏe toàn dân tại tuyến y tế cơ sở.
Theo Quyết định số 3138/QĐ-BYT ngày 8/10/2026 của Bộ trưởng Bộ Y tế, Bộ tiêu chí quốc gia về y tế xã giai đoạn 2026-2035 gồm 10 nhóm tiêu chí, với tổng điểm tối đa 100 điểm, bao quát các lĩnh vực từ chỉ đạo, điều hành, nhân lực, cơ sở hạ tầng đến phòng bệnh, khám chữa bệnh, dân số và ứng dụng công nghệ thông tin.
Tăng cường năng lực y tế cơ sở, lấy người dân làm trung tâm
Trong nhóm tiêu chí về phòng bệnh, Bộ Y tế chú trọng yêu cầu người dân được khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí ít nhất mỗi năm một lần. Trạm Y tế cấp xã cần triển khai các hoạt động dự phòng, phát hiện sớm và quản lý bệnh không lây nhiễm, rối loạn tâm thần tại cộng đồng.
Bộ tiêu chí quy định, từ năm 2027, nếu tỷ lệ người dân trên địa bàn được khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí ít nhất mỗi năm một lần dưới 80%, xã không đạt bộ tiêu chí quốc gia về y tế trong kỳ đánh giá.
Nâng cao năng lực y thế cơ sở để chăm sóc sức khỏe người dân tốt hơn. Ảnh: LB
Cùng với đó, tỷ lệ người dân được lập sổ sức khỏe điện tử và quản lý sức khỏe theo vòng đời phải đạt từ 90% trở lên. Từ năm 2027, nếu tỷ lệ này dưới 90% dân số, xã không đạt bộ tiêu chí quốc gia về y tế trong kỳ đánh giá.
Đối với người mắc tăng huyết áp, đái tháo đường đang được quản lý điều trị tại Trạm Y tế cấp xã, bộ tiêu chí đặt yêu cầu định kỳ đánh giá chức năng thận theo hướng dẫn chuyên môn của Bộ Y tế. Công tác phát hiện, chẩn đoán, điều trị và quản lý người nghi ngờ mắc bệnh không lây nhiễm, rối loạn tâm thần cũng được đưa vào hệ thống chấm điểm.
Về khám chữa bệnh, Trạm Y tế cấp xã cần có khả năng thực hiện ít nhất 80% dịch vụ kỹ thuật thuộc phạm vi chuyên môn được giao, đồng thời bảo đảm sơ cứu, cấp cứu thông thường. Nếu thực hiện dưới 50% số dịch vụ kỹ thuật theo quy định, xã không đạt tiêu chí quốc gia về y tế.
Chuẩn hóa nhân lực, cơ sở vật chất và chuyển đổi số
Bộ tiêu chí yêu cầu bảo đảm đủ số lượng nhân lực, vị trí việc làm chuyên môn tại Trạm Y tế cấp xã; cán bộ y tế được đào tạo liên tục, cập nhật kiến thức chuyên môn. Nhân viên y tế thôn, tổ dân phố và cộng tác viên dân số tiếp tục giữ vai trò trong chăm sóc sức khỏe cộng đồng.
Đáng chú ý, Trạm Y tế cấp xã phải đáp ứng điều kiện là đơn vị sự nghiệp y tế công lập chậm nhất đến hết ngày 31/12/2030. Từ ngày 1/1/2031, nếu chưa có quyết định thành lập đơn vị sự nghiệp công lập, xã không đạt bộ tiêu chí quốc gia về y tế.
Các yêu cầu về cơ sở hạ tầng, trang thiết bị, thuốc thiết yếu, nước sạch, vệ sinh môi trường và xử lý chất thải y tế cũng được quy định cụ thể. Trong đó, thiếu thuốc cấp cứu, chống sốc thiết yếu hoặc xảy ra tai biến nghiêm trọng do sử dụng thuốc có thể khiến xã không đạt bộ tiêu chí.
Về chuyển đổi số, Trạm Y tế cấp xã cần kết nối, cập nhật và chia sẻ dữ liệu với các hệ thống thông tin y tế, hồ sơ sức khỏe điện tử, cơ sở dữ liệu dân số, tiêm chủng và quản lý bệnh không lây nhiễm. Các phần mềm phục vụ khám chữa bệnh, thanh quyết toán bảo hiểm y tế, thống kê điện tử và tư vấn khám chữa bệnh từ xa cũng được đưa vào đánh giá.
Bộ tiêu chí đồng thời bao quát chăm sóc sức khỏe bà mẹ, trẻ em, người cao tuổi, người khuyết tật; công tác dân số, bảo trợ xã hội, truyền thông giáo dục sức khỏe và bảo đảm an toàn thực phẩm. Qua đó, hướng tới nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe ban đầu, tăng khả năng tiếp cận dịch vụ y tế và củng cố vai trò của y tế cơ sở.
