Khi bị ong đốt, không ít người có tâm lý chủ quan, cho rằng đây chỉ là tai nạn nhỏ và không ảnh hưởng nhiều đến sức khỏe. Phần lớn chỉ quan tâm "bị ong đốt thì bôi gì cho nhanh khỏi, hết sưng" mà bỏ qua những nguy cơ tiềm ẩn.
Trên thực tế, ong đốt không đơn giản như nhiều người nghĩ. Trong một số trường hợp, đặc biệt khi bị đốt nhiều vết, ở vùng đầu, mặt, cổ hoặc ở người có cơ địa dị ứng, tình trạng này có thể đe dọa tính mạng nếu không được xử trí đúng cách.
Việc xử trí sai khi bị ong đốt không chỉ khiến vết thương lâu lành mà còn làm tăng nguy cơ nhiễm độc, phản vệ và nhiều biến chứng nguy hiểm khác.
Hai bố con bị ong đốt hàng trăm vết
Trường hợp điển hình vừa được ghi nhận tại Trung tâm Y tế Cẩm Khê - Phú Thọ là hai bố con (người cha 39 tuổi và con trai 9 tuổi) bị ong mật tấn công khi lên đồi tìm tổ chim. Cả hai không may vướng vào tổ ong và bị hàng trăm con ong đốt.
Theo bác sĩ Nguyễn Hồng Nhung, Khoa Cấp cứu - Hồi sức tích cực và Chống độc, người cha bị khoảng 200 vết đốt, trong khi con trai bị khoảng 80 vết. Đây là một trong những trường hợp nặng nhất mà khoa từng tiếp nhận.
Khi nhập viện, cả hai bệnh nhân đều có biểu hiện rét run, khó thở, mạch nhanh, tụt huyết áp, đau dữ dội tại các vị trí bị đốt. Nhiều vết sưng đỏ, một số điểm đã xuất hiện hoại tử. Các bác sĩ đã nhanh chóng xử trí theo phác đồ phản vệ, loại bỏ nọc ong và theo dõi sát tình trạng bệnh nhân. Rất may, cả hai đã qua cơn nguy kịch.
Trường hợp này là lời cảnh báo rõ ràng về mức độ nguy hiểm của ong đốt, đặc biệt khi bị tấn công với số lượng lớn.
Những sai lầm thường gặp khi bị ong đốt
Bôi vôi lên vết đốt
Một trong những mẹo dân gian được truyền tai là bôi vôi lên vết ong đốt để "trung hòa nọc độc". Tuy nhiên, theo các bác sĩ, điều này hoàn toàn không có cơ sở khoa học. Nọc ong được tiêm trực tiếp vào trong da, không nằm trên bề mặt, do đó việc bôi vôi gần như không mang lại hiệu quả.
Bôi mật ong
Mật ong có đặc tính kháng khuẩn tự nhiên, nhưng việc bôi lên vết ong đốt không giúp giảm đau hay trung hòa độc tố. Nếu sử dụng không đúng cách, môi trường ẩm còn có thể tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển.
Dùng kem đánh răng
Một số người cảm thấy dễ chịu khi bôi kem đánh răng lên vết đốt do thành phần bạc hà tạo cảm giác mát lạnh. Tuy nhiên, đây chỉ là tác dụng tạm thời, không có giá trị điều trị và không làm giảm độc tố của nọc ong.
Ong đốt là tai nạn thường gặp nhưng tiềm ẩn nhiều nguy cơ nếu xử trí sai cách.
Nguy cơ phản vệ và biến chứng nghiêm trọng
Phản vệ là phản ứng dị ứng cấp tính, có thể xảy ra trong vài giây đến vài giờ sau khi bị ong đốt. Đây là tình trạng đặc biệt nguy hiểm, có thể dẫn đến tử vong nhanh chóng nếu không được xử trí kịp thời.
