Hà Nội đêm cuối tháng 2 mưa ẩm và lạnh. Công chúng yêu nghệ thuật không ít người đã phải đắn đo lựa chọn để rồi tham dự cả 2 chương trình. Và cả 2 đều đem lại những ấn tượng mạnh cho người thưởng thức.
Một chương trình là Lên đồng- Bảo tàng sống của văn hóa Việt bên L’Espace (24 Tràng Tiền) với sự xuất hiện của hai nhân vật nổi tiếng GS.TS. Ngô Duy Thịnh & Nguyễn Xuân Diện cùng các “thanh đồng” nam và nữ trong cuộc hầu đồng có âm nhạc dân gian, đủ các cung bậc. Một nữa là Nhật ký dương cầm lần đầu công diễn tại Việt Nam với một pianist trẻ đã hoàn thành xuất sắc tu nghiệp ở London.
“Lên đồng…”
Có một thời kỳ “lên đồng”, “hầu đồng” hay xem, nghe loại nghệ thuật này bị coi là lẩm cẩm, là mê tín dị đoan và nhiều khi bị cấm. Nhưng dù có thế nào thì những “thánh đồng” (những người có “căn” “ông đồng” “bà đồng”) hay những người tin vào khả năng siêu nhiên, tin vào chứng quả nhờ ở nghệ thuật lên đồng vẫn âm thầm lưu giữ cái sinh hoạt tín ngưỡng đó. Không ít những câu chuyện về sự phù hộ độ trì của thần thánh mà các “thanh đồng” thụ hưởng rất nhiều tài lộc được truyền khẩu và cũng không ít những điện thờ (Tứ phủ công đồng) được sửa sang và xây mới. Nhất là gần đây, điều đó lại có vẻ hưng thịnh lên. GS.TS. Ngô Đức Thịnh - GĐ Trung tâm Nghiên cứu và bảo tồn văn hóa tín ngưỡng Việt Nam, cho rằng tục lên đồng có nguồn gốc, lịch sử và nền tảng là văn hóa của Đạo Mẫu. Những đặc sắc và giá trị đặc biệt của Đạo Mẫu cũng như những giá trị văn hóa Việt đã lắng đọng và ngưng kết trong nghi lễ lên đồng. Các “thanh đồng” được coi như những bức tượng sống, là hiện thân của những nhân vật lịch sử “nhập hồn vào”, cùng với âm nhạc, vũ điệu, màu sắc trang phục, khói hương… sẽ tạo ra một cảnh giới sống động đưa người xem vào một cuộc thăng hoa… chẳng những không có hại gì mà còn giúp người ta giảm đi những cảm xúc trần tục không đáng có. Vì thế nên nhiều người coi lên đồng là một nghệ thuật có giá trị văn hóa bên cạnh giá trị tâm linh.
Không gian văn hóa L’Espace lần đầu quá tải vì lượng khán giả.
 Lên đồng. |
Nhạc cổ điển phương Tây…
Thật thú vị, chỉ sau ít phút rời khỏi nghệ thuật dân gian với âm nhạc ngũ cung, người xem bước tới với các tác phẩm âm nhạc kinh điển của châu Âu 12 nốt. Một không gian mang tính hàn lâm với mở đầu là Bài ca mùa xuân của Mendelssohn - một trong những tác phẩm được ưa chuộng nhất của các nghệ sĩ piano lãng mạn. Sau đó lần lượt là các đại diện lớn của trường phái âm nhạc cổ điển Vienna xuất hiện với Mozart, Beethoven, Schumann... Tinh tế và giàu sức biểu cảm, Trang Trịnh đã đưa người nghe đến những trạng thái tâm lý, tư tưởng, tình cảm của những nghệ sĩ thế kỷ trước của thế giới người Âu nhưng cũng rất gần gũi với đông đảo người Việt.
Một chương trình khác lạ. Không chỉ là khả năng trình diễn có đẳng cấp mà cả sự công phu đến cách thiết kế chương trình giàu tính sáng tạo, Trang Trịnh đã đem nhạc cổ điển châu Âu đến gần với người Việt bằng ánh sáng, lời tâm sự (do Nguyễn Hữu Chiến Thắng dẫn) và những bức ảnh có khả năng miêu tả nội tâm.
Sau những tràng vỗ tay nồng nhiệt của khán giả, Trang Trịnh đã tiếp tục với tiểu phẩm Trống cơm của NS. Đặng Hữu Phúc bằng sự phá cách và mạnh mẽ, khác với nét tinh tế, chậm rãi thể hiện trong cả chương trình. Có lẽ đêm diễn được thiết kế với chủ ý lôi kéo khán giả đang ngấp nghé ngưỡng cửa thưởng thức âm nhạc cổ điển phương Tây nên xen giữa những tác phẩm hay bắt đầu một tác phẩm khác là lời bình, lời dẫn chậm rãi khiến cho tác phẩm bị chia cắt rời rạc, cảm xúc của người nghe bị tan loãng, bị ức chế.
Tốt nghiệp xuất sắc thạc sĩ âm nhạc chuyên ngành biểu diễn piano tại Học viện Âm nhạc Hoàng gia Anh năm 2010, Trang Trịnh nhận lời mời của All Souls Orchestra, một dàn nhạc lớn tại London. Cô đã thực hiện nhiều chuyến lưu diễn tại Italy, Áo, Hungary, Ireland... Nhật ký dương cầm là show diễn đầu tiên của cô tại Việt Nam (1 đêm tại Hà Nội và 1 đêm tại TP.HCM).
Đi xem cả 2 chương trình, ra về trong mưa rây Hà Nội bỗng mùa xuân như đẹp hơn.
Trần Thị Trường