“Ngày nay, rất nhiều người sử dụng mạng xã hội như Facebook hay Twitter. Việc bạn kết nối với những đối tượng nào, ở mức độ nào qua những mạng này sẽ là thước đo độ ảnh hưởng của bạn trong một tổ chức hay trong một xã hội. Không chỉ quan hệ giữa người với người mà từng hệ thống chúng ta nhìn thấy đều có thể được giải thích theo khái niệma “mạng lưới”. Cơ thể người cũng vậy. Có rất nhiều protein và gen trong tế bào người. Và một mô hình mạng lưới biểu hiện sự kết nối hàng chục nghìn gen, protein ấy được gọi là “humannet” hay chính xác hơn là “mạng lưới gen người”.
 Mạng lưới gen người có thể giúp tìm ra những phương pháp chữa bệnh mới. |
Tất cả các bệnh đều có thể chữa được miễn là bác sĩ biết chính xác gen nào gây bệnh. Nói cách khác, có khoảng 20.000 gen trong bộ ADN của con người và nếu biết chính xác gen nào gây bệnh nào thì các nhà khoa học có thể tìm ra được thuốc tiếp cận và giải quyết riêng gen đó. Đây là lý do vì sao các nhà khoa học đã nỗ lực nghiên cứu mối quan hệ giữa gen, ADN và tìm ra các nguyên nhân liên quan tới gen của rất nhiều bệnh dựa vào phương pháp công nghệ nghiên cứu phân tích hệ gen hay còn gọi là GWAS. Phương pháp này giúp so sánh các gen của người bệnh với cùng gen đó của những người bình thường và tìm ra điểm đặc trưng chung của gen gây bệnh đó. Tuy nhiên, phương pháp này tốn khá nhiều thời gian và tiền bạc để thu được mẫu thử lớn, vì thế cần có một phương pháp thay thế. Bản đồ mạng lưới gen của GS. Lee chính là thứ mà các nhà khoa học đang kiếm tìm. GS. Lee khẳng định rằng, sử dụng cách này để tìm ra các gen gây bệnh sẽ hiệu quả hơn nhiều. “Mạng lưới gen mà chúng tôi tìm ra đợt này có hơn 16.000 trong tổng số 20.000 gen. Các gen ở gần nhau trong mạng lưới sẽ có những đặc tính giống nhau nhất định. Một trong số những gen này đã được nghiên cứu kỹ trước đó. Chúng tôi tập hợp thông tin từ những gen đã được nghiên cứu và từ đó đưa ra kết luận về khả năng gây bệnh của những gen khác gần nó do đặc tính giống nhau của chúng. Ví dụ, khi muốn tìm ra một gen gây bệnh ung thư mới, trước hết chúng ta biết rằng có rất nhiều gen gây ung thư khác mà con người đã biết và chúng tồn tại trong cùng một mạng lưới. Như vậy sẽ dễ dàng cho việc tìm ra loại gen gây bệnh ung thư mới hơn nhờ nghiên cứu các gen gây ung thư gần đó”.
Hơn 95% bệnh trong cơ thể người là những bệnh lý phức tạp bị gây ra do sự kết hợp của nhiều gen gây bệnh. Chỉ riêng ung thư đã phát hiện được gần 300 gen gây bệnh. Vì thế, nghiên cứu được hết các gen gây bệnh quả là một thách thức. Đây là lý do mà mạng lưới gen được quan tâm, chú ý như vậy. Cũng như chim bay theo đàn, các gen giống nhau có xu hướng đứng gần nhau hơn. Một mạng lưới gen có thể trở thành một tấm bản đồ hiệu quả để chữa trị những căn bệnh phức tạp như ung thư hay tiểu đường ở người lớn. Vậy đến bao giờ thì tấm bản đồ này sẽ được ứng dụng vào việc chữa trị tất cả các loại bệnh? GS. Lee cho biết: “Cho tới thời điểm này, chúng tôi mới làm việc trên lý thuyết nên mục tiêu sắp tới của chúng tôi là tập trung vào ứng dụng, chữa bệnh thực sự cho bệnh nhân. Mặc dù nghiên cứu về khoa học cơ bản nhưng tất cả chúng tôi đều mong muốn các nghiên cứu của mình đóng góp vào công cuộc phát triển các phương pháp trị bệnh cho con người. Thường sẽ mất ít nhất 20 năm mới có thể thương mại hóa một nghiên cứu khoa học. Tuy nhiên, với sự phát triển của công nghệ ngày nay, khoảng cách từ nghiên cứu tới áp dụng thực tế đang được rút ngắn lại, vì thế có thể chỉ mất 10 năm cho việc ứng dụng mạng lưới gen này vào chữa trị các loại bệnh”.
Hải Hà