Trong cuộc phỏng vấn được đăng tải trên trang của Tập đoàn Máy bay Thống nhất Nga (UAC), ông Mikhail Strelets, Giám đốc Cục Thiết kế Sukhoi, cho biết quá trình phát triển Su-57 đòi hỏi nhóm kỹ sư phải giải quyết hàng loạt vấn đề phức tạp về thiết kế và tổ chức. Theo ông, việc cân bằng giữa khả năng tàng hình, đặc tính khí động học và độ bền kết cấu là một trong những nhiệm vụ khó khăn nhất.
Tiêm kích tàng hình thế hệ 3 Su-57 của Nga. (Ảnh: UAC)
"Để đạt được các đặc tính hiệu suất cao của Su-57, chúng tôi phải giải quyết một số thách thức phức tạp về thiết kế và tổ chức. Chúng tôi đã đảm bảo hiệu suất cao của máy bay trong khi cân bằng các yêu cầu mâu thuẫn về khả năng tàng hình, khí động học và độ bền cấu trúc bằng cách tìm kiếm các giải pháp thiết kế tối ưu”, ông Strelets chia sẻ.
Ông Strelets xác định 3 yếu tố nổi bật của Su-57 là khả năng tàng hình, hiệu suất bay cao và hệ thống thiết bị đa chức năng trên khoang. Máy bay được thiết kế để có thể thực hiện các nhiệm vụ bí mật nhằm vào cả mục tiêu trên không lẫn mục tiêu mặt đất. Điều này cho thấy Su-57 được định hướng trở thành tiêm kích đa nhiệm, thay vì chỉ tập trung vào nhiệm vụ giành ưu thế trên không.
Thiết kế của Su-57 phải kết hợp khả năng giảm tín hiệu phản xạ radar với tính cơ động và hiệu suất bay vốn là đặc trưng của dòng máy bay Su-27 Flanker do Sukhoi phát triển. Thế nhưng, hai nhóm yêu cầu này không phải lúc nào cũng tương thích. Việc định hình thân máy bay nhằm hạn chế phản xạ radar có thể tạo ra những giới hạn đối với thiết kế khí động học. Trong khi các khoang chứa vũ khí bên trong, vật liệu chuyên dụng và những cấu trúc phục vụ khả năng tàng hình lại làm gia tăng yêu cầu về kỹ thuật và độ bền.
Đây cũng là bài toán chung mà các nhà phát triển tiêm kích thế hệ thứ năm phải đối mặt: tích hợp nhiều công nghệ và đặc tính phức tạp vào một khung thân duy nhất mà không khiến một yếu tố phải hy sinh quá nhiều cho yếu tố khác. Với Su-57, các kỹ sư Nga phải tìm ra giải pháp để máy bay vừa khó bị phát hiện, vừa duy trì khả năng cơ động và chịu được tải trọng lớn trong những thao tác bay phức tạp.
Di sản nghiên cứu từ thời Liên Xô và bước tiến của chương trình Su-57
Quá trình phát triển Su-57 không bắt đầu từ con số 0. Chương trình này được hưởng lợi từ hơn một thập kỷ nghiên cứu và phát triển công nghệ hàng không quân sự dưới thời Liên Xô. Trước đó, Liên Xô từng theo đuổi một dự án tiêm kích thế hệ thứ năm tham vọng hơn mang tên MiG 1.42.
Dự án MiG 1.42 đã hoàn tất công tác thiết kế và dự kiến thực hiện chuyến bay thử nghiệm đầu tiên vào khoảng năm 1993-1994, nhưng sau đó chương trình không thể tiến xa hơn.
Dù phải trải qua nhiều khó khăn, chương trình Su-57 đã đạt được những bước tiến đáng kể trong những năm gần đây. Quy mô sản xuất được mở rộng, tạo điều kiện để Nga bắt đầu đưa mẫu tiêm kích này ra thị trường xuất khẩu. Máy bay cũng được triển khai trong chiến dịch quân sự tại Ukraine, nơi nó tham gia nhiều loại nhiệm vụ khác nhau.
Các hoạt động được đề cập bao gồm chế áp hệ thống phòng không đối phương, không chiến, thực hiện nhiệm vụ trong không phận được bảo vệ nghiêm ngặt và tiến hành các cuộc tấn công chính xác. Những hoạt động này được xem là cơ hội để Nga đánh giá khả năng tác chiến của Su-57 trong môi trường chiến đấu thực tế.
Kinh nghiệm thu được từ chiến trường cũng dẫn đến những điều chỉnh trong thiết kế máy bay. Các phiên bản sản xuất gần đây được bổ sung thêm những khe hở và vị trí lắp đặt quanh thân, phục vụ các cảm biến cảnh báo tên lửa cùng những chức năng phòng thủ khác. Những thay đổi này cho thấy quá trình hoàn thiện Su-57 vẫn tiếp tục diễn ra sau khi máy bay được đưa vào sử dụng.
Mạng lưới cảm biến giúp Su-57 mở rộng khả năng nhận biết chiến trường
Một điểm đáng chú ý trong thiết kế Su-57 là máy bay không chỉ dựa vào một radar duy nhất để nhận biết tình hình xung quanh. Tiêm kích tàng hình Su-57 được trang bị mạng lưới cảm biến chủ động và thụ động nhằm cung cấp cho phi công thông tin toàn diện hơn về môi trường tác chiến.
Trung tâm của hệ thống này là tổ hợp điện tử vô tuyến đa chức năng Sh121, tích hợp dòng radar N036 Byelka. Su-57 còn sử dụng các hệ thống quang điện tử và nhiều cảm biến được bố trí phân tán trên thân máy bay.
Sự kết hợp giữa các thiết bị này nhằm giúp phi công thu thập thông tin từ nhiều hướng và nhiều nguồn khác nhau, thay vì chỉ phụ thuộc vào dữ liệu từ radar hướng về phía trước như cách tiếp cận truyền thống. Nhờ đó, Su-57 được thiết kế để nâng cao khả năng phát hiện, theo dõi và đánh giá các mối đe dọa trên chiến trường.
