Thế giới có không ít vụ lừa dối trong nghiên cứu khoa học trong đó có các vụ về y dược liên quan đến chữa bệnh, sản xuất thuốc.
Trí thông minh có tính di truyền?
Từ năm 1943, rồi sau đó trong các năm 1956, 1958, 1966 Cyril Burt, nhà nghiên cứu tâm lý nổi tiếng, cố vấn Bộ Giáo dục Anh lần lượt công bố nghiên cứu về các cặp sinh đôi. Kết quả Cyril Burt đưa ra là: Dù được nuôi dưỡng lớn lên trong các hoàn cảnh khác nhau nhưng các cặp sinh đôi vẫn có trí thông minh như nhau. Điều này có nghĩa là trí thông minh phụ thuộc chủ yếu vào di truyền chứ không phải là môi trường sống, môi trường giáo dục. Sau nghiên cứu của Cyril Burt người ta tuyển chọn học sinh bằng chỉ số IQ. Mặc dù hoài nghi nhưng mãi đến khi Cyril Burt qua đời (1971) thì người ta mới có dịp lật lại các số liệu của Cyril Burt. Đầu tiên, Leon J. Kamin - giáo sư tâm lý học ở Princeton - cho rằng, các số liệu của Cyril Burt là giả mạo vì quá hoàn hảo, không thể có được trong nghiên cứu khoa học. Kế đó Olivier Gillie -phóng viên của báo Sunday Times - tìm được bằng chứng hai nữ cộng sự chính, từng viết bài công bố các kết quả nghiên cứu của Cyril Burt trên British Journal of Satistical Psychology chỉ là những cái tên giả chứ không hề có thật. Sau đó Leslie Spencer Hearnshaw - người nghiên cứu về Cyril Burt - còn cho biết chính tự tay Cyril Burt viết ra các bài báo, còn cả 20 người trong nhóm cộng sự đều là giả danh. Sửng sốt hơn, lần theo xuất xứ những cặp sinh đôi mà Cyril Burt nêu trong các công trình thì chỉ có 15 cặp sinh đôi trong nghiên cứu năm 1943 là có thật, còn lại những cặp sinh đôi trong các nghiên cứu sau này (bao gồm tên trẻ, tên bố mẹ, quê quán, chỉ số IQ) đều không có thật mà chỉ do Cyril Burt tự nhào nặn ra.
Các thông tin còn cho biết thêm, Cyril Burt bị bệnh tâm thần hoang tưởng, rất ghét, thậm chí tỏ ra hung hãn với những ai phản đối luận điểm của mình. Dù công trình Cyril Burt bị bác bỏ từ hơn 40 năm nay song dư chấn vẫn còn, đến giờ vẫn còn không ít người tin sự thông minh chỉ do di truyền, tin chỉ số IQ tạo ra mọi sự thành đạt!
 Chỉ số IQ không hoàn toàn phụ thuộc vào gen. |
Đẽo gọt số liệu nghiên cứu thuốc
Khi xin phép lưu hành, nhà sản xuất thuốc tài trợ cho nhóm nghiên cứu đẽo gọt các số liệu cho tròn trịa, chỉ trình bày các số liệu có lợi, giấu biệt các số liệu không lợi.
Theo báo cáo nghiên cứu thì mediator (benfluorex) có cơ chế tác dụng trên chuyển hóa đường, mỡ rất hoàn hảo: Ở người đái tháo đường không có bệnh béo phì, mediator làm giảm đường huyết sau khi ăn tốt hơn nhiều so với giả dược nhưng lại không gây tiết insulin, nên không gây tụt quá mức đường huyết, lại còn làm giảm được acid uric tới 14% nên không tăng axít máu. Mediator làm giảm hoạt động enzym lipase của tuyến tụy nên làm giảm hấp thu lipid. Trên súc vật, mediator còn làm giảm tổng hợp triglycerid, cholesterol ở gan chuột, giảm sự gắn kết cholesterol vào thành động mạch thỏ, giảm nhiễm mỡ gan do ăn nhiều lipid glucid ở chuột cống béo phì. Những cơ chế tác động trên động vật này giải thích được việc giảm triglycerid, cholesterol trên người. Theo đó, mediator được đánh giá là thuốc chữa đái tháo đường, béo phì hiệu lực cao, an toàn hơn các thuốc khác và được Cơ quan An ninh sản phẩm y tế Pháp (Afssaps) cho phép lưu hành năm 1976.