Nọc ong chứa nhiều độc tố, có thể gây ra các phản ứng khác nhau tùy theo cơ địa và số lượng vết đốt. Biểu hiện có thể dao động từ nhẹ đến nặng:
- Mức độ nhẹ: đau, buốt, sưng tại chỗ
- Mức độ trung bình: sưng lan rộng, nổi mẩn ngứa
- Mức độ nặng: khó thở, tụt huyết áp, rối loạn ý thức
Trong những trường hợp nghiêm trọng, nọc ong có thể gây tan máu, suy thận, suy đa tạng và đe dọa tính mạng.
Cách xử trí đúng khi bị ong đốt
Để hạn chế biến chứng, việc sơ cứu đúng cách ngay sau khi bị ong đốt là rất quan trọng.
Trước hết, cần di chuyển đến nơi an toàn để tránh bị đốt thêm. Nếu bị ong mật đốt, ngòi thường còn lại trong da, cần loại bỏ bằng cách dùng vật cứng như thẻ nhựa hoặc sống dao gạt ngang. Tránh dùng nhíp hoặc bóp nặn vì có thể làm nọc độc lan sâu hơn.
Rửa sạch vùng da bị đốt bằng xà phòng và nước, sau đó có thể sát khuẩn bằng dung dịch y tế. Chườm lạnh trong khoảng 15 - 20 phút giúp giảm sưng và đau, có thể lặp lại nhiều lần trong ngày.
Nếu bị đốt ở tay hoặc chân, nên nâng cao vị trí này để giảm sưng nề. Có thể sử dụng thuốc kháng histamin nếu ngứa, nhưng cần theo dõi kỹ các dấu hiệu dị ứng.
Khi nào cần đến cơ sở y tế?
Không phải mọi trường hợp bị ong đốt đều nguy hiểm, nhưng cần đặc biệt lưu ý đưa người bệnh đến cơ sở y tế ngay khi có các dấu hiệu sau:
- Bị đốt nhiều vết
- Bị đốt ở vùng đầu, mặt, cổ
- Sưng nề lan nhanh
- Khó thở, mệt mỏi, choáng váng
- Sốt, tiểu ít, nước tiểu sẫm màu
- Có tiền sử dị ứng với ong
Việc thăm khám kịp thời giúp phát hiện sớm các biến chứng nguy hiểm và xử trí đúng hướng.
Biện pháp phòng tránh ong đốt
Phòng bệnh luôn là giải pháp hiệu quả nhất. Để hạn chế nguy cơ bị ong đốt, cần lưu ý:
- Không xua đuổi ong bằng tay vì dễ kích thích chúng
- Từ khoảng tháng 5 trở đi là thời điểm nhiều loại hoa quả như nhãn, vải, dứa… nở rộ, thu hút ong, làm gia tăng số ca bị đốt
- Phát quang bụi rậm, hạn chế để cây cối rậm rạp quanh nhà
- Trang bị bảo hộ khi đi rừng hoặc dã ngoại
- Không mặc quần áo màu sặc sỡ
- Không sử dụng nước hoa, mỹ phẩm có mùi ngọt
- Mặc quần áo dài, kín; đội mũ có lưới che, đeo găng tay
Nếu bị ong tấn công, cần nhanh chóng rời khỏi khu vực, che kín đầu và dùng tay bảo vệ mặt.
Tóm lại: Ong đốt là tai nạn thường gặp nhưng tiềm ẩn nhiều nguy cơ nếu xử trí sai cách. Những thói quen tưởng chừng vô hại như bôi vôi, bôi mật ong hay xoa bóp vết đốt có thể khiến tình trạng trở nên nghiêm trọng hơn.
Việc hiểu đúng, xử trí kịp thời và biết khi nào cần đến cơ sở y tế là yếu tố quan trọng giúp bảo vệ sức khỏe và tính mạng. Trong bối cảnh số ca bị ong đốt có xu hướng gia tăng theo mùa, mỗi người cần nâng cao ý thức phòng tránh để giảm thiểu rủi ro không đáng có.