Tuy nhiên mediator là dẫn chất norfenfluramin có tính cường giao cảm, gây chán ăn. Sự giảm đường huyết, giảm béo lại theo chính cơ chế này. Tính cường giao cảm đưa đến những bất lợi hiển nhiên về tim mạch. Cũng vì sự bất lợi này mà các thuốc chống béo dựa theo cơ chế gây chán ăn thuộc dẫn chất norfenfluramine như felfluramin bị đình chỉ lưu hành 1995, các thuốc tương tự khác (điển hình là isomorid) cũng bị đình chỉ lưu hành trong các năm 1997-1999. Tuy nhiên, do nhà sản xuất giấu biệt cơ chế cường giao cảm gây chán ăn, gây bất lợi về tim mạch mà mediator vẫn trụ lại trên thị trường. Theo tố cáo của báo giới Pháp thì trong 33 năm lưu hành (1976-2009) ít nhất mediator gây ra khoảng 500-2.000 trường hợp tử vong có liên quan đến thuốc này. Mãi tới năm 2009, Pháp mới chính thức cấm dù trước đó vài năm đã có một số nước châu Âu đã loại chúng ra khỏi thị trường.
Lừa phỉnh người bệnh
Colloid là chất keo phân tử lớn dùng đường tĩnh mạch làm tăng áp lực thẩm thấu, tăng khối lượng nội mạch, còn crystaloid có phân tử nhỏ hơn lại chỉ làm tăng khối lượng ở các kẽ gian bào, nội bào. Cách đây hơn 10 năm, Joachim Boldt viết một loạt công trình nghiên cứu chứng minh hiệu quả, sự an toàn cao của chất keo colloid, trái hẳn với một số tính không an toàn của chất này mà người ta từng biết trước đó như có thể gây suy thận, mất máu, trụy tim mạch, đặc biệt có thể gây tai biến nặng dẫn đến tử vong cho khoảng 4% người dùng. Với uy tín của một nhà gây mê hàng đầu thế giới, loạt nghiên cứu của Joachim Boldt đã làm đảo chiều việc dùng thuốc, hàng triệu người đã tin theo, đua nhau dùng colloid hơn crystaloid - một chế phẩm khá an toàn, rẻ hơn colloid đến 10 lần. Mới đây, GS. Rupert Pearse đặt vấn đề nghi ngờ các số liệu của Joachim Boldt, bởi theo ông, trong nghiên cứu y học thực hành khó có thể có được một số liệu chỉn chu đến như thế! Theo hướng này, các chuyên gia điều tra phát hiện được một sự thật đáng kinh ngạc: Tất cả các số liệu cực đẹp trong các công trình nghiên cứu đều do chính Joachim Boldt ngụy tạo ra chứ không hề có một thực nghiệm nào cả. Các chuyên gia điều tra cũng phát hiện ra rằng, Joachim Boldt đã nhận từ các hãng sản xuất colloid tiền tài trợ nghiên cứu, tiền công cho các bài thuyết trình về colloid tại các hội thảo quốc tế. Hiện Joachim Boldt bị cách chức giáo sư, cách chức Chủ nhiệm khoa Gây mê tại Bệnh viện Ludwigshafen (Đức). Mở rộng hơn, các chuyên gia điều tra dự định còn có thể bác bỏ thêm 89 công trình khác nữa và Joachim Boldt có thể đối mặt với xét xử hình sự.